བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་མཐོ་རིམ་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གི་ཡོན་ཀྲང་། ཚེ་བརྟན།

འཐུས་མི་རྣམ་པ།

ངས་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་མཐོ་རིམ་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གི་ཚབ་ཞུས་ཏེ་ཚོགས་ཆེན་ལ་ལས་དོན་སྙན་སྒྲོན་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་པས་གྲོས་ཞིབ་གནང་རོགས་ཞུ་རྒྱུ་མ་ཟད། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཨུ་ཡོན་དང་ཟུར་ཞུགས་པ་རྣམ་པར་ཡང་དགོངས་འཆར་འདོན་རོགས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

2025ལོའི་ལས་དོན་གཙོ་བོ།

2025ལོ་ནི“ལོ་ལྔ་ཚན་བཅུ་བཞི་པའི”འཆར་འགོད་མཇུག་བསྡུ་བའི་ལོ་ཞིག་དང་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་ངོ་60འཁོར་བའི་ལོ་ཞིག་རེད། ལོ་གཅིག་རིང་། ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་ཁྲིམས་ཁང་གིས་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་དུས་རབས་གསར་པའི་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་པ་མཛུབ་སྟོན་དུ་བྱ་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་ཀྱིས་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་ཁྲིམས་སྐྱོང་དགོངས་པ་དང་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་བོད་ལ་གཟིགས་ཞིབ་ཏུ་ཕེབས་སྐབས་གནང་བའི་གསུང་བཤད་གལ་ཆེན་གྱི་དགོངས་དོན་ལག་བསྟར་གཏིང་ཟབ་བྱས་ཏེ། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་ཞུམ་མེད་སྟོབས་ལྡན་གྱི་འགོ་ཁྲིད་དང་། མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་དང་དེའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ལྷན་གྱི་ལྟ་སྐུལ་ནུས་ལྡན། ཆེས་མཐོའི་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གི་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་མཛུབ་ཁྲིད་བཅས་ཀྱི་འོག“དོན་ཆེན་བཞི”ལ་དམིགས་པ་དང“འཛུགས་གཏོད་བཞིར”ནུས་ཤུགས་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིལ་ཏེ་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་སྐབས་བཅུ་གཉིས་པའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་གསུམ་པའི་གྲོས་ཆོད་དོན་འཁྱོལ་ནན་ཏན་བྱས་ཤིང་། “མི་དམངས་མང་ཚོགས་ཚོས་ཁྲིམས་འཛིན་གྱོད་གཞི་ཚང་མའི་ཁྲོད་ནས་དྲང་གཞག་བདེན་སྐྱོང་ཚོར་ཐུབ་པ་བྱ་རྒྱུར་གཞོལ་བའི”དམིགས་དབེན་ལ་དམ་པོར་དམིགས་ཏེ་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་ངང་རྩ་ཁྲིམས་དང་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱིས་དཀྲིས་པའི་འགན་འཁྲི་ཁུར་ནས“སྤྱི་ཡོངས་གཅིག་ལ་དམ་པོར་དམིགས་པ་དང་མཐོར་འདེགས་བརྒྱད་མངོན་གྱུར་བྱེད་པའི”སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་བསམ་ཕྱོགས་ལྟར། འགན་འཁྲི་ཁུར་ལེན་གྱིས་བྱས་རྗེས་འཇོག་ཕོད་པ་དང་ཁྲིམས་འཛིན་ནན་པོ་དང་དྲང་གཞག་བྱས་ཏེ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་དེང་རབས་ཅན་གྱི་བོད་ལྗོངས་གསར་པ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་རྒྱུར་ཁྲིམས་འཛིན་གྱི་ཞབས་ཞུ་དང་འགན་སྲུང་ནུས་ལྡན་བྱས་ཡོད། ལྗོངས་ཡོངས་ཁྲིམས་ཁང་གིས་རིགས་མི་འདྲ་བའི་གྱོད་གཞི་123449བདག་སྤྲོད་བྱས་པ་དང་གྱོད་གཞི་107587འདྲི་གཅོད་ལག་བསྟར་མཐའ་འདོམས་བྱས་པ་དེ་དུས་མཚུངས་ལས་15.98%དང་17.07%འཕར་ཡོད། འདྲི་གཅོད་སྤུས་ཚད་དོ་དམ་གྱི་དམིགས་ཚད་ཁག་4ཚད་ལས་བརྒལ་བ་དང་ཁག་10ཚད་གཞི་དང་མཐུན་ཡོད། རྒྱ་ཆེའི་ལས་བྱེད་ཉེན་རྟོག་པས་མི་གྲངས་ཉུང་ལ་གྱོད་གཞི་མང་བའི་མངོན་ཆེའི་དཀའ་ངལ་ཁྱད་དུ་བསད་ནས། ས་གནས(གྲོང་ཁྱེར)གནས་སའི་གཞི་རིམ་ཁྲིམས་ཁང་གི་ཁྲིམས་དཔོན་མི་རེས་གྱོད་གཞི་240ཐག་བཅད་ཡོད། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་དང་ཏང་ཨུད་སྲིད་ཁྲིམས་ཨུ་ལྷན་གྱི་འགོ་ཁྲིད་གཙོ་བོས་ཁས་ལེན་རང་བཞིན་གྱི་བཀའ་མཆན་ཐེངས་24གནང་བ་དང་། མཉམ་སྡེབ་11དང་མི་24ལ་ཞིང་ཆེན་དང་པུའུ་རིམ་པ་ཡན་གྱི་གཟེངས་བསྟོད་ཐོབ་པ། མདོར་ན་ལས་དོན་ཁག་ལ་དགེ་མཚན་ལྡན་པའི་གྲུབ་འབྲས་ཐོབ་ཡོད།

གཅིག ཆབ་སྲིད་ཐད་བློ་དཀར་སེམས་དཀར་བྱ་རྒྱུའི་འགྱུར་མེད་དམ་བཅའ་བཞག་པ།

ཏང་གི་འགོ་ཁྲིད་གཙང་བཙན་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་པ། ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གི་དབང་གྲགས་དང་གཅིག་སྡུད་གཅིག་གྱུར་གྱི་འགོ་ཁྲིད་སྲུང་སྐྱོང་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ། སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་བོད་ལ་གཟིགས་ཞིབ་ཏུ་ཕེབས་སྐབས་གནང་བའི་གསུང་བཤད་གལ་ཆེན་དང་། ཏང་གི་སྐབས་ཉི་ཤུ་པའི་ཀྲུང་ཨུ་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་བཞི་པ། 《དུས་རབས་གསར་པའི་འདྲི་གཅོད་ལས་དོན་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་རྒྱུའི་སྐོར་གྱི་ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་གི་བསམ་འཆར》 ལྗོངས་ཏང་ཨུད་སྐབས་བཅུ་པའི་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཚོགས་ཐེངས་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པའི་དགོངས་དོན་སོགས་ཀྱི་ཞིབ་ཕྲའི་བྱ་ཐབས་བཟོ་འདོན་བྱེད་པ་དང་སྦྲགས་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་བྱས་ནས་ཏང་གི་ལམ་ཕྱོགས་དང་། མཛད་ཕྱོགས། སྲིད་ཇུས་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བཅའ་ཁྲིམས་དག་ཁྲིམས་ཁང་གི་ལས་དོན་ཁྲོད་འཕྱུགས་པ་མེད་པར་ལག་བསྟར་ནུས་ལྡན་ཐུབ་པའི་འགན་ལེན་བྱས་ཡོད། དོན་གནད་གལ་ཆེན་དགོངས་སྐོར་སྙན་སེང་ཞུ་བའི་ལམ་ལུགས་དོན་འཁྱོལ་ནན་ཏན་བྱས་པ་དང་། ལྗོངས་ཡོངས་ཁྲིམས་ཁང་གིས་རིམ་མཚུངས་ཏང་ཨུད་དང་ཏང་ཨུད་སྲིད་ཁྲིམས་ཨུ་ལྷན་ལ་ལས་དོན་ཐེངས་1350ལྷག་ཙམ་དགོངས་སྐོར་སྙན་སེང་ཞུས་ནས་ཡང་དག་པའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཁ་ཕྱོགས་སྟངས་འཛིན་ནན་པོ་བྱས་ཡོད། ཀྲུང་དབྱང་སྐོར་གཟིགས་ཚོགས་ཆུང་བཅུ་བཞི་པར་གཞོཌ་འདེཌ་བྱས་ཏེ་འཐེན་བཤེར་དང་གྱོད་གཞི་སྒྱུར་སྤྲོད་ཀྱི་ལས་དོན་ཁག་ལེགས་སྒྲུབ་ནན་ཏན་བྱས་ནས། ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་སྐོར་གཟིགས་དང་ཆེས་མཐོའི་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གི་ཁྲིམས་འཛིན་སྐོར་ཞིབ་ཀྱི་ལན་སྤྲོད་བསམ་འཆར་བཞིན་དག་ཐེར་བྱ་རྒྱུར་དམ་འཛིན་ཏན་ཏིག་བྱས་ཏེ། “ཆབ་སྲིད་ཐད་ནས་བསམ་གཞིག་དང་ཁྲིམས་བཞིན་ཐག་གཅོད་བྱེད་པའི་ནུས་པ”ཆེ་རུ་ཏན་ཏིག་བཏང་ཡོད།

དད་སེམས་ཀྱི་རྨང་གཞི་བརྟན་པོ་བཙུགས་པ། “གྲོས་དོན་དང་པོའི”ལམ་ལུགས་མཐའ་འཁྱོངས་ཀྱིས་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་ཁྲིམས་སྐྱོང་དགོངས་པ་དེ་རྒྱུན་གཏན་ནས་སྦྱོང་དགོས་ངེས་ཀྱི་སློབ་ཚན་ཞིག་ཏུ་བརྩི་བ་དང་། “ངེས་པར་དུ་སྦྱོང་དགོས་པ་དྲུག”ལ་སྐུལ་འདེད་བཏང་ཐོག “ཁྲིམས་སྐྱོང་གི་དགོངས་པ་དར་སྤེལ་བཏང་ནས་ཁྲིམས་བཞིན་བོད་ལྗོངས་སྐྱོང་རྒྱུར་སྐུལ་སྤེལ་གཏོང་བའི”སློབ་སྦྱོང་སློབ་གསོའི་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་བ་དང་། ལྗོངས་མཐོ་རིམ་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གིས་ཏང་ཙུའི་ཚོགས་འདུ་དང་། ཏང་ཙུའི་ཆེད་དོན་ཚོགས་འདུ། རིགས་གཞུང་སློབ་སྦྱོང་ལྟེ་བའི་ཚོགས་ཆུང་གི་སློབ་སྦྱོང་ཚོགས་འདུ་བཅས་ཐེངས་56འཚོགས་པ་བརྒྱུད། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བརྡར་ཤ་གཅོད་ནུས་དང་། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གོ་རྟོགས་སད་ནུས། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལག་བསྟར་བྱེད་ནུས་བཅས་ཤུགས་ཆེར་སོང་ཡོད། ཀྲུང་དབྱང་ཏང་སློབ་དང“ཆེས་མཐོའི་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གི་ཁྲིམས་དཔོན་གླེང་སྟེགས” “བོད་ལྗོངས་ཁྲིམས་ཁང་གི་འཆད་སྟེགས་ཆེ་མོ”སོགས་གསོ་སྦྱོང་ཐེངས་159སྤེལ་བའི་ནང་ལས་བྱེད་ཉེན་རྟོག་པ་མི་ཐེངས་12000ལྷག་ཙམ་ཞུགས་ཡོད། དེའི་རིང་ལས་བྱེད་ཉེན་རྟོག་པར“གཏན་འཁེལ་གཉིས”ཀྱི་ཐག་གཅོད་རང་བཞིན་གྱི་དོན་སྙིང་ལ་གོ་བ་གཏིང་ཟབ་བླངས་ཏེ“སྲུང་སྐྱོང་གཉིས”མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཐུབ་པར་བྱེད་དགོས་པའི་སློབ་གསོ་ཁྲིད་སྟོན་བྱས་ཡོད། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་ངོ་60འཁོར་བའི་རྟེན་འབྲེལ་བྱེད་སྒོ་རབ་དང་རིམ་པ་སྒྲིག་འཛུགས་བྱས་པ་མ་ཟད་དེའི་ནང་ཞུགས་ཡོད། དེའང“ཁྲིམས་འཛིན་དྲང་གཞག་གངས་ལྗོངས་ཡུལ་ལ་ཁྱབ། ཁྲིམས་བཞིན་སྤྱི་ཚོགས་སྐྱོང་བའི་ལེའུ་གསར་གཏོད”ཅེས་པའི་རིག་རྩལ་འཁྲབ་སྟོན་དང་། ཡིག་རིས་པར་ལེན་འགྲེམས་སྟོན། “རྒྱ་སྲང་བུམ་པའི”ལག་རྩེད་སྤོ་ལོའི་འགྲན་བསྡུར། “བློ་སྟོབས་ཀྱིས་ཁྲིམས་སྐྱོང་གདོང་ལེན་ཕོད་པ་དང་། གཟི་སྦྱིན་ལང་ཚོས་ཁྲིམས་ཁང་རྟགས་མར་མཛེས་རྒྱན་སྤྲས”ཞེས་པའི་རྐང་རྩེད་སྤོ་ལོའི་འགྲན་བསྡུར། ཁྲིམས་འཛིན་ཉེན་རྟོག་ལས་སྒོའི་རྩལ་ནུས་འགྲན་བསྡུར་སོགས་སྤེལ་ཡོད་པས་རྒྱ་ཆེའི་ལས་བྱེད་ཉེན་རྟོག་པའི་གོང་བུ་འགྲིལ་ཤུགས་དང་བློ་ཁ་ཕྱོགས་ནུས་སྔར་བས་ཆེ་རུ་སོང་ཡོད། འདུ་ཤེས་འཛིན་སྟངས་ཀྱི་ལས་ཀའི་འགན་འཁྲིའི་ལམ་ལུགས་དོན་འཁྱོལ་བྱས་པ་དང་། བོད་ལྗོངས་ཁྲིམས་ཁང་གི“གཏམ་རྒྱུད་ལྔ”ཡག་པོ་བཤད་པ། ཆེད་དམིགས་ལྟ་བཤེར་ལས་དོན་སྤེལ་བ། ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་ཁྲིམས་ཁང་གི་འདུ་ཤེས་འཛིན་སྟངས་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི“ཉེན་ཁ་རིགས་བརྒྱད”ལེབ་བཤེར་བཅོས་སྒྲིག་བྱས་པ་བཅས་ཀྱི་བྱེད་ཐབས་དེ་རྒྱལ་ཡོངས་ཁྲིམས་ཁང་གི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་དྲ་ཐོག་དྲིལ་བསྒྲགས་གྲུབ་འབྲས་སུ་དཔྱད་འདེམས་བྱས་པ་མ་ཟད། ལྗོངས་ཏང་ཨུད་དྲིལ་བསྒྲགས་པུས་འགྲེམས་སྤེལ་དང་ཁྱབ་གདལ་བཏང་ཡོད། ཀྲུང་དབྱང་སྨྱན་སྦྱོར་དང་། ཀྲུང་དབྱང་སྲིད་ཁྲིམས་སྨྱན་སྦྱོར། དེ་བཞིན་ལྗོངས་ནང་ཁུལ་གྱི་སྨྱན་སྦྱོར་གཙོ་བོ་བཅས་ཀྱིས་གསར་འགྱུར་དྲིལ་བསྒྲགས་རྩོམ་ཡིག་860འགྲེམ་སྤེལ་བྱས་ཡོད། ལྷ་ས་འབྲིང་རིམ་ཁྲིམས་ཁང་དང་སོག་རྫོང་ཁྲིམས་ཁང་གི་བརྙན་ཐུང་དང་གློག་བརྙན་ཐུང་གྲས་ལ་ཆེས་མཐོའི་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གི་སྐབས་བཅུ་གཉིས་པའི“གསེར་གྱི་ཁྲིམས་ཐོའི”བྱ་དགའ་ཐོབ་ཡོད།

སློབ་སྦྱོང་སློབ་གསོ་ནན་ཏན་སྤེལ་བ། ཏང་སྒྲིག་སློབ་སྦྱོང་སློབ་གསོའི་གྲུབ་འབྲས་སྲ་བརྟན་དང་རྒྱ་སྐྱེད་བཏང་ཁར། ཀྲུང་དབྱང་གི་གཏན་འབེབས་དོན་ཚན་བརྒྱད་ཀྱི་དགོངས་དོན་ལག་བསྟར་གཏིང་ཟབ་བྱེད་པའི་སློབ་སྦྱོང་སློབ་གསོ་ཏན་ཏིག་སྤེལ་ཏེ། གཅིག་སྡུད་དག་ཐེར་གྱི་ལས་ཐོ་བཟོ་བ་དང་། བྱེད་ཐབས་ཞིབ་ཕྲ་བཟོ་བ། ལས་འགན་ཁ་གསལ་བཟོ་བ་བཅས་བྱས་ཏེ་རེ་རེ་བཞིན་དག་ཐེར་ཡོ་བསྲང་བྱས་ཡོད། ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་སྤྱོད་ཚུལ་ལེགས་གཏོང་དང་དོན་འཁྱོལ་ནན་འཛིན་སྔར་བས་ཡག་པོ་བྱ་རྒྱུའི་ལས་དོན་སྐུལ་འདེད་ཚོགས་འདུའི་བླང་བྱ་གཞིར་བཟུང་། ལོ་ཧྲིལ་པོའི་ལས་ཀའི་ཇུས་གཞི་བཟོས་ནས་མུ་མཐུད་སྤྱོད་ཚུལ་ལེགས་གཏོང་དང་དོན་འཁྱོལ་ནན་འཛིན་བྱས་ཡོད། 《ལས་ཁུངས་ཏང་འཛུགས་སྐྱོང་ལས་དོན་གྱི“རིམ་གསུམ་གནས་ལྔའི”འགན་འཁྲིའི་གསལ་ཐོ》སོགས་ལམ་ལུགས་དང་ལམ་སྲོལ་ཁག་27འཐུས་ལེགས་སུ་བཏང་ཡོད། “སློབ་སྦྱོང་རྣམ་པའི་ལས་ཁུངས།·རིག་དཔལ་དར་བའི་ཁྲིམས་ཁང”འཛུགས་སྐྱོང་ལ་སྐུལ་སྤེལ་བཏང་བའི་གྲུབ་འབྲས་དེ་ཆེས་མཐོའི་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གི་ཏང་འཛུགས་སྐྱོང་དང་ལས་སྒོ་མཉམ་འདྲེས་གཏིང་ཟབ་བྱས་པའི་ཕུལ་བྱུང་དཔེ་མཚོན་ལ་བདམས་ཡོད། “ཀྲི་པུའུ་གཅིག་ལ་གྲགས་རྟགས་གཅིག”གི་འཛུགས་གཏོད་ལས་དོན་མུ་མཐུད་སྤེལ་ཞིང་། ཀྲི་པུའུ་1ལ་ལྗོངས་ཐད་གཏོགས་ལས་ཁུངས་ཀྱི“སྟོབས་ལྡན་བཞིའི”ཏང་ཀྲི་པུའུ་ཡི་མཚན་སྙན་ཐོབ་ཡོད།

གཉིས། བདེ་འཇགས་བརྟན་ལྷིང་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་པའི་ཐད་རང་འགན་གཙང་སྒྲུབ་བྱས་པ།

རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདེ་འཇགས་སྲུང་སྐྱོང་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ། སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་བདེ་འཇགས་ལྟ་བ་བརྟན་པོ་བཙུཌ་ནས་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་གཅིག་མཐུན་ཚོགས་པའི་འདུ་ཤེས་བརྟན་པོ་འཛུཌ་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་དང་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་གཅིག་མཐུན་ཚོཌ་པ་འཛུཌ་པར་སྐུལ་སྤེལ་བཏང་ཐོག རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཉེས་དོན་འདྲི་གཅོད་ལས་དོན་ཚོཌ་འདུ་ཐེངས་བརྒྱད་པའི་དགོངས་དོན་དོན་འཁྱོལ་བྱས་ནས། འདྲི་རིམ་དང་པོའི་ཉེས་དོན་གྱོད་གཞི་ཁག་2673འདྲི་གཅོད་མཐའ་འདོམས་བྱས་པ་མ་ཟད་དེ་འབྲེལ་མི་3512ལ་ཁྲིམས་ཆད་བཅད་ཡོད། ཏཱ་ལའི་རུ་ཚོགས་ཀྱི་སིམ་འཛུལ་དང་གཏོར་བཤིག་གི་བྱེད་སྤྱོད་ལ་རྡུང་རྡེག་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བཏང་སྟེ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདེ་འཇཌ་ལ་གནོད་འཚེ་གཏོང་མཁན་ཉེས་གསོག་པར་ཁྲིམས་ཆད་ཚ་ནན་བཅད་དེ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་དབང་བདེ་འཇཌ་དང་ལམ་ལུཌ་བདེ་འཇཌ་སྲུང་སྐྱོང་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཡོད། ཚབས་ཆེའི་ཉེས་དོན་ཉེས་གསོག་པར་ཁྲིམས་ཆད་ཚ་ནན་བཅད་པ་དང་སྦྲཌ་ནག་སེལ་གཤེད་བཅོམ་གྱི་འཐབ་རྩོད་རྒྱུན་རྣམ་ཅན་དུ་འགྱུར་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས་མི་དམངས་མང་ཚོཌ་ཀྱི་ཚེ་སྲོག་དང་རྒྱུ་ནོར་གྱི་བདེ་འཇཌ་ལ་སྲུང་སྐྱོང་ཏན་ཏིག་བྱས་ཡོད།

དུས་བདེའི་བོད་ལྗོངས་འཛུགས་སྐྱོང་ལ་སྐུལ་འདེད་བཏང་བ། གློག་འཕྲིན་དྲ་རྒྱའི་ཁ་བསླུས་དང་། རྐུ་འཁྱེར། བསྙད་འདོགས་རྒྱུ་འཕྲོག་སོགས་ཐོན་མང་བའི་རྒྱུ་ནོར་ལ་བཙན་གནོད་ཀྱི་ཉེས་གསོག་གྱོད་གཞི་ཁག་691དང་དེ་འབྲེལ་མི་903ལ་འདྲི་གཅོད་མཐའ་འདོམས་བྱས་ནས་མང་ཚོགས་ཀྱི“དངུལ་ཁུག”ཡག་པོ་བསྲུངས་ཡོད། ཉེན་ཁ་ཡོད་བཞིན་དུ་འཁོར་རིགས་བཏང་བ་དང་འགྲིམ་འགྲུལ་ལས་འཛོལ་བཟོས་པའི་ཉེས་གསོག་གྱོད་གཞི་ཁག་984དང་དེ་འབྲེལ་མི་994ལ་ཁྲིམས་བཞིན་འདྲི་གཅོད་མཐའ་འདོམས་བྱས་ནས་འགྲིམ་འགྲུལ་བདེ་འཇགས་ཀྱི་ཁ་ལོ་བརྟན་པོར་བཟུང་ཡོད། སྤྱོད་བཟང་སྒྲིག་ནན་དང་རུལ་སུངས་ལ་ངོ་རྒོལ་གཉིས་གལ་ཆེ་མཉམ་འཛིན་བྱ་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་ཀྱིས་ལྗོངས་ལྟ་ཞིབ་ཨུ་ལྷན་དང་ལྗོངས་ཞིབ་དཔྱོད་ཁང་གཉིས་དང་མཉམ་དུ《ལས་ཐོག་ཉེས་གསོག་གྱོད་གཞི་དང་འབྲེལ་བའི་རྒྱུ་ནོར་ཐག་གཅོད་བྱ་ཐབས་ཚད་ལྡན་བཟོ་རྒྱུའི་སྐོར་གྱི་ལས་ཀའི་ཕྱོགས་སྟོན》བཟོས་ནས་ལྐོག་རྔན་སྤྲོད་ལེན་སོགས་ཀྱི་ལས་ཐོག་ཉེས་གསོག་གྱོད་གཞི་ཁག་130དང་དེ་འབྲེལ་མི་150འདྲི་གཅོད་མཐའ་འདོམས་བྱས་པ་དང་ལྗོངས་རིམ་པས་དོ་དམ་བྱེད་པའི་དེ་སྔའི་ལས་བྱེད་པ་6གི་ཉེས་དོན་འགན་འཁྲི་བདའ་འདེད་བཏང་ཡོད། ཆབ་མདོ་འབྲིང་རིམ་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གིས་ལྐོག་ཟ་སྒོར་ཁྲི་1200ལྷག་ཙམ་བྱེད་མཁན་ཁོའོ་རིམ་པའི་ལས་བྱེད་པ་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་དུས་བཀག་བཙོན་འཇུག་ལོ་བཅུ་བཞི་བྱ་རྒྱུའི་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་དེ“དཔོན་ཆུང་རུལ་ཆེན”དེ་རིགས་ཐར་པར་གཏན་ནས་བཏང་མེད། ལྗོངས་མཐོ་རིམ་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གིས་སྙན་འབུལ་ཞུས་པའི་ལྐོག་རྔན་བླངས་པའི་གྱོད་དཔེ་གཅིག་རྒྱལ་ཡོངས་ཁྲིམས་ཁང་གི་དཔེ་མཚོན་གྱོད་ཁོངས་སུ་བཅུག་ནས། ལས་ཐོག་ཉེས་གསོག་གྱོད་གཞི་གསར་པ་འདྲི་ཞིབ་བྱེད་པར་དཔྱད་གཞི་མཁོ་འདོན་བྱས་ཡོད། “འགལ་འདུམ་ཉེན་སེལ་དང་སྤྱི་ཚོགས་བརྟན་ལྷིང་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་པའི”ཆེད་དམིགས་བཅོས་སྐྱོང་ལས་དོན་གཏིང་ཟབ་སྤེལ་ཐོག ཡིག་བསྐུར་ངོ་བཅར་ཁྲིམས་སྐྱོང་ཅན་དུ་འགྱུར་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས་ཡིག་བསྐུར་ངོ་བཅར་གྱི་གྱོད་གཞི་ཁག་439ཐག་གཅོད་བྱས་ཤིང་། གཉེར་སྒྲུབ་མཐའ་འདོམས་བྱེད་ཚད་96.58%ཟིན་ཡོད། རིམ་གསུམ་ཁྲིམས་ཁང་གི་འགོ་ཁྲིད་རྣམ་པས་ཞུ་བཅར་སྣེ་ལེན་དང་གཤམ་ལ་བཅར་འདྲི་ཐེངས་309བྱས་ཡོད། ལྗོངས་མཐོ་རིམ་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གིས“གྱོད་གཞི་སྒྲུབ་འགན་འཁུར་བ+ཟུར་ཉན་བྱེད་པ+འདུམ་སྒྲིག་བྱེད་པ”བཅས་ཀྱི་གཏུག་འབྲེལ་ཡིག་བསྐུར་ངོ་བཅར་གྱི་གྱོད་གཞི་ཐག་གཅོད་ཏན་ཏིག་བྱེད་སྟངས་གསར་དུ་བཏོད་དེ། ཡིག་བསྐུར་ངོ་བཅར་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་གྱོད་གཞི་ཁག་3ས་གནས་ས་ཐོག་ཏུ་འདུམ་སྒྲིག་ཐུབ་ཡོད། གྱོད་དཔེ་དེ་དག་ཆེས་མཐོའི་ཁྲིམས་ཁང་གི《བསྐྱར་གཏུག་དང་། ཡིག་བསྐུར་ངོ་བཅར། ཟུར་ཉན་བཅས་བྱས་པའི་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གི་དཔེ་མཚོན་གྱོད་དཔེ་10》ཡི་ཁོངས་སུ་བཅུག་ཡོད། གུ་ཡངས་བཏང་ཡང་རྒྱ་ཡན་དུ་གཏན་ནས་མི་གཏོང་བ་མཐའ་འཁྱོངས་ཀྱིས་ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་ནར་མ་སོན་པའི་མིའི་འདྲི་གཅོད་ལས་དོན་གྱི་ས་ཡུལ་དངོས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་ཐོག་མ་དེ་འཚོགས་ནས《ནར་མ་སོན་པའི་མིའི་འདྲི་གཅོད་ལས་དོན་སྔར་བས་ཡག་པོ་བསྒྲུབ་རྒྱུའི་སྐོར་གྱི་ལག་བསྟར་བསམ་འཆར》བཟོ་འདོན་བྱས་པ་དང་། ནར་མ་སོན་པའི་མིའི“གསུམ་གཅིག་སྒྲིལ”གྱི་འདྲི་གཅོད་ཚོགས་པ་82ལེགས་སྒྱུར་བྱས་ཡོད། གནས་སྐབས་བཙོན་ཕྱིར་ལག་བསྟར་བྱེད་པའི་གྱོད་གཞི་གཉེར་སྒྲུབ་བྱ་ཐབས་ཚད་ལྡན་བཟོས་ནས་ཉེས་ཅན་5ལ་བཙོན་ཕྱིར་ལག་བསྟར་བྱ་རྒྱུར་ཆོག་མཆན་སྤྲད་མེད། ཁྲིམས་ལུགས་ཁྱབ་གདལ་དང་དྲིལ་བསྒྲགས་སློབ་གསོར་མུ་མཐུད་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་སྟེ། ཁྲིམས་ཁང་གི་འཕྲིན་སྟེགས་སུ“ཁྲིམས་དཔོན་སྒྲོལ་མས་ཁྲིམས་ཤོད་པ”དུས་ཐེངས་8དང་། “གྱོད་དཔེ་དྲངས་ནས་ཁྲིམས་ཤོད་པ”དུས་ཐེངས་27 དུས་ཁག་6ཏུ་དབྱེ་སྟེ་དཔེ་མཚོན་གྱོད་དཔེ་ཁག་44སྤེལ་བ། ཁྲིམས་སྐྱོང་སློབ་སྤྱི་གཞོན་པ་130སློབ་གྲྭར་བསྐྱོད་ནས“སློབ་འགོ་ཚུགས་པའི་སློབ་ཚན་དང་པོ”ཁྲིད་པ་བཅས་བྱས་ཏེ་སྤྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་ཁྲིམས་ལུགས་ལ་གོང་བཀུར་དང་། སློབ་སྦྱོང་། སྲུང་སྐྱོང་། བེད་སྤྱོད་བཅས་བྱེད་པའི་ཉམས་བཟང་མངོན་ཐུབ་པའི་བརྩོན་ལེན་བྱས་ཡོད།

འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལ་ཁྲིམས་འཛིན་གྱིས་འགན་སྲུང་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་བ། ཡང་དག་པའི་ཁྲིམས་འཛིན་འདུ་ཤེས་ཟབ་ཏུ་བཏང་སྟེ་དཔང་རྟགས་ཐུབ་མིན་ལ་དབྱེ་གཅོད་དང་དོགས་ཡོད་ཉེས་པ་མེད་པར་བརྩི་བའི་རྩ་དོན་མཐའ་འཁྱོངས་ཀྱིས་འདྲི་རིམ་དང་པོས་གྱོད་ཡ་11ལ་ཁྲིམས་བཞིན་ཉེས་པ་མེད་པའི་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་ཡོད། དམ་ལྷོད་རན་པའི་ཉེས་དོན་སྲིད་ཇུས་ལག་བསྟར་བྱས་ཏེ། ཉེས་གསོག་ཆུང་རིགས་ཀྱི་གྱོད་ཡ་873ལ་ཁྲིམས་བཞིན་ཁྲིམས་ཆད་འགྱངས་གཅོད་ཀྱི་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་པ་དང་། མི་4ལ་ཉེས་དོན་ཁྲིམས་ཆད་བཅད་མེད་པ། ཁྲིམས་ཆད་བཅའ་ཡང་གི་གྱོད་གཞིར་འདྲི་ཞིབ་བྱ་རྒྱུར་སྐུལ་སྤེལ་བཏང་སྟེ་བསྒྱུར་བཅོས་ཐུབ་པའི་ཉེས་ཅན་པ་717ལ་ཁྲིམས་ཆད་བཅའ་ཡང་གཏོང་རྒྱུའི་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་ཡོད། གྱོད་ཡའི་གཏུག་བཤེར་དབང་ཆ་ཁྲིམས་བཞིན་འགན་སྲུང་བྱས་ཏེ་ཚབས་ཆེའི་ཉེས་དོན་གྱོད་གཞིར་འདྲི་རིམ་གཉིས་པའི་ཁྲིམས་ར་ཚོགས་ཚད་དང་དམིགས་འཛུགས་དག་འབུད་ཁྲིམས་རྩོད་པ་ཁེབས་ཚད་100%ཟིན་ཡོད། “རོགས་སྐྱོར་ཆ་རྐྱེན་དང་མཐུན་ན་རོགས་སྐྱོར་བྱ་རྒྱུ”མཐའ་འཁྱོངས་ཀྱིས་ཁྲིམས་འཛིན་རོགས་སྐྱོབ་གྱོད་གཞི་565འདྲི་གཅོད་མཐའ་འདོམས་བྱས་ཡོད་ལ། རོགས་སྐྱོབ་མ་དངུལ་སྒོར་ཁྲི་929.41སྤྲད་ཡོད། གཏུག་བཤེར་གྲོན་དངུལ་སྒོར་ཁྲི་406.42ཆག་ཡང་དང་རྩ་ཆག་གཏོང་བའམ་ཡང་ན་འགྱངས་སྤྲོད་བྱེད་ཆོག་པའི་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་པ་ལས་ཁྲིམས་འཛིན་གྱི་མི་ཆོས་ལྡན་པའི་སེམས་ཁུར་མངོན་ཡོད། སྡེ་ཁུལ་ཡོ་བསྲང་ལས་དོན་ཚད་ལྡན་ཅན་དང་ཆེད་ལས་ཅན་དུ་འགྱུར་རྒྱུར་ཕན་སྐུལ་བཏང་ནས་ལྗོངས་ཡོངས་ཁྲིམས་ཁང་གི་མཉམ་སྡེབ་3དང་མི་སྒེར་8ལ་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སྡེ་ཁུལ་ཡོ་བསྲང་ལས་དོན་གྱི་སྔོན་ཐོན་མཉམ་སྡེབ་དང་སྔོན་ཐོན་མི་སྒེར་གྱི་མཚན་སྙན་ཐོབ་ཡོད།

གསུམ། སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་གོང་འཕེལ་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུར་ཤུགས་བརྒྱབ་པ།

ཚོང་གཉེར་ཁོར་ཡུག་རྒྱུན་མཐུད་ལེགས་སུ་བཏང་བ། ལྗོངས་ཡོངས་སྲིད་ཁྲིམས་ལས་ཁུངས་ཀྱི《ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་ཉི་ཤུ་པའི་དགོངས་དོན་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་བྱས་ནས“འཛུགས་གཏོད་བཞི”ལ་ཞབས་འདེགས་ཞུས་ཏེ་ཁྲིམས་སྐྱོང་ཅན་གྱི་ཚོང་གཉེར་ཁོར་ཡུག་ལེགས་སུ་གཏོང་རྒྱུའི་སྐོར་གྱི་བྱ་ཐབས་འགའ་ཞིག》དང་ཁྲིམས་སྐྱོང་ཅན་གྱི་ཚོང་གཉེར་ཁོར་ཡུག་ལེགས་སུ་གཏོང་རྒྱུའི་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་སྲིད་ཁྲིམས་ཨུ་ལྷན་གྱི་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུའི་དགོངས་དོན་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་དོན་འཁྱོལ་བྱས་ཐོག དམངས་དོན་ཚོང་དོན་སྐོར་གྱི་གྱོད་གཞི་ཁག་59747འདྲི་གཅོད་མཐའ་འདོམས་བྱས་པར་དམིགས་བྱའི་དངུལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར་79.37ཟིན་ཡོད། ལྐོག་འབྲེལ་འོས་སྤྲོད་ཀྱི་ཉེས་གསོག་གྱོད་གཞི་ཁག་6འདྲི་གཅོད་མཐའ་འདོམས་བྱས་ཡོད། རིགས་མི་འདྲ་བའི་ཁྲོམ་ར་གཉེར་མཁན་གྱི་ཁྲིམས་མཐུན་ཁེ་དབང་ལ་འདྲ་མཉམ་ཐོག་ཁྲིམས་བཞིན་སྲུང་སྐྱོབ་བྱས་ཏེ། གན་རྒྱའི་རིགས་ཀྱི་གྱོད་གཞི་ཁག་47941འདྲི་གཅོད་མཐའ་འདོམས་བྱས་ཡོད། ལྗོངས་མཐོ་ཁྲིམས་ཀྱིས་གྱོད་འབྲེལ་དམིགས་བྱའི་དངུལ་སྒོར་ཁྲི་2719.3ཡི་སྲིད་འཛིན་གྲོས་མཐུན་གྱི་གྱོད་གཞི་གཅིག་འདུམ་སྒྲིག་བྱས་ནས་དོ་བདག་ཕྱོགས་གཉིས་པོས་དེ་འབྲེལ་སྲིད་འཛིན་རྩོད་གཞི་ཁག་སྡེབ་གཅིག་ལ་ཐག་གཅོད་ཡོང་ཐབས་བྱས་པས། ཁེ་ལས་ཀྱི་གྱོད་གཏུག་དཀའ་ངལ་ཆུང་དུ་སོང་ཡོད། “གཡོ་འགུལ་སྤུ་ཙམ་མེད་པ་གཉིས”མཐའ་འཁྱོངས་དང་དོན་འཁྱོལ་བྱས་ཏེ་འབྲེལ་ཡོད་སྡེ་ཚན་དང་མཉམ་འབྲེལ་ཐོག“ཁྲིམས་ཁེ་མཉམ་སྐྱོད”ཀྱི་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་ནས་ལྗོངས་བཟོ་ཚོང་མཉམ་འབྲེལ་ལྷན་ཚོགས་དང་མཉམ་དུ“དམངས་གཉེར་ཁེ་ལས་ཀྱི་བཅའ་ཁྲིམས་འཆད་སྟེགས་ཆེ་མོ”དུས་ཐེངས་2གཉེར་བ་མ་ཟད། 《ཁེ་ལས་ཀྱི་བཅའ་ཁྲིམས་ཉེན་ཁ་འགོག་ཟོན་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་སྟོན》རྒྱ་བོད་ཡིག་རིགས་གཉིས་ཀྱི་པར་མར་དག་བཅོས་གཏན་འཁེལ་གྱིས་དེབ་500ལྷག་ཙམ་པར་འགྲེམས་བྱས་ཡོད། ཁེ་ལས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་ཁྲིམས་བསྟར་ཁྲིམས་འཛིན་གྱི་ཆེད་དམིགས་བྱེད་སྤྱོད་ཚད་ལྡན་བཟོས་ནས་ཁེ་ལས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་གྱོད་གཞི་ཁག་14559ལག་བསྟར་མཐའ་འདོམས་བྱས་ཡོད། བུན་སྟོངས་འདྲི་གཅོད་བྱེད་པའི་ཁྲོད“ཕན་པའི་རོཌ་སྐྱོབ”དང“དུས་ཐོག་ཏུ་གཙང་རྩིས”བྱེད་པའི་ནུས་པ་བཏོན་ནས《བུན་སྟོངས་འདྲི་གཅོད་ལས་དོན་གྱི་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་སྲོལ》སོགས་ལམ་ལུཌ་ཁག་7བཟོས་པ་མ་ཟད། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་བུན་སྟོངས་དོ་དམ་པའི་མཐུན་ཚོཌ་འཛུཌ་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས་རིགས་མི་འདྲ་བའི་གྱོད་གཞི་ཁག་58འདྲི་གཅོད་མཐའ་འདོམས་བྱས་ཡོད་པས། “རྙིང”གཏོར“གསར”འཛུཌ་བྱས་ཏེ་ལེཌ་སྒྲིག་རིམ་སྤོར་ཐུབ་ཡོད། ཁྲོན་བོད་ལྕགས་ལམ་དང་ཡར་ཀླུང་གཙང་པོའི་སྨད་རྒྱུད་ཀྱི་ཆུ་གློག་ལས་གྲྭའི་གཙོ་གནད་རྣམ་གྲངས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་རྒྱུར་ཞབས་ཞུ་འགན་སྲུང་བྱས་ནས《ཡར་ཀླུང་གཙང་པོའི་སྨད་རྒྱུད་ཀྱི་ཆུ་གློག་ལས་གྲྭ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་རྒྱུར་ཁྲིམས་འཛིན་གྱིས་ཞབས་ཞུ་དང་འགན་སྲུང་བྱེད་པའི་སྐོར་གྱི་བརྟག་ཞིབ་སྙན་ཞུ》སྙན་འབུལ་ཞུས་ཏེ་ཁྲོན་བོད་ལྕགས་ལམ་འཛུགས་སྐྲུན་སོགས་དང་འབྲེལ་བའི་གྱོད་གཞིར་ཁྲིམས་བཞིན་འདྲི་ཞིབ་བྱས་ཡོད། ཉིང་ཁྲི་ཁྲིམས་ཁང་གིས་གཙོ་གནད་རྣམ་གྲངས་འཛུགས་སྐྲུན་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་གྱོད་གཞི་ཐག་གཅོད་ཀྱི་ཤར་སྐྱོད་འགྲོ་ལམ་བཏོད་དེ། མྱུར་དུ་ཐོ་འགོད་དང་། མྱུར་དུ་འདྲི་ཞིབ། མྱུར་དུ་གྱོད་སྒྲིལ། མྱུར་དུ་ལག་བསྟར་བཅས་བྱས་ནས“གང་དུ་རྣམ་གྲངས་ཡོད་ན་དེ་རུ་ཁྲིམས་ཁང་གི་ཞབས་ཞུ་སྙེགས་ཐུབ་པ”བྱས་ཡོད། ཐོན་སྐྱེད་ནུས་ཤུགས་གསར་མ་གོང་འཕེལ་གཏོང་བར་ཞབས་ཞུ་དང་འགན་སྲུང་བྱས་ཏེ་ཤེས་རིག་བདག་དབང་ལ་ཁྲིམས་འཛིན་གྱིས་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་ནས《ཤེས་རིག་བདག་དབང་ལ་ཁྲིམས་འཛིན་གྱིས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་རྒྱུར་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་སྟེ་ཐོན་སྐྱེད་ནུས་ཤུགས་གསར་མར་ཞབས་ཞུ་དང་འགན་སྲུང་བྱ་རྒྱུའི་སྐོར་གྱི་བརྟག་ཞིབ་སྙན་ཞུ》ཕུལ་བ་མ་ཟད། དུས་ཐེངས་བཞི་པའི་ཤེས་རིག་དབག་དབང་གི་དཔེ་མཚོན་གྱོད་དཔེ་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་ཡོད་ལ། ལྗོངས་ཡོངས་ཁྲིམས་ཁང་གིས་ཤེས་རིག་བདག་དབང་གི་གྱོད་གཞི་ཁག་335འདྲི་གཅོད་མཐའ་འདོམས་བྱས་ཡོད།

མི་དམངས་ལྟེ་བར་འཛིན་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་པ། དིང་རིའི་གེགས་རྗེས་བསྐྱར་སྐྲུན་ལས་དོན་ལ་ནུས་ཤུགས་ཡོད་རྒུས་ཞབས་འདེགས་ཞུས་ཏེ་རིགས་ཁག་གི་འགལ་ཟླ་དང་རྩོད་རྙོག་འདྲི་ཞིབ་དང་ཐག་གཅོད་གང་ལེགས་བྱས་ཡོད། དམངས་འཚོའི་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་གྱོད་གཞི་ཁག་48050ཁྲིམས་བཞིན་འདྲི་ཞིབ་བྱས་ཡོད། བྲག་གཡབ་ཁྲིམས་ཁང་གིས་ཤུལ་ནོར་དོ་དམ་པ་དམིགས་འཛུགས་བྱེད་རེ་ཞུས་པའི་ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་གྱོད་གཞི་ཐོག་མ་དེ་འདྲི་གཅོད་མཐའ་འདོམས་བྱས་ནས། བུན་བདག་གི་ཁྲིམས་མཐུན་ཁེ་དབང་འགན་སྲུང་བྱས་ཡོད། ཁྲིམས་འཛིན་གྱི་བྱམས་སྐྱོང་ལ་བརྟེན་ནས་སྤྱི་དམངས་ཀྱི་ཁེ་དབང་སྲུང་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་ཀྱིས་ལས་རྨས་གུན་གསབ་འཇལ་བ་དང་ཞིང་པ་ལས་མིའི་གླ་ཕོགས་འདེད་ལེན་བྱེད་པ་སོགས་ཀྱི་ངལ་རྩོལ་རྩོད་གཞིའི་གྱོད་གཞི་ཁག་1208འདྲི་གཅོད་མཐའ་འདོམས་བྱས་ནས་གླ་ཕོགས་སྒོར་ཁྲི་4437.19འདེད་ལེན་བྱེད་རོགས་བྱས་སྟབས། ངལ་རྩོལ་པ་རྣམས“གླ་ཕོགས་མ་རག་པའི་སེམས་ཁྲལ་ཡོད་པ”ནས“གླ་ཕོགས་ལ་སེམས་ཁྲལ་བྱེད་མ་དགོས་པར”གྱུར་ཡོད། རྒན་རྒོན་དང་། བུད་མེད། བྱིས་པ། དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་བཅས་ལ་ཁྲིམས་འཛིན་གྱིས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་སྟེ་མི་ལུས་བདེ་སྲུང་གི་བཀའ་རྒྱ་42བཏང་ཡོད། ནར་མ་སོན་པའི་མིའི་ཐོ་བཀོད་དམ་བཅད་ཉར་ཚགས་ལམ་ལུགས་དོན་འཁྱོལ་ནན་པོ་བྱས་ནས“ཁྲིམས་འཛིན་གྱིས་བྱིས་པའི་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་མ་འོངས་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་པའི”དཔེ་མཚོན་གྱོད་དཔེ་ཁག་10ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་ནས། ན་ཆུང་ཚོ་བདེ་ཐང་ངང་འཚར་ལོངས་ཡོང་ཐུབ་པར་བྱས་ཡོད། མངའ་རིས་ཁྲིམས་ཁང་གི“ཞང་ཞུང་མེ་ཏོག”བུད་མེད་ཁྲིམས་དཔོན་གྱི་ཁེ་སྲུང་ལས་ཚུགས་ཀྱིས“བཀག་རྒྱ་གསུམ་དང་དེབ་གཅིག”བེད་སྤྱོད་གང་ལེགས་བྱས་ཏེ་གཉེན་སྒྲིག་ཁྱིམ་ཚང་རིགས་ཀྱི་རྩོད་གཞི་ཁག་130ཐག་གཅོད་བྱས་པ་མ་ཟད། ཁྱིམ་ཚང་སློབ་གསོའི་མཛུབ་ཁྲིད་བཀའ་རྒྱ་4བཏང་ནས་ནུས་ཤུགས་ཡོད་རྒུས་བུད་མེད་དང་བྱིས་པའི་ཁེ་དབང་སྲུང་སྐྱོང་བྱས་པའི་བྱ་ཐབས་འདི་མི་དམངས་ཉིན་རེའི་ཚགས་པར་ཐོག་དྲིལ་བསྒྲགས་སྤེལ་གཏོང་བྱས་ཡོད། ཉི་མ་ཁྲིམས་ཁང་གིས“ཨ་ཅག་ཁྲིམས་དཔོན་གྱི་ཡིག་སྒམ”བཙུགས་ནས་སློབ་མ་འཚར་ལོངས་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་ནང་འཕྲད་པའི་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་དོགས་གནད་སེལ་ཞིང་། ཡིག་སྒམ་ཆུང་ངུ་དེས་ཁྲིམས་སྐྱོང་ལྟ་རྟོག་གི“འབྲེལ་ཟམ་གསར་པ”བཙུགས་ཡོད། སྲིད་འཛིན་རྩོད་རྙོག་ཐག་གཅོད་ཏན་ཏིག་བྱ་རྒྱུར་མུ་མཐུད་སྐུལ་སྤེལ་བཏང་སྟེ། སྲིད་འཛིན་འདྲི་གཅོད་ཀྱི“3+Ｎ”ཡི་ལས་ཀའི་ལམ་སྲོལ་དོན་འཁྱོལ་བྱས་ནས་སྲིད་འཛིན་གྱོད་གཞི་ཁག་926འདྲི་གཅོད་མཐའ་འདོམས་བྱས་པ་དང་། ལྗོངས་ཁྲིམས་འཛིན་ཐིང་དང་མཉམ་འབྲེལ་ཐོག་ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་སྲིད་འཛིན་འདྲི་གཅོད་དང་སྲིད་འཛིན་བསྐྱར་གྲོས་ཀྱི་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་སྐབས་གསུམ་པ་གཉེར་བ་མ་ཟད། ཁྲིམས་བཞིན་བོད་སྐྱོང་གཞུང་ལས་ཁང་གི་མིང་ཐོག་ནས་2025ལོའི《ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་སྲིད་འཛིན་གྱོད་གཞིར་ཁྲིམས་འཛིན་ཞིབ་བཤེར་བྱེད་པའི་ལོ་འཁོར་སྙན་ཞུ》དང་སྲིད་འཛིན་འདྲི་གཅོད་ཀྱི་དཔེ་མཚོན་གྱོད་དཔེ་ཁག་10པར་འགྲེམས་བྱས་པ་དང་། སྲིད་འཛིན་ལས་ཁུངས་ཀྱི་འགན་འཁུར་བ་ཁྲིམས་རར་ཞུགས་ནས་ཞུ་ལན་འདེབས་ཚད་ལོ་གཉིས་བསྟུད་མར་100%ཟིན་ཡོད་པས། ཁྲིམས་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་གི་འཛུགས་སྐྱོང་ལ་ཕན་སྐུལ་བཏང་ཡོད།

ཞུ་གཏུག་ཐོབ་པའི་ཁེ་དབང་དོན་འཁྱོལ་ཡོང་རྒྱུར་བརྩོན་ལེན་བྱས་པ། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྡུས་བཅོས་སྐྱོང་གི“ལག་བསྟར་བྱེད་དཀའ་བའི”ལས་ཀའི་ལམ་སྲོལ་ཚགས་ཚུད་དུ་གཏོང་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས། ལྗོངས་མཐོ་ཁྲིམས་དང་། མི་སྤྱི་ཐིང་། ཁྲོམ་ར་ལྟ་སྡོམ་ཅུད་བཅས་ཀྱིས“གནས་ལ་གནས་གཏད”ཀྱི་དྲ་ཐོག་ལག་བསྟར་བཤེར་སྡོམ་མ་ལག་དངོས་སུ་སྤྱོད་འགོ་བཙུགས་པ་མ་ཟད། “ལག་བསྟར་རལ་གྲི་བཏོན་པ”དང“དགུན་དུས་འགག་སྒྲོལ”སོགས་གཅིག་སྡུད་ལག་བསྟར་གྱི་ཆེད་དམིགས་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་རྒྱུ་སྒྲིག་འཛུགས་བྱས་ནས་གྱོད་གཞི་ཁག་39869ལག་བསྟར་མཐའ་འདོམས་བྱས་ཤིང་། དངུལ་གྲངས་སྒོར་དུང་ཕྱུར་34.07དོན་སྨིན་བྱུང་ཡོད། ལག་བསྟར་མཐའ་འདོམས་བྱེད་ཚད་83.56%ཟིན་ཡོད། ནག་ཆུ་འབྲིང་རིམ་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གིས་ལག་བསྟར་ལས་དོན“དུས་ཚིགས་རེར་བྱ་སྤྱོད་རེ”སྤེལ་ནས་གྱོད་གཞི་ཁག་1120ལག་བསྟར་མཐའ་འདོམས་བྱས་པ་དང་དངུལ་གྲངས་སྒོར་ཁྲི་5500ལྷག་ཙམ་ཟིན་པའི་བྱ་ཐབས་དེ་མི་དམངས་ཉིན་རེའི་ཚགས་པར་གྱི་སྤྱོད་སྣེའི་ཐོག་བརྒྱུད་སྤེལ་བྱས་ཡོད། ལྗོངས་ཞིབ་དཔྱོད་ཁང་དང་སྤྱི་བདེ་ཐིང་དང་མཉམ་དུ“དཔྱད་མཚམས་དང་ཁྲུན་བཅད་ལག་བསྟར་མ་བྱས་པའི་ཉེས་གསོག་བྱ་སྤྱོད་ལ་གཅིག་སྡུད་ཐོག་རྡུང་རྡེག་གཏོང་བའི་ཆེད་དམིགས་བྱ་སྤྱོད”སྤེལ་བས་ལག་བསྟར་བྱ་ཡུལ་མི་7049ཡིས་རང་འགུལ་ངང་བཅའ་ཁྲིམས་འོས་འགན་སྒྲུབ་པ་དང་། ལག་བསྟར་མ་བྱས་པའི་ཉེས་གསོག་ཁུངས་སྣེ་27སྤོ་སྐྱེལ། གྱོད་གཞི་ཁག་13གྱོད་དོན་ཐོ་འགོད་མྱུལ་ཞིབ་བཅས་བྱས་ཡོད། སྟོད་ལུང་བདེ་ཆེན་ཁྲིམས་ཁང་གིས་ལག་བསྟར་མ་བྱས་པའི་ནག་ཉེས་རྩིས་སྤྲོད་ཀྱི་གསལ་བརྡ་བཏང་བས་ལག་བསྟར་བྱ་ཡུལ་གྱིས་རང་རྟོགས་ངང་ལག་བསྟར་མ་དངུལ་སྒོར་ཁྲི་186གྲངས་ཚང་འཇལ་སྤྲོད་བྱ་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་བཏང་ཡོད། མཚོ་སྨད་ཁྲིམས་ཁང་གིས་ལག་བསྟར་རེ་ཞུ་མཁན་གྱི་ཁྲིམས་མཐུན་ཁེ་དབང་དང་ལག་བསྟར་བྱ་ཡུལ་གྱི་ལག་བསྟར་ནུས་པ་གཉིས་ཟུང་འབྲེལ་ཐོག“རྒྱུན་མཐུད་ལག་བསྟར”བྱེད་པའི་ལས་དོན་སྤེལ་ཐབས་གསར་དུ་བཏོད་ཡོད། ཁོངས་བརྒལ་གྱོད་གཞི་སྐོར་འདྲིའི་མཐུན་སྦྱོར་གྱི་ལེགས་ཆ་འདོན་སྤེལ་གང་ལེགས་བྱས་ཏེ་ཁོངས་བརྒལ་གྱི་གྱོད་གཞི་ཁག་629གཉེར་རྒྱུར་རམ་འདེགས་བྱས་ཡོད། “སྣོལ་བརྗེས་ལག་བསྟར”དང་། “ལག་བསྟར་རེ་ཞིག་མཚམས་འཇོག ལག་བསྟར་སླར་གསོར་སྐུལ་འདེད”སོགས་རྒྱུན་རྣམ་ཅན་གྱི་ཆེད་དམིགས་ལས་དོན་ལ་སྐུལ་སྤེལ་ཏན་ཏིག་བཏང་སྟེ། སྣོལ་བརྗེས་ལག་བསྟར་གྱི་གྱོད་གཞི་ཁག་969ཐག་གཅོད་བྱས་པ་དང་། གྱོད་གཞི་ཁག་4624ལག་བསྟར་སླར་གསོ་བྱས་ཡོད། ཡིད་རྟོན་ཤོར་བར་ཁྲིམས་ཆད་གཅོད་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་ནས་ཡིད་རྟོན་ཤོར་བའི་ལག་བསྟར་བྱ་ཡུལ་གྱི་མིང་ཐོ་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པ་དང་། མི་ཐེངས་13709ཡི་འཛད་སྤྱོད་ཆེ་རིགས་ཚོད་འཛིན་བྱས་ཡོད།

སྣ་མང་རྩོད་སེལ་གྱི་ནུས་པ་བཏོན་པ། དུས་རབས་གསར་པའི“ཧྥེང་ཆའོ་ཡི་ཉམས་མྱོང”མཐའ་འཁྱོངས་དང་གོང་འཕེལ་བཏང་ནས། “མདུན་སྣེ་དམ་འཛིན་དང་འབྱུང་རྩ་སྔོན་འགོག”བྱས་ཏེ་འགལ་འདུམ་རྩོད་སེལ་གྱི་ལས་ཀའི་འགན་འཁྲི་དོན་འཁྱོལ་བྱས་པ་དང་ཕྱོགས་བསྡུས་བཅོས་སྐྱོང་ལྟེ་གནས་ཚད་ལྡན་ཅན་དུ་འཛུགས་སྐྱོང་བྱེད་པའི་ནང་ཞུགས་ཡོད་དེ། གཞི་རིམ་ཁྲིམས་ཁང་74ཚང་མ་རྫོང་རིམ་པའི་ཕྱོགས་བསྡུས་བཅོས་སྐྱོང་ལྟེ་གནས་སུ་ཞུགས་པ་དང་། ཁྲིམས་དཔོན་དང་། ཁྲིམས་འཛིན་རམ་འདེགས་པ། དམིགས་བསལ་གདན་ཞུས་འདུམ་སྒྲིག་པ་སོགས་མི་187ཞུགས་ནས་འགལ་ཟླ་རྩོད་རྙོག་4300ལྷག་ཙམ་ཐག་གཅོད་བྱས་ཡོད། བྲག་ཡིབ་ཁྲིམས་ཁང་གིས“བྲག་ཡིབ་ཀྱི་ལྷག་བསམ་ཏང་ལ་ཕྱོགས། ཁྲིམས་བཞིན་སྡེ་ལས་བཅོས་སྐྱོང་གང་ལེགས་བྱེད”ཅེས་པའི་ཏང་འཛུགས་གྲགས་རྟགས་ལ་བརྟེན་ནས་སྡེ་ལས་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་རྩོད་གཞི་འདུམ་སྒྲིག་བྱས་ཡོད། གྱོད་དོན་ཐོ་འགོད་ལམ་ལུགས་ཀྱི་གྲུབ་འབྲས་སྲ་བརྟན་དུ་བཏང་སྟེ་གཞི་རིམ་བཅོས་སྐྱོང་ལོ་གསུམ་ནང་ཡར་རྒྱས་ཡོང་བ་དང་དུས་རབས་གསར་པའི“ཁྲིམས་ར་གཉིས”འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པའི“ལས་གཞི་ཆེན་པོ་དྲུག”མུ་མཐུད་སྤེལ་ནས། རྩོད་གཞི་13670སྔོན་ཚུད་དུ་འདུམ་སྒྲིག་བྱས་པ་དང་། ཁྲིམས་འཛིན་ངོས་བཅད་ཀྱི་གྱོད་གཞི་4769གཉེར་སྒྲུབ་མཐའ་འདོམས་བྱས་ཡོད། ཨེ་མ་ཁྲིམས་ར་དེ་ཉིད་ཆེས་མཐོའི་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གི“དུས་རབས་གསར་པའི་མི་དམངས་ཁྲིམས་ར་འཛུགས་སྐྱོང་བྱེད་པའི་དཔེ་མཚོན”དུ་བདམས་ཡོད། ཤག་ཆུ་ཁྲིམས་རར་ཆེས་མཐོའི་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གིས་དུས་ཁག་དང་པོའི“ཧྥེང་ཆའོ་རྣམ་པའི་མི་དམངས་ཁྲིམས་ར”ཞེས་སུ་མིང་བཏགས་ཡོད། ཁྲིམས་བཞིན་འདྲི་གཅོད་ཀྱི་འགན་ནུས་རྒྱུན་བསྲིངས་བྱ་རྒྱུ་རྒྱུན་འཁྱོངས་དང་རང་རྟོགས་ངང་སྤྱི་ཚོགས་བཅོས་སྐྱོང་ནང་ཞུགས་པ། ཁྲིམས་འཛིན་གྲོས་འཆར་145བཏོན་ནས་སྤྱི་ཚོགས་བཅོས་སྐྱོང་མ་ལག་དང་བཅོས་སྐྱོང་ནུས་པ་དེང་རབས་ཅན་དུ་འགྱུར་རྒྱུར་རམ་འདེགས་བྱས་ཡོད།

བཞི། མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་བོད་ལྗོངས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་རྒྱུའི་ཐད་ཐེག་པ་ཁུར་ལེན་བྱས་པ།

ཁོར་ཡུག་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་འདྲི་གཅོད་ལ་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་པ། ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་སྐྱེ་ཁམས་ཤེས་དཔལ་གྱི་དགོངས་པ་དོན་འཁྱོལ་བྱས་ཏེ་ཁོར་ཡུག་ལ་བཙོག་སྐྱོན་བཏང་བ་དང་སྐྱེ་ཁམས་གཏོར་སྐྱོན་བཏང་བའི་ཉེས་གསོག་བྱེད་སྤྱོད་ལ་ཁྲིམས་བཞིན་ཆད་པ་ནན་པོ་བཅད་པ་དང་ཁོར་ཡུག་ཐོན་ཁུངས་རིགས་ཀྱི་དམངས་དོན་དང་སྲིད་འཛིན་གྱོད་གཞི་58ལ་འདྲི་གཅོད་མཐའ་འདོམས་བྱས་པ། ལྷོ་བྱང་རི་བོའི་སྔོ་འགྱུར་ལས་གཞིའི་རྩོད་གཞི་ཐག་གཅོད་གང་ལེགས་བྱས་པ་བཅས་དོ་ནན་ཤོས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་དང་དམ་ནན་ཤོས་ཀྱི་ཁྲིམས་སྐྱོང་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་བྱས་ཡོད། ལྗོངས་ཞིབ་དཔྱོད་ཁང་དང་། སྤྱི་བདེ་ཐིང་། སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་ཐིང་སོགས་སྡེ་ཚན་དང་མཉམ་དུ་སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་གི་སྲིད་འཛིན་ཁྲིམས་བསྟར་དང་ཉེས་དོན་ཁྲིམས་འཛིན་འབྲེལ་མཐུད་མཉམ་ལས་བྱེད་པའི་གྲོས་མཐུན་བཞག་སྟེ་ཆེད་དམིགས་ལེགས་སྒྲིག་ལས་འགུལ་ལ་གཞོགས་འདེགས་བྱེད་པའི་ནང་ཧུར་ཐག་ཞུགས་ནས་ཕྱོགས་མང་མཉམ་ལས་ཀྱིས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་རྒྱུར་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་ཡོད།

སྐྱེ་ཁམས་ལ་ཁྲིམས་འཛིན་གྱིས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་བ། མེ་ཏོག་དང་། གཉན་རོང་། མཚེའུ་གཉིས་སོགས་ཁྲིམས་ཁང་གིས་གཙང་གསུམ་ཆུ་འགོ་དང་། གཟི་བྱིན་རི་བོའི་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་དང་། པུ་ཏན་ཐང་ཤིང“རྒྱལ་པོ” གསོམ་ཤིང་དམར་པོ་སོགས་དང་འབྲེལ་བའི་ཁྲིམས་འཛིན་གྱི་སྲུང་སྐྱོབ་བཀའ་རྒྱ་ཁག་7འགྲེམ་བསྒྲགས་བྱས་ཡོད། སྣང་རྫོང་སོགས་ཀྱི་ཁྲིམས་ཁང་དང་འབྲེལ་ཡོད་སྡེ་ཚན་གྱིས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཙོ་གནད་དུ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པའི་སྲོག་ཆགས་དང་རྩི་ཤིང་། དེ་ཚོའི་འཚོ་སྡོད་སྐྱེ་འཚར་ཁུལ། དེ་བཞིན་ཁོར་ཡུག་ཐོན་ཁུངས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པའི་སྲིད་འཛིན་ཁྲིམས་བསྟར་དང་ཁྲིམས་འཛིན་མཉམ་འགུལ་སོགས་ཀྱི་གྲོས་མཐུན་བཞག་སྟེ་ཕྱོགས་མཐའ་ཀུན་ནས་སྐྱེ་ཁམས་ལ་ཁྲིམས་འཛིན་གྱིས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་རྒྱུར་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་ཡོད། ལྷོ་ཁ་འབྲིང་རིམ་ཁྲིམས་ཁང་གིས་སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་གཏོར་སྐྱོན་བཏང་བར་གུན་གསབ་སྤྲོད་རྒྱུའི་གྲོས་མཐུན་གྱི་ཁྲིམས་འཛིན་ངོས་བཅད་གྱོད་གཞི་ཐོག་མ་དེ་གཉེར་སྒྲུབ་མཐའ་འདོམས་བྱས་པར་དམིགས་བྱའི་དངུལ་སྒོར་ཁྲི་855ཟིན་ཡོད།

ཁྲིམས་ལུགས་ཁྱབ་གདལ་དང་དྲིལ་བསྒྲགས་ཁྲིད་སྟོན་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་བ། ལྗོངས་ཞིབ་དཔྱོད་ཁང་དང་མཉམ་འབྲེལ་ཐོག་སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་དང་ཐོན་ཁུངས་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་སྤྱི་ཕན་གཏུག་བཤེར་གྱི་དཔེ་མཚོན་གྱོད་གཞི་འགྲེམ་བསྒྲགས་བྱས་པ་མ་ཟད། “དྲུག་པའི་ཚེས་5”ཡི་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་ཉིན་མོ་དང་། རྒྱལ་ཡོངས་སྐྱེ་ཁམས་ཉིན་མོ། སྐྱེ་ཁམས་ཤེས་དཔལ་གྱི་དྲིལ་བསྒྲགས་ཟླ་བ་སོགས་ལ་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱེད་སྒོ་ཐེངས་260ལྷག་ཙམ་སྤེལ་ཡོད་པས་མང་ཚོགས་མི་ཐེངས་ཁྲི་6.5ལ་སློབ་གསོ་ཐོབ་ཡོད། རིམ་ཁག་ཁྲིམས་ཁང་གིས་རང་བྱུང་སྲུང་སྐྱོབ་ཁུལ་དང་ཡུལ་སྐོར་མཛེས་ལྗོངས་ཁུལ་དུ་ཁོར་ཡུག་ཐད་ཀྱི་ཁྲིམས་ལུགས་ཁྱབ་གདལ་དང་དྲིལ་བསྒྲགས་ལས་དོན་སྤེལ་ཐོག ཡུལ་སྐོར་བས《ཤེས་དཔལ་ཡུལ་སྐོར་གྱི་ཁས་ལེན་དམ་བཅའ》འཇོག་རྒྱུར་ཁྲིད་སྟོན་བྱས་ཏེ་མི་ཚང་མ་ཞུགས་ཐུབ་པ་དང་མཉམ་སྐྲུན་མཉམ་རོལ་ཐུབ་པའི་རྣམ་པ་བཟང་པོ་གཏོད་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་བཏང་ཡོད།

ལྔ། མཐའ་དར་དམངས་ཕྱུག་དང་མཐའ་སྲུང་སྲ་བརྟན་གཏོང་བའི་ཐད་ལས་རྗེས་འཇོག་ཕོད་པ།

མཐའ་མཚམས་བཅོས་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུར་ཕན་སྐུལ་ཧུར་ཐག་བཏང་བ། 《མཐའ་མཚམས་ས་ཁུལ་དེང་རབས་ཅན་དུ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པར་སྐུལ་སྤེལ་ཇེ་མགྱོགས་སུ་གཏོང་རྒྱུའི་སྐོར་གྱི་ཀྲུང་གུང་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་བསམ་འཆར》ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་ནན་ཏན་བྱས་ཏེ་གཙོ་གནད་གཤམ་སྒྱུར་དང་། སྟོབས་ཤུགས་གཤམ་སྒྱུར། ཞབས་ཞུ་གཤམ་སྒྱུར་བཅས་བྱ་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་ཀྱིས་མཐའ་མཚམས་ཁྲིམས་ཁང་དང་ཁྲིམས་རར་གཏོང་ཆ་གཏོང་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་ནས་མཐའ་མཚམས་རྫོང་གི་ཁྲིམས་ཁང་གིས་ཁྲིམས་བཞིན་གྱོད་གཞི་ཐག་གཅོད་བྱས་པའི་དྲང་བཞག་བདེན་སྐྱོང་མཐའ་མཚམས་སུ་ཉམས་སུ་མྱོང་ཐུབ་ཡོད། 2020ལོའི་ཚུན་དུ་ལྐོག་འདྲེན་ཉེས་གསོག་གྱོད་གཞིར་འདྲི་ཞིབ་བྱས་པའི་ལྗོངས་ཡོངས་ཁྲིམས་ཁང་གི་དབྱེ་ཞིབ་སྙན་ཞུ་གྲུབ་པ་མ་ཟད་དེ་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ལྐོག་འདྲེན་རྡུང་རྡེག་གཞུང་ལས་ཁང་གིས་བརྒྱུད་བསྐུར་བྱས་ཡོད།

ཞབས་ཞུ་འགན་སྲུང་བྱ་ཐབས་རྒྱ་བསྐྱེད་བཏང་བ། ཀྲུང་དབྱང་གི་མཐའ་སྐོར་ལས་དོན་ཚོགས་འདུའི་དགོངས་དོན་དང་ཕྱི་དོན་ལས་དོན་སྐོར་གྱི་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་ཐབས་ཇུས་བཀོད་སྒྲིག་དོན་འཁྱོལ་བྱས་ཐོག ནེ་པ་ལའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཤེས་ལྡན་པའི་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་ཐེངས་དང་པོ་གཉེར་ནས་ཀྲུང་ནེའི་དབར་ཁྲིམས་འཛིན་མཉམ་ལས་དང་སྤེལ་རེས་བྱེད་ཟབ་ཏུ་བཏང་སྟེ“རྒྱུད་གཅིག་ལམ་གཅིག”དང་ཨེ་ཤེ་ཡ་ལྷོ་མའི་སྐམ་སའི་བགྲོད་ལམ་ཆེ་མོ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་རྒྱུར་ཞབས་ཞུ་བསྒྲུབས་ཡོད། ལྗོངས་མཐོ་ཁྲིམས་དང་ལྗོངས་ཞིབ་དཔྱོད་ཁང་གིས་མཉམ་འགུལ་ངང་ཁྲིམས་ལུགས་ཁྱབ་གདལ་དང་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱེད་པའི་ལམ་སྲོལ་བཟོས་ཏེ། དམག་སྒར་དུ་བསྐྱོད་ནས“ཁྲིམས་ཁང་དང་ཞིབ་དཔྱོད་ཁང་མཉམ་འགུལ་གྱིས་དམག་སྡེར་ཁྲིམས་གཞུང་རིག་པའི་འོད་སྣང་སྤྲས”ཞེས་པའི་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་ཡོད། རིམ་ཁག་ཁྲིམས་ཁང་གིས་རྒྱལ་མཚམས་འཛུལ་གྲོལ་གྱི་དོ་དམ་བཅའ་ཁྲིམས་སོགས་བཅའ་ཁྲིམས་དང་ཁྲིམས་སྲོལ་ཐེངས་140ལྷག་ཙམ་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱས་ཡོད་པས། མང་ཚོགས་མི་ཐེངས་ཁྲི་3.6ལྷག་ཙམ་ལ་སློབ་གསོ་ཐོབ་ཡོད།

ནུས་ཤུགས་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིལ་ཏེ་མཐའ་མཚམས་སྟོབས་ལྡན་དང་མཐའ་སྲུང་སྲ་བརྟན་གྱི་ལས་དོན་ཡག་པོ་བསྒྲུབས་པ། ལྗོངས་མཐོ་ཁྲིམས་དང་ལྷ་སའི་དམག་དོན་ཁྲིམས་ཁང་གིས་མཉམ་འབྲེལ་ཐོག 《དམག་འབྲེལ་ཁེ་སྲུང་གི་དཔེ་མཚོན་གྱོད་དཔེ》འགྲེམ་བསྒྲགས་བྱས་པ་དང་སྦྲགས། དམག་འབྲེལ་ཁེ་སྲུང་མཉམ་སྒྲུབ་ལས་དོན་གྱི་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུ་འཚོགས་པ་མ་ཟད། “ལྔ་ཟུང་འབྲེལ”གྱི་དམག་འབྲེལ་ཁེ་སྲུང་ལས་དོན་དོན་སྨིན་གཏིང་ཟབ་ཡོང་བར་སྐུལ་འདེད་བཏང་ཡོད།

དྲུག ཁྲིམས་ཁང་གི་དཔུང་ཁག་ཞུན་བརྡར་བྱ་རྒྱུའི་ཐད་མུ་མཐུད་ཤུགས་བརྒྱབ་པ།

ཏང་ནན་སྐྱོང་དང་ཁྲིམས་ཁང་འཛུགས་སྐྱོང་ཡག་པོ་བྱ་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་པ། “སྔར་བས་དོན་སྨིན་ཐུབ་པ་ལྔ”ཡི་ཏང་གི་རང་ངོས་གསར་བརྗེ་བྱ་རྒྱུའི་སྐོར་གྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་བླང་བྱ་གལ་ཆེན་དོན་འཁྱོལ་ནན་པོ་བྱས་ནས་ཏང་ནན་སྐྱོང་དང་ཁྲིམས་ཁང་འཛུགས་སྐྱོང་ཡག་པོ་བྱ་རྒྱུའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགན་འཁྲི་ནན་པོ་དཀྲིས་ཡོད། རྒྱལ་ཁབ་ཁྲིམས་དཔོན་སློབ་གླིང་བོད་ལྗོངས་ཡན་ལག་སློབ་གླིང་གིས་ཆབ་སྲིད་རིགས་གཞུང་དང་། འདྲི་གཅོད་དོ་དམ། ཁྲིམས་འཛིན་སྲིད་དོན་སོགས་ཀྱི་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་དུས་ཐེངས་38གཉེར་བའི་ནང་ལས་བྱེད་ཉེན་རྟོག་པ་མི་ཐེངས་3200ལྷག་ཙམ་ཞུགས་ཡོད་པས། ལས་བྱེད་ཉེན་རྟོག་པའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ནུས་པ་དང་། ཁྲིམས་འཛིན་དྲང་བཞག་གི་ནུས་པ། ཁྲིམས་ལྟར་འགན་འཁྲི་སྒྲུབ་པའི་ནུས་པ། འདྲི་གཅོད་དོ་དམ་གྱི་ནུས་པ། དོན་འཁྱོལ་ནན་འཛིན་གྱི་ནུས་པ་བཅས་ཆེ་རུ་མངོན་ཆེ་སོང་ཡོད། “བློར་གྲངས་ཀ་ཡོད་དགོས་པ་བཞི”ཡི་ལས་ཀའི་བླང་བྱ་ཁ་གསལ་བཟོས་ཏེ། 《ཏང་ཡོན་གྱིས་ཆོས་ལུགས་ལ་དད་མོས་བྱེད་མི་ཆོག་པའི་སྐོར་གྱི“བཀག་སྡོམ་དྲུག”ལག་བསྟར་ནན་པོ་བྱེད་ཐབས》བཟོས་ཡོད། སྔར་བཞིན་སྲོལ་བཟང་སྒྲིག་ནན་གྱིས་རུལ་སུངས་ལ་ངོ་རྒོལ་ནན་པོ་བྱས་ཏེ། ཁྲིམས་འཛིན་ཐེ་ཇུས་སྔོན་འགོག་བྱ་རྒྱུའི“གཏན་འབེབས་གསུམ”དོན་འཁྱོལ་བྱས་ཐོག ལྗོངས་ཡོངས་ཁྲིམས་ཁང་གིས་ཆ་འཕྲིན་47696ཐོ་འགོད་སྙན་སེང་ཞུས་ནས། གནད་དོན་ཡོད་རིགས་ཚང་མ་ཐོ་འགོད་དང་སྙན་སེང་ཞུ་དགོས་རིགས་ཚང་མ་སྙན་སེང་ཞུ་བ་རྒྱུན་རྣམ་ཅན་དུ་འགྱུར་བས་རང་རྟོགས་ངང་ཆ་འཕྲིན་ཐོ་འགོད་སྙན་སེང་ཞུ་ཚད་དེ་དུས་མཚུངས་ལས་55.53%འཕར་ཡོད། འོག་རིམ་ཁྲིམས་ཁང་ལ་ཁྲིམས་འཛིན་སྐོར་ཞིབ་དང་འདྲི་དོན་ལྟ་ཞིབ་བྱས་ཡོད་དེ། ནག་ཆུའི་ཁྲིམས་ཁང་ལ་ཆབ་སྲིད་ཐད་ནས་ལྟ་ཞིབ་བྱས་པ་མ་ཟད་བཅོས་སྒྲིག་དོན་འཁྱོལ་ཡག་པོ་ཡོང་བར་མཛུབ་ཁྲིད་བྱས་ཡོད། དག་འབུད་བྱ་ཐབས་བཟོས་ནས་ལས་བྱེད་ཉེན་རྟོག་པས་འཁྲི་འགན་ཁུར་ལེན་དང་བྱས་རྗེས་འཇོག་ཐུབ་པར་སྐུལ་མ་བཏང་ཡོད།

འདྲི་གཅོད་ལ་ལྟ་སྐུལ་དོ་དམ་བྱ་རྒྱུར་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་པ། ཁྲིམས་འཛིན་འགན་འཁྲིའི་ལམ་ལུགས་དོན་འཁྱོལ་བྱེད་པ་དང་སྦྲགས་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་ཁར། འདྲི་གཅོད་ལག་བསྟར་གྱི་གཞི་གྲངས་གྲོས་མོལ་ལམ་ལུགས་ཚགས་ཚུད་དུ་བཏང་ནས། “‘གཙོ་གནད་བཞི’མངོན་ཆེར་བཟུང་བ་དང་གཟུང་བྱ་བཅུ་བཞི་ཤུགས་ཆེར་གཏོང་བའི”ལས་དོན་སྤེལ་ཐབས་གཏན་འཁེལ་བྱས་ཏེ། ཡོན་ཀྲང་དིང་ཀྲང་གིས་སྣེ་འཁྲིད་དེ་གྱོད་གཞི་ཐག་གཅོད་བྱེད་པ་དང་ལྟ་སྐུལ་དོ་དམ་བྱེད་པའི་འགན་འཁྲི་ནན་པོ་དཀྲིས་ནས། ཡོན་ཀྲང་དིང་ཀྲང་གིས་གྱོད་གཞི་49579ཐག་གཅོད་བྱས་པ་དེས་གྱོད་ཐག་བཅད་འབོར་གྱི་46.08%བཟུང་ཡོད། རྒྱུན་གཏན་ནས་འོག་རིམ་ལ་དཀྱུས་འདེད་མཛུབ་ཁྲིད་བྱས་ཏེ། “གྱོད་གཞི་གཅིག་ལ་དཔྱད་གདེང་གཅིག་དང་མཛུབ་ཁྲིད་གཅིག”གི་ལས་ཀའི་ལམ་སྲོལ་བཟོ་གང་ཐུབ་བྱས་ཡོད། “གཙོ་རྒྱུ་རྣམ་པ”དང“རེའུ་མིག་རྣམ་པའི”དཔྱད་ཁྲར་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་སྐུལ་སྤེལ་བཏང་སྟེ་སྟབས་བདེའི་གྱོད་གཞི་འཕྲལ་མྱུར་ཐག་གཅོད་བྱེད་པའི“མཐའ་མའི་འགག་གནད”བསལ་ཡོད། ལྗོངས་མཐོ་ཁྲིམས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་ཀྱིས་བརྟག་ཞིབ་ལས་དོན་སྒྲུབ་སྣེ་ཁྲིད་དེ་བརྟག་ཞིབ་སྙན་ཞུ་ཁག་13གྲུབ་ཡོད། 《འདྲི་གཅོད་ལས་སྒོའི་སྤེལ་རེས་དང་མཛུབ་ཁྲིད》གསར་དུ་གཏོད་པ་མ་ཟད་དུས་ཐེངས་19འགྲེམ་བསྒྲགས་བྱས་ཏེ་དམིགས་ས་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་ལས་དོན་སྤེལ་ཐབས་ལེགས་སུ་བཏང་ཡོད། ལྗོངས་ཡོངས་ཁྲིམས་ཁང་གི“ཡིག་གཉིས་དང་འདྲི་གཅིག”གི་དཔྱད་འདེམས་བྱེད་སྒོ་སྐབས་གསུམ་པ་སྤེལ་ནས་ཕུལ་བྱུང་ཁྲུན་གཅོད་ཡིག་རིགས་15དང་། ཁྲིམས་རའི་འདྲི་ཞིབ་ཐེངས་15 ཁྲིམས་འཛིན་གྲོས་འཆར་12བཅས་དཔྱད་འདེམས་བྱས་ཡོད། ཁྲིམས་འཛིན་ཡོངས་བསྒྲགས་ལས་དོན་ལ་རིམ་ལྡན་སྐུལ་འདེད་བཏང་སྟེ་ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་ཁྲིམས་ཁང་གི་ཁྲུན་གཅོད་ཡིག་རིགས་14126དྲ་ཐོག་ཏུ་སྤེལ་ཡོད། ཁྲུན་གཅོད་ཀྱི་ཚད་གཞི་གཅིག་གྱུར་ཡོང་བར་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས། དཔེ་མཚོན་གྱོད་མཛོད་དང་བཅའ་ཁྲིམས་ལན་འདེབས་དྲ་བར་བཤར་ལྟ་བྱེད་མཁན་མི་ཐེངས་30647ཟིན་པ་དང་། གནད་དོན་543བཏོན་པའི་ནང་གནད་དོན་358ལ་ལན་བཏབ་པ། གྱོད་དཔེ་264སྙན་འབུལ་ཞུས་པ་བཅས་ཡིན། གྱོད་འབྲེལ་རྒྱུ་དངོས་ལ་ཚད་ལྡན་ཅན་དང་ལམ་ལུགས་ཅན་གྱི་དོ་དམ་བྱ་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས་གཞིས་རྩེ་འབྲིང་རིམ་ཁྲིམས་ཁང་གིས་འབྲེལ་ཡོད་སྡེ་ཚན་དང་མཉམ་དུ་གྱོད་འབྲེལ་རྒྱུ་དངོས་ཀྱི་དོ་དམ་ལམ་སྲོལ་བཟོས་ཏེ་གྱོད་འབྲེལ་དངོས་རྫས“རང་སར་ཐམ་མནན་ཉར་ཚགས་བྱེད་པ་དང་འགྲོ་ལུགས་རྒྱུན་གཏན་བཞིན་གཉེར་སྒྲུབ”ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད།

གྲངས་འཛིན་ཁྲིམས་ཁང་འཛུགས་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་བཏང་བ། རིག་ལྡན་ཁྲིམས་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་འདྲི་གཅོད་ནུས་པ་དེང་རབས་ཅན་དུ་འགྱུར་བར་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱོར་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་ཀྱིས་བོད་ལྗོངས“རིག་ལྡན་ཁྲིམས་ཁང”གི་རྣམ་གྲངས་དུས་ཁག་གཉིས་པའི་འཛུགས་སྐྲུན་ལས་དོན་ལེགས་སྒྲུབ་བྱུང་ནས། ལྗོངས་ཡོངས་སྲིད་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་བརྒལ་བའི་གཞི་གྲངས་ཆེན་མོའི་གྱོད་སྒྲུབ་ལས་སྟེགས་འཛུགས་སྐྲུན་དང་ཉེར་སྤྱོད་གཏིང་ཟབ་བྱ་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་ཏན་ཏིག་བཏང་ཐོག ཆེས་མཐོའི་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གི“དྲ་བ་གཅིག”དང་འབྲེལ་མཐུད་ཡག་པོ་བྱས་ཏེ་འབྲེལ་ཡོད་གཞི་གྲངས་གེགས་མེད་མཉམ་སྤྱོད་ཐུབ་ཡོད། ལྗོངས་ཡོངས་ཁྲིམས་ཁང་གི་ལས་བྱེད་ཉེན་རྟོག་པ་3300ལྷག་ཙམ་གྱིས“དྲ་བ་གཅིག”ལ་བརྟེན་ནས་གྱོད་སྒྲུབ་དོན་གཅོད་བྱས་ཡོད་དེ། ཁྱོན་བསྡོམས་ཁྲིམས་ར་ཐེངས་38188འཚོགས་པ་དང་། ཡིག་རིགས་ཁྲི་37.25གློག་རྡུལ་སྐྱེལ་སྤྲོད་བྱས་ཡོད། རིག་ནུས་ཅན་གྱི་ཁྲིམས་འཛིན་བཀོལ་སྤྱོད་ལ་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས། ཏང་ཙུའི་ཚོགས་འདུ་དང་། འདྲི་གཅོད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཚོགས་འདུ། ཆེད་ལས་ཁྲིམས་དཔོན་གྱི་ཚོགས་འདུ་སོགས་དྲ་ཐོག་ཏུ་འཚོགས་པ་དང་སྦྲགས། དཔྱད་ཡིག་ཀྱང་དྲ་ཐོག་ནས་དུས་གཅིག་ཏུ་བསྐུར་ཡོད།

གཞི་རིམ་གྱི་རྨང་གཞི་ཟམ་མི་ཆད་པར་བརྟན་དུ་བཏང་བ། གཞི་རིམ་འཐབ་ས་དང་པོར་ཕྱོགས་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་ཀྱིས། “ལོ་ལྔ་ཚན་བཅུ་བཞི་པའི”འཆར་འགོད་ནང་འཁོད་པའི་རྣམ་གྲངས་50ལེགས་འགྲུབ་བྱུང་བ་དང་། “ལོ་ལྔ་ཚན་བཅོ་ལྔ་པའི”རྣམ་གྲངས་ཀྱི་འཆར་འགོད་བཟོ་སྒྲིག་ནན་ཏན་བྱས་ཡོད། ཁྲིམས་འཛིན་འགན་སྲུང་ལས་དོན་སྒྲུབ་མཁན་མཉམ་སྡེབ་1དང་མི་སྒེར་3ལ་ཆེས་མཐོའི་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གིས་བརྡ་ཁྱབ་ཐོག་ནས་གཟེངས་བསྟོད་གནང་ཡོད། ས་གནས་དེ་གའི་ཏང་ཨུད་དང་སྲིད་གཞུང་མཐུན་སྦྱོར་བྱས་ཏེ་གཞི་རིམ་ཁྲིམས་ཁང་གི་ཞིབ་ཕྲའི་དཀའ་ངལ་ཐག་གཅོད་བྱས་ཡོད། ལྗོངས་མཐོ་རིམ་ཁྲིམས་ཁང་དང་ལྷ་ས་འབྲིང་རིམ་ཁྲིམས་ཁང་གིས་ལས་བྱེད་ཉེན་རྟོག་པ་10བདམས་ཏེ“སྐོར་སྐྱོད་རོགས་སྐྱོར་གྱི་གྱོད་སྒྲུབ་ཚོགས་པ”2གྲུབ་པ་མ་ཟད། གྱོད་འབོར་ཆེ་བའི་གཞི་རིམ་ཁྲིམས་ཁང་དུ་གྱོད་གཞི་ཐག་གཅོད་བྱེད་རོགས་ལ་བཏང་ཡོད། སྟོད་ལུང་བདེ་ཆེན་ཆུས་ཁྲིམས་ཁང་གི་ལྷ་ས་དཔལ་འབྱོར་ལག་རྩལ་གསར་སྤེལ་ཁུལ་མི་དམངས་ཁྲིམས་ར་འཁོར་རྒྱུག་ཏན་ཏིག་ཐུབ་ཡོད། ལྗོངས་ཡོངས་ཁྲིམས་ཁང་གི་འགོ་ཁྲིད་ཚན་ཁག་དང་དཔུང་ཁག་འཛུགས་སྐྱོང་ལ་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་སྟེ་འགོ་ཁྲིད་ཚན་ཁག་གི་ཁོངས་མི་61ལེགས་འདེམས་ཧྲག་སྒྲིག་བྱས་པ་མ་ཟད། མི་420ཡི་གོ་མིང་རིམ་པ་སྤར་བས། སྤྱིར་ན་དཔུང་ཁག་འཛུགས་སྐྱོང་སྔར་བས་ནུས་ལྡན་བྱུང་ཡོད། “གསོ་འདྲེན་སྤྱོད་ཉར”གྱི་ལས་གཞི་ཆེན་པོ་བཞི་ལག་བསྟར་ཡག་པོ་བྱས་ནས་མཐོ་རིམ་སློབ་ཐོན་སློབ་མ་48བསྡུས་པ་དང་། རིམ་པ་སྟར་ཆགས་ཀྱིས་ཁྲིམས་དཔོན་གདམ་གསེས་གནས་སྤར་བྱེད་པ། ཤེས་ལྡན་པ་ནང་འདྲེན་བྱེད་པ་སོགས་ཀྱི་ལས་དོན་ལེགས་སྒྲུབ་ཐུབ་ཡོད། 《བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་དང་མི་དམངས་ཞིབ་དཔྱོད་ཁང་གི་གདན་ཞུའི་ལམ་ལུགས་ཀྱི་ཟིན་འགོད་པ་དོ་དམ་བྱེད་ཐབས》དང་དེའི་ལག་བསྟར་ཞིབ་སྲོལ་དོན་འཁྱོལ་བྱས་ནས། གདན་ཞུའི་ལམ་ལུགས་ཀྱི་ཟིན་འགོད་པ་དོ་དམ་ཚད་ལྡན་བྱ་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་བཏང་ཡོད། མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གི་ལོ་ལྔ་ཚན་དྲུག་པའི་སྒྱུར་བཅོས་རྩ་གནད་དོན་འཁྱོལ་ནན་ཏན་བྱས་ཏེ། སྒྱུར་བཅོས་ལ་བརྟེན་ནས་སྒུལ་ཤུགས་འཕེལ་བ་དང་གསར་གཏོད་ལ་བརྟེན་ནས་གསོན་ཤུགས་རྒྱས་ཐུབ་པ་བྱས་ཡོད། རྒྱལ་ཡོངས་ཁྲིམས་ཁང་གི་བོད་སྐྱོར་ཤིན་སྐྱོར་ལས་དོན་སྐུལ་སྤེལ་ཚོགས་འདུའི་དགོངས་དོན་དོན་འཁྱོལ་གཏིང་ཟབ་བྱས་ཏེ་རོགས་སྐྱོར་དང་ལེན་ལས་དོན་ལ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་ཐོག ཞིང་ཆེན(གྲོང་ཁྱེར)17གྱི་ཁ་གཏད་རོགས་སྐྱོར་ཁྲིམས་ཁང་གིས་བོད་ལ་རྟོག་ཞིབ་སྤེལ་རེས་བྱེད་སྒོ་དུས་ཐེངས་51སྤེལ་བའི་ནང་མི་ཐེངས་236ཞུགས་པ་དང་། མི་55བདམས་ཏེ“ཚོགས་སྒྲིག་ཆུང་ངུའི་རྣམ་པའི”རིག་སྟོབས་བོད་སྐྱོར་བྱས་པ། རོགས་སྐྱོར་མ་དངུལ་སྒོར་ཁྲི་2731.14དམིགས་སར་འབྱོར་ཡོད།

འཐུས་མི་རྣམ་པ། རང་རྟོགས་ངང་ལྟ་སྐུལ་དང་ལེན་ཞུ་རྒྱུ་ནི་བརྒྱུད་རིམ་ཧྲིལ་པོའི་མི་དམངས་དམངས་གཙོ་ལམ་ལུགས་ཅན་དང་། ཚད་ལྡན་ཅན། ལས་རིམ་ཅན་བཅས་སུ་འགྱུར་བའི་ལྡོག་མེད་བླང་བྱ་ཡིན་ལ། ཁྲིམས་ཁང་གི་ལས་དོན་སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བའི་སྒུལ་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། ལྗོངས་མཐོ་རིམ་ཁྲིམས་ཁང་གིས་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་དང་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཨུ་ཡོན་གྱིས་གཟིགས་ཞིབ་བྱེད་པའི་སྒོ་དབྱེ་ཉིན་མོའི་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་བ་མ་ཟད། མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མིའི་བསམ་འཆར་གྲོས་འཆར་དང་སྲིད་གྲོས་ཨུ་ཡོན་གྱི་གྲོས་གཞི་གཉེར་སྒྲུབ་ནན་ཏན་བྱས་ཡོད་པས་བློ་མོས་བྱུང་ཚད་100%ཟིན་ཡོད། རིམ་ཁག་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་གདན་དྲངས་ཏེ་ཡིག་བསྐུར་ངོ་བཅར་ལ་གཟུ་ཉན་དང་ལག་བསྟར་ལ་བདེན་དཔང་བྱེད་པའི་ནང་ཞུགས་ཡོད་པས། འཐུས་མིར་འབྲེལ་གཏུག་དང་ལྟ་སྐུལ་བྱེད་པའི་ལས་ཀའི་དམིགས་སའི་རང་བཞིན་དང་དངོས་ཕན་རང་བཞིན་ཆེ་རུ་སོང་ཡོད། ཞིབ་དཔྱོད་ལས་ཁུངས་ཀྱི་བཅའ་ཁྲིམས་ལྟ་སྐུལ་རང་རྟོགས་ངང་དང་ལེན་ཞུས་ཏེ་འདྲི་གཅོད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཚོགས་འདུར་ཞིབ་དཔྱོད་དཔོན་གདན་འདྲེན་ཞུས་ནས་ཟུར་ཞུགས་ཐེངས་122བྱས་ཡོད། ཁྲིམས་རྩོད་པའི་ལས་གཉེར་དབང་ཆ་ཁྲིམས་བཞིན་འགན་སྲུང་བྱས་ཡོད། མི་དམངས་འདྲི་གཅོད་ལས་རོགས་པ་དང་དམིགས་བསལ་གདན་ཞུས་ལྟ་སྐུལ་བས་ཁྲིམས་བཞིན་འགན་འཁྲི་བསྒྲུབ་པར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་ཐོག གྱོད་གཞི་3076ལྷག་ཙམ་འདུམ་སྒྲིག་བྱེད་པ་དང་འདྲི་གཅོད་བྱེད་པའི་ནང་མི་དམངས་འདྲི་གཅོད་ལས་རོགས་པ་ཞུགས་ཡོད། ཏང་ཙུའི་ཚོགས་འདུ་དང་དམངས་གཙོའི་འཚོ་བའི་ཚོགས་འདུར་སྒྲིག་བཤེར་ཙུའུ་གདན་འདྲེན་ཞུས་ནས་ཟུར་ཞུགས་ཐེངས་14བྱས་ཡོད།

འཐུས་མི་རྣམ་པ། ལོ་གཅིག་རིང་། ལྗོངས་ཡོངས་ཁྲིམས་ཁང་ལ་ཡར་རྒྱས་གསར་པ་དང་གྲུབ་འབྲས་གསར་པ་ཐོབ་པའི་རྩ་བ་ནི་བློ་མཐུན་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་སྲོག་ཤིང་གནང་བའི་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གི་སྣེ་ཁྲིད་དང་། ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་དུས་རབས་གསར་པའི་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་པས་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་ཁྲིད་སྟོན་གནང་བ་དེ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ནི་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་ཞུམ་མེད་སྟོབས་ལྡན་གྱི་འགོ་ཁྲིད་དང་། ཆེས་མཐོའི་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གི་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་མཛུབ་ཁྲིད། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་དང་དེའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ལྟ་སྐུལ་ནུས་ལྡན། སྲིད་གྲོས་ཀྱི་དམངས་གཙོའི་ལྟ་སྐུལ། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སྲིད་གཞུང་དང་དེ་བཞིན་སྤྱི་ཚོགས་ལས་རིགས་ཁག་གིས་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེན་བཅས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན། ལོ་གཅིག་རིང་། མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་དང་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཨུ་ཡོན་རྣམ་པས་སྔར་བཞིན་ཁྲིམས་ཁང་གི་ལས་དོན་ལ་ཐུགས་ཁུར་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་བ་མ་ཟད། རྩ་ཆེའི་བསམ་འཆར་དང་གྲོས་འགོ་མང་པོ་བཏོན་ནས་ང་ཚོའི་དཀའ་ངལ་མང་དག་ཅིག་སེལ་རོགས་གནང་ཡོད། མཚམས་འདིར་ངས་ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་ཁྲིམས་ཁང་དང་རྒྱ་ཆེའི་ལས་བྱེད་ཉེན་རྟོག་པའི་ཚབ་ཞུས་ནས་ཁྱེད་རྣམ་པར་སྙིང་དབུས་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ལ་བླ་ན་མེད་པའི་གུས་འདུད་ཀྱང་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

དུས་མཚུངས། ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་ཁྲིམས་ཁང་ལས་དོན་ཐད་ད་དུང་མི་འདང་བའི་ཆ་དང་དཀའ་ངལ་ཁག་གཅིག་ཡོད་པ་ང་ཚོས་གསལ་རྟོགས་ཐུབ་པ་སྟེ། ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་ཁྲིམས་སྐྱོང་དགོངས་པས་སྐུལ་སྤེལ་ལས་དོན་ལ་ཁྲིད་སྟོན་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ད་དུང་ཆེ་རུ་གཏོང་དགོས་པ་དང་། སྤྱི་ཡོངས་ལ་ཞབས་ཞུ་དང་འགན་སྲུང་བྱེད་པའི་གནད་དུ་སྨིན་ཚད་དང་དངོས་ཕན་རང་བཞིན་སྔར་བས་ཆེ་རུ་གཏོང་དགོས་པ། དངུལ་རྩ་དང་། བུན་སྟོངས། ཕྱི་འབྲེལ་སོགས་རྙོག་འཛིང་ཆེ་བའི་གྱོད་གཞི་གསར་པར་ཁ་གཏད་གཅོག་པའི་ཁྲིམས་འཛིན་གྱི་ནུས་པ་ད་དུང་ཆེ་རུ་གཏོང་དགོས་པ། ཁྲིམས་འཛིན་སྒྲིག་སྲོལ་གྱི་ཕྱོགས་བསྡུས་ལྷན་སྦྱར་སྒྱུར་བཅོས་ད་དུང་སྔར་བས་ཟབ་ཏུ་གཏོང་དགོས་པ། ཏང་ཙུའུ་ཡི་ཚན་ཁག་དང་དཔུང་ཁག་འཛུགས་སྐྱོང་ལ་སྔར་བས་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་དགོས་པ་བཅས་ཡིན། དཀའ་ངལ་དང་གནད་དོན་དེ་དག་ལ་དམིགས་ནས་ང་ཚོས་བྱ་ཐབས་དེ་བས་ནུས་ལྡན་སྤྱད་དེ་ཐག་གཅོད་ཏན་ཏིག་བྱ་རྒྱུ་ཡིན། དེ་དང་དུས་མཚུངས། རིམ་ཁག་ཏང་ཨུད་དང་། མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས། སྲིད་གཞུང་། སྲིད་གྲོས། དེ་བཞིན་སྤྱི་ཚོགས་ལས་རིགས་ཁག་བཅས་ཀྱིས་སྔར་བཞིན་ཁྲིམས་ཁང་གི་ལས་དོན་ལ་ཐུགས་ཁུར་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་རོགས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

2026ལོའི་ལས་དོན་འཆར་གཞི།

འཐུས་མི་རྣམ་པ། 2026ལོ་ནི་ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་ངོ་105འཁོར་བའི་ལོ་དང་། “ལོ་ལྔ་ཚན་བཅོ་ལྔ་པ”འགོ་ཚུགས་པའི་ལོ། བོད་ཞི་བས་བཅིངས་འགྲོལ་བཏང་ནས་ལོ་ངོ་75འཁོར་བའི་ལོ་བཅས་ཡིན། ལྗོངས་ཡོངས་ཁྲིམས་ཁང་གིས་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་དུས་རབས་གསར་པའི་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་པ་མཛུབ་ཁྲིད་དུ་བྱ་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་ཀྱིས་ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་ཉི་ཤུ་པ་དང་སྐབས་ཉི་ཤུ་པའི་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་རིམ་བྱུང་གི་དགོངས་དོན་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ལག་བསྟར་བྱས་ཏེ། བོད་ཀྱི་ལས་དོན་སྐོར་གྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་མཛུབ་སྟོན་གལ་ཆེན་དང་དུས་རབས་གསར་པའི་ཏང་གི་བོད་སྐྱོང་མཛད་ཇུས་ཆད་ལུས་མེད་པར་ལག་བསྟར་ནུས་ལྡན་བྱས་ཏེ་ཀྲུང་དབྱང་གི་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ཁྲིམས་བཞིན་རྒྱལ་ཁབ་སྐྱོང་བའི་ལས་དོན་གྱི་ཚོགས་འདུའི་དགོངས་དོན་ལག་བསྟར་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ཏང་གི་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བཅུ་པ་དང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་སྐབས་བཅུ་པའི་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་རིམ་བྱུང་གི་བཀོད་སྒྲིག་གཞིར་བཟུང་། “དོན་ཆེན་བཞིར”དམིགས་པ་དང་“འཛུགས་གཏོད་བཞིར”ཤུགས་བརྒྱབ་ནས། དུས་རབས་གསར་པའི་འདྲི་གཅོད་ལས་དོན་ལ་ཟམ་མི་ཆད་པར་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་ཐོག མཐུན་སྒྲིལ་དང་། འབྱོར་ཕྱུག ཤེས་དཔལ། ཞི་མཐུན། མཛེས་སྡུག་བཅས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་དེང་རབས་ཅན་གྱི་བོད་ལྗོངས་གསར་པ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་ཆེད་དེ་བས་ནུས་ལྡན་གྱི་ཁྲིམས་འཛིན་ཞབས་ཞུ་དང་འགན་སྲུང་བྱ་རྒྱུ་ཡིན།

གཅིག་ནི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཚུགས་གནས་མཐོ་རུ་གཏོང་རྒྱུ། ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་ཁྲིམས་སྐྱོང་དགོངས་པ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ལག་བསྟར་བྱས་ཏེ། 《དུས་རབས་གསར་པའི་འདྲི་གཅོད་ལས་དོན་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་རྒྱུའི་སྐོར་གྱི་ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་གི་བསམ་འཆར》ལག་བསྟར་གཏིང་ཟབ་བྱེད་པ་དང་། “གཏན་འཁེལ་གཉིས”ཀྱི་ཐག་གཅོད་རང་བཞིན་གྱི་དོན་སྙིང་ལ་གོ་བ་གཏིང་ཟབ་བླངས་ནས། “འདུ་ཤེས་བཞི”ཟབ་ཏུ་གཏོང་བ་དང་། “གདེང་ཚོད་བཞི”བརྟན་དུ་གཏོང་བ། “སྲུང་སྐྱོང་གཉིས”ཐུབ་པ་བཅས་བྱས་ཏེ། “ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཐད་ནས་བསམ་གཞིགས་དང་ཁྲིམས་བཞིན་ཐག་གཅོད”ཏན་ཏིག་བྱས་ཐོག ཉེས་གསོག་ལ་ཆད་གཅོད་དང་། མི་དམངས་ལ་སྲུང་སྐྱོབ། རྩོད་རྙོག་ཐག་གཅོད། དྲང་བདེན་སྲུང་སྐྱོང་བཅས་བྱེད་པའི་འགན་ནུས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ལག་བསྟར་བྱ་རྒྱུ།

གཉིས་ནི་འགན་འཁྲི་སྒྲུབ་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་རྒྱུ། ཁྲིམས་འཛིན་དམ་ནན་དང་དྲང་གཞག་བྱ་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་ཀྱིས་ཆུ་ཚད་མཐོ་བའི་འཕེལ་རྒྱས་དང་ཆུ་ཚད་མཐོ་བའི་བདེ་འཇགས་ལ་འགན་སྲུང་བྱས་ནས། “བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ལྷིང་འཇགས་དང་། སྤྱི་ཚོགས་བརྟན་ལྷིང་། མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ། ཆོས་ལུགས་འཆམ་མཐུན་བཅས་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱ་རྒྱུ”དང་། “ཡུལ་བབ་དང་བསྟུན་ནས་སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ” “ངེས་པར་དུ་ཏང་གི་འགོ་ཁྲིད་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་མཐའ་འཁྱོངས་དང་ཏང་འཛུགས་སྐྱོང་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་རྒྱུ”བཅས་ཀྱི་དམིགས་ཚད་ལས་འགན་ལ་དམ་པོར་དམིགས་ཏེ་རྒྱུན་རྣམ་ཅན་གྱི་ནག་སེལ་གཤེད་བཅོམ་གྱི་འཐབ་རྩོད་ལ་མུ་མཐུད་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས་ཁྲིམས་འཛིན་དམ་ནན་དྲང་གཞག་བྱེད་པ་དང་། ཁྲིམས་འཛིན་གྱི་སྒྲིག་སྲོལ་སྒྱུར་བཅོས་གཏིང་ཟབ་བྱེད་པ། སྤྱི་ཡོངས་ལ་ཞབས་འདེགས་ཞུ་བ་དང་དམངས་ཀྱི་དོན་དུ་ཁྲིམས་འཛིན་ཏན་ཏིག་བྱེད་པ་བཅས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གི་ཐབས་ཇུས་བཀོད་སྒྲིག་དང་། ལྗོངས་ཏང་ཨུད་དང་ཆེས་མཐོའི་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གི་ལས་ཀའི་བླང་བྱ་ཇི་མ་ཇི་བཞིན་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་ཐུབ་པ་བྱ་རྒྱུ།

གསུམ་ནི་དམངས་ཀྱི་དོན་དུ་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་དམིགས་ཡུལ་བློ་ལ་བརྟན་པོར་འཆང་རྒྱུ། ལངས་ཕྱོགས་བརྟན་པོས་དམངས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་བསྲུང་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་ཀྱིས། དམངས་འཚོའི་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་ཁྲིམས་འཛིན་འགན་སྲུང་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་བ་དང་། དམངས་འཚོ་དང་འབྲེལ་བའི་གྱོད་གཞི་དེ་དག་ཁྲིམས་བཞིན་འདྲི་གཅོད་གང་འོས་བྱས་ནས། རྒན་འཁོགས་དང་། བུད་མེད། བྱིས་པ། ཞིང་པ་ལས་མི། ལས་རྣམ་གསར་པའི་ངལ་རྩོལ་པ་སོགས་ཀྱི་ཁྲིམས་མཐུན་ཁེ་དབང་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་རྒྱུ། དུས་རབས་གསར་པའི“ཧྥེང་ཆའོ་ཡི་ཉམས་མྱོང”མཐའ་འཁྱོངས་དང་འཕེལ་རྒྱས་བཏང་སྟེ། འགལ་འདུམ་རྩོད་སེལ་ཡོང་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ། ལག་བསྟར་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་ནས་ཞུ་གཏུག་ཐོབ་པའི་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཁེ་དབང་སྲུང་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུ། ཡིག་བསྐུར་ངོ་བཅར་ལས་དོན་ཁྲིམས་སྐྱོང་ཅན་དུ་འགྱུར་བར་སྐུལ་འདེད་ཏན་ཏིག་གཏོང་རྒྱུ། “སུས་ཁྲིམས་སྒྱུར་བྱས་ན་དེས་ཁྲིམས་ལུགས་ཁྱབ་གདལ་གཏོང་བའི”འགན་འཁྲིའི་ལམ་ལུགས་དོན་འཁྱོལ་བྱས་ཏེ། གྱོད་དཔེ་དྲངས་ནས་ཁྲིམས་འགྲེལ་རྒྱག་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་རྒྱུ།

བཞི་ནི་སྤུས་འབྲས་ལེགས་གཉེར་ལ་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱར་རྒྱུ། འདྲི་གཅོད་ཀྱི་ལྟ་སྐུལ་དོ་དམ་ལ་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་ནས། ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་དོ་དམ་དང་ལྟ་སྐུལ་མཛུབ་ཁྲིད་བྱ་ཐབས་ལེགས་སུ་བཏང་ཐོག འདྲི་གཅོད་ཀྱི་སྤུས་ཚད་དོ་དམ་གྱི་དམིགས་ཚད་མ་ལག་གང་ལེགས་སྤྱད་དེ་སྐྱོན་ཆ་འཚོལ་བཤེར་དང་། ཆད་སྐྱོན་གཙང་སེལ། ཞན་ཆ་ལེགས་གཏོང་བཅས་བྱ་རྒྱུ། འདྲི་གཅོད་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་གྱོད་ཐག་གཅོད་པའི་དབང་འགན་དང་ཡོན་ཀྲང་དིང་ཀྲང་གི་ལྟ་སྐུལ་དོ་དམ་གྱི་འགན་འཁྲི་ཞིབ་ཚགས་སུ་གཏོང་བ་དང་སྦྲགས་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་ནས། ལས་བྱ་ཡོངས་ལ་ལས་རྗེས་དཔྱད་ཞིབ་ཏན་ཏིག་བྱས་ཏེ་རིམ་པ་སྟར་ཆགས་ཀྱིས་ཁྲིམས་འཛིན་གྱི་འགན་འཁྲི་ནན་པོ་དཀྲི་རྒྱུ། བོད་ལྗོངས་སྲིད་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་བརྒལ་བའི་གཞི་གྲངས་ཆེན་མོའི་གྱོད་སྒྲུབ་ཁྲིམས་ཁང་གི་ལས་སྒོའི་ཉེར་སྤྱོད་མ་ལག་གང་མགྱོགས་སྤྱད་ནས་རྒྱལ་ཡོངས་ཁྲིམས་ཁང་གི“དྲ་བ་གཅིག”ལས་སྟེགས་ཀྱི་བྱེད་ནུས་ཆེ་རུ་བཏང་ནས་ཚན་རྩལ་གྱི་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱོར་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་རྒྱུ།

ལྔ་ནི་ཉམས་སད་ཐེག་ཐུབ་པའི་དཔུང་ཁག་ཅིག་གཏོད་རྒྱུ། ཁྲིམས་ཁང་གི་དཔུང་ཁག་གི་ཆབ་སྲིད་བྱང་ཚད་དང་། ལས་སྒོའི་བྱང་ཚད། ལས་རིགས་ཀུན་སྤྱོད་ཀྱི་བྱང་ཚད་བཅས་མཐོ་རུ་གཏོང་བར་སྡེབ་གཅིག་ཏུ་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས། “འགོ་གཙོ་དང་པོས”གཅིག་གྱུར་འཆར་འགོད་ཀྱིས་ཁྲིམས་འཛིན་གྱི་གྱོད་གཞི་ཐག་གཅོད་དང་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་ཞབས་ཞུའི་ནུས་པ་ཆེ་རུ་ཧུར་ཐག་བཏང་ཁར། རང་ངོས་གསར་བརྗེའི་སྙིང་སྟོབས་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ཏང་དོ་དམ་ནན་པོ་དང་ཉེན་རྟོག་པ་སྐྱོང་བར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ། ཀྲུང་དབྱང་གི་གཏན་འབེབས་དོན་ཚན་བརྒྱད་དང་དེའི་ལག་བསྟར་ཞིབ་སྲོལ་གྱི་དགོངས་དོན་དོན་འཁྱོལ་ནན་པོ་བྱས་ནས། “གཏན་འབེབས་གསུམ”དོན་འཁྱོལ་ཡོང་བར་མུ་མཐུད་དམ་འཛིན་ཡག་པོ་བྱས་ཁར། ཁྲིམས་འཛིན་སྐོར་ཞིབ་དང་འདྲི་དོན་ལྟ་ཞིབ་ཀྱི་ལམ་ལུགས་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་སྟེ་སྤྱོད་བཟང་གཞུང་དྲང་ངང་ལས་སྒྲུབ་ལས་གཏོད་བྱེད་པའི་ཁོར་ཡུག་ཧུར་ཐག་གཏོད་རྒྱུ།

འཐུས་མི་རྣམ་པ། གནས་ལུགས་མདོར་བསྡུས་ནས་བཤད་ན། དངོས་སྒྲུབ་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེ། ལོ་གསར་པའི་ནང་། ལྗོངས་ཡོངས་ཁྲིམས་ཁང་གིས་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་དུས་རབས་གསར་པའི་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ལག་བསྟར་བྱས་ཏེ་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་ཞུམ་མེད་སྟོབས་ལྡན་གྱི་འགོ་ཁྲིད་དང་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་དང་དེའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ལྷན་གྱི་ལྟ་སྐུལ་ནུས་ལྡན་འོག ཐེངས་འདིའི་ཚོགས་ཆེན་གྱི་གྲོས་ཆོད་དོན་འཁྱོལ་ནན་ཏན་བྱས་ནས། དམིགས་ཚད་ལ་དམ་པོར་དམིགས་ཏེ་ལྷོད་གཡེང་སྤུ་ཙམ་མི་གཏོང་བར་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་དེང་རབས་ཅན་གྱི་བོད་ལྗོངས་གསར་པ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་ཆེད་ལེགས་སྐྱེས་གསར་པ་དེ་བས་ཆེ་བ་འབུལ་རྒྱུ་ཡིན། (རང་སྐྱོང་ལྗོངས་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་ཀྱི་དྲུང་ཡིག་ཁྲུའུ་ནས་མཁོ་འདོན་བྱས་པ་གཞིར་བཟུང)