རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི། ཀརྨ་ཚེ་བརྟན།

འཐུས་མི་རྣམ་པ།

ད་ལྟ་ངས་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་གི་ཚབ་ཞུས་ནས་ཚོགས་ཆེན་ལ་སྲིད་གཞུང་གི་ལས་དོན་སྙན་སྒྲོན་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་པས། གྲོས་ཞིབ་གནང་རོགས་ཞུ་རྒྱུ་དང་སྦྲགས། སྲིད་གྲོས་ཨུ་ཡོན་དང་ཟུར་ཞུགས་པ་རྣམ་པས་དགོངས་འཆར་འདོན་རོགས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

གཅིག 2025ལོ་དང“ལོ་ལྔ་ཚན་བཅུ་བཞི་པའི”རིང་གི་ལས་དོན་ལ་ཕྱི་མིག་ལྟ་བ།

2025ལོ་ནི་སྤྱིར་བཏང་གཏན་ནས་མིན་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན། སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་སླར་ཡང་བོད་དུ་གཟིགས་ཞིབ་གནང་བར་ཕེབས་པ་དང་། ཉིང་ཁྲི་གྲོང་ཁྱེར་ཀ་ལ་གྲོང་ཚོའི་ཡུལ་མི་ཡོངས་ལ་འཕྲིན་ལན་སྤྲིངས་གནང་བ་དེས་ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་གོང་འོག་ཚང་མས་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་གཅིག་མཐུན་ཚོགས་པ་མཉམ་དུ་འཛུགས་པ་དང་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་ལེའུ་གསར་པ་རྩོམ་པའི་ཡིད་ཆེས་དང་ཆོད་སེམས་བརྟན་དུ་སོང་ཡོད། ང་ཚོས་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་དུས་རབས་གསར་པའི་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་པ་མཛུབ་ཁྲིད་དུ་བྱ་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ཐོག ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་ཉི་ཤུ་པ་དང་སྐབས་ཉི་ཤུ་པའི་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་རིམ་བྱུང་གི་དགོངས་དོན་ལག་བསྟར་གཏིང་ཟབ་དང་། བོད་ཀྱི་ལས་དོན་སྐོར་གྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་མཛུབ་སྟོན་གལ་ཆེན་དང་དུས་རབས་གསར་པའི་ཏང་གི་བོད་སྐྱོང་མཛད་ཇུས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ལག་བསྟར། ཏང་ཀྲུང་དབྱང་དང་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གི་ཐབས་ཇུས་བཀོད་སྒྲིག་དོན་འཁྱོལ་ནན་ཏན་བཅས་བྱས་ཏེ། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་ཞུམ་མེད་སྟོབས་ལྡན་གྱི་འགོ་ཁྲིད་འོག ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་མི་རིགས་ཁག་གི་མི་དམངས་ལ་དམ་པོར་བརྟེན་ཞིང་། “དོན་ཆེན་བཞིར”དམིགས་པ་དང“འཛུགས་གཏོད་བཞིར”ནུས་ཤུགས་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིལ་སྟབས། ཡུན་རིང་བདེ་འཁོད་དང་སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་གོང་འཕེལ་ལ་སྐུལ་འདེད་ཏན་ཏིག་གཏོང་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད། ས་གནས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་སྤྱིའི་རིན་ཐང་7%འཕར་བ་དང་། གཏན་འཇགས་རྒྱུ་ནོར་ཐད་མ་དངུལ་འཇོག་ཚད་17.2%འཕར་བ། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཛད་སྤྱོད་དངོས་ཟོག་སིལ་འཚོང་བྱེད་འབོར་4.4%འཕར་བ། གཞི་ཁྱོན་ལྡན་པའི་བཟོ་ལས་འཕར་ཐང་12.4%འཕར་བ། སྤྱིར་བཏང་གི་སྤྱི་པའི་སྔོན་རྩིས་ཡོང་འབབ་14.7%འཕར་བ། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་ཡུལ་མི་མི་རེའི་ཆ་སྙོམས་ཀྱི་ལག་ཡོད་ཡོང་འབབ་ཁག་སོ་སོར་6%དང་7.4%འཕར་བ། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་རྡལ་གྱི་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་ཁོངས་ཀྱི་ལས་ཤོར་བསྡུར་ཚད་5%ཡི་ནང་ཚུན་དུ་ཚོད་འཛིན་ཐུབ་པ་བཅས་ཀྱི་ཐོག་ནས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་དམིཊ་ཚད་གཙོ་བོའི་འཕར་ཚད་མུ་མཐུད་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་མདུན་གྲལ་དུ་སླེབས་ཐུབ་ཡོད་པ་བཅས་ཡིན།

ལོ་དེར་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་ངོ་60འཁོར་བའི་རྟེན་འབྲེལ་བྱེད་སྒོ་གཟབ་རྒྱས་འཚོགས་པ། སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་ཀྲུང་དབྱང་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པའི་སྣེ་ཁྲིད་དེ་རྟེན་འབྲེལ་མཛད་སྒོར་ཞུགས་གནང་བ་མ་ཟད། གསུང་བཤད་གལ་ཆེན་དང་མཛུབ་སྟོན་གལ་ཆེན་གནང་བ་དེས་ང་ཚོར་རྒྱང་ལམ་གསར་པའི་ཐོག་ཞུམ་མེད་མདུན་སྐྱོད་བྱེད་པའི་ཁ་ཕྱོགས་གསལ་སྟོན་གནང་བ་དང་རྩ་བའི་གཞི་འཛིན་ས་མཁོ་འདོན་གནང་ཡོད། ང་ཚོས་རྟེན་འབྲེལ་བྱེད་སྒོ་དང་མང་ཚོགས་རང་བཞིན་གྱི་བྱེད་སྒོ་རབ་དང་རིམ་པ་ཞིབ་ཚགས་སྤེལ་བ་དེ་དག་གི་ཐོག་ནས་ལོ་ངོ་60ཡི་རིང་གི་རང་ལྗོངས་ཀྱི་བྱ་གཞག་ཁག་ལ་ལོ་རྒྱུས་རང་བཞིན་གྱི་གྲུབ་འབྲས་ཐོབ་པ་གང་ལེགས་མངོན་པ་དང་། དུས་རབས་གསར་པའི་ཏང་གི་བོད་སྐྱོང་མཛད་ཇུས་དེ་མཁས་མཛངས་ལྡན་ལ་ཡང་དག་ཡིན་པ་ར་སྤྲོད་གང་ལེགས་བྱུང་བ། གངས་ལྗོངས་ཀྱི་བུ་ཕྲུག་ཚོས་ཏང་གི་བཀའ་ལ་ཉན་པ་དང་། ཏང་གི་བཀའ་དྲིན་ཚོར་བ། ཏང་གི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་བཅས་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་ཀྱི་རང་རྟོགས་གང་ལེགས་མངོན་པར་བྱས་ཡོད།

ལོ་དེར་དུས་རབས་གསར་པའི་མཚོན་རྟགས་རང་བཞིན་གྱི་གཙོ་གནད་ལས་གྲྭ་བདེ་བླག་ངང་ལས་འགོ་ཚུགས་པ། སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་སྐུ་ངོ་མས་ཇུས་འགོད་དང་། བཀོད་སྒྲིག སྐུལ་འདེད་བཅས་གནང་བའི་ཡར་སྨད་ཆུ་གློག་ལས་གྲྭ་སྐྲུན་འགོ་ཚུགས་པ་དང་། ཀྲུང་གོ་ཡར་ཀླུང་གཙང་པོ་ཚོགས་པ་བོད་དུ་གཞིས་ཆགས་ཏེ། ཐོག་མའི་འཆར་གཞི་འགོད་པ་ནས་ལས་འགོ་བརྩམ་པའི་བར་གྱི་མི་རབས་དུ་མའི་ཕུགས་འདུན་མངོན་འགྱུར་ཐུབ་པ་བཅས་བྱུང་ཡོད། ང་ཚོས་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འཐབ་ཇུས་ལ་ཞབས་ཞུ་དང་འགན་སྲུང་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལས་འགན་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་བརྩིས་ཏེ། ཚད་གཞི་མཐོ་ཤོས་ལ་བརྟེན་ནས་གཙོ་རྒྱུའི་འགན་སྲུང་གཅིག་གྱུར་འཆར་འགོད་དང་། བྱེད་ཐབས་དངོས་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོན་ལས་གོང་འཕེལ་དང་སྦྲེལ་མཐུད། ཞབས་ཞུ་ཡག་ཤོས་ལ་བརྟེན་ནས་ལས་གྲྭ་ལག་བསྟར་བྱེད་པར་འགན་སྲུང་བཅས་བྱས་པས་ནུས་ལྡན་དང་། རིམ་ལྡན། ཕན་ལྡན་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ལས་གྲྭ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པར་སྐུལ་འདེད་བཏང་ཡོད།

ལོ་དེར་དིང་རིའི་ས་ཡོམ་གྱི་གེགས་རྗེས་སླར་གསོ་བསྐྱར་སྐྲུན་ལ་རྒྱལ་ཁ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ། སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་དིང་རིར་ས་ཡོམ་རིམ་པ་6.8བརྒྱབ་རྗེས་དེ་མ་ཉིད་དུ་མཛུབ་སྟོན་གལ་ཆེན་གནང་བ་དང་། ཀྲུང་དབྱང་ཆབ་སྲིད་ཅུད་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ལྷན་གྱི་ཚོགས་འདུ་ཆེད་མངགས་གཙོ་སྐྱོང་གནང་ནས་ཡོམ་འགོག་གེགས་སེལ་གྱི་ལས་དོན་ལ་ཞིབ་འཇུག་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་པ་དེས། ང་ཚོར་ཡོམ་འགོག་གེགས་སེལ་དང་གནོད་འཚེའི་རྗེས་ཀྱི་སླར་གསོ་བསྐྱར་སྐྲུན་བྱེད་པར་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་རྒྱུའི་ཁ་ཕྱོགས་བསྟན་ཡོད། ང་ཚོས་མི་དམངས་གོང་དུ་བཀུར་བ་དང་ཚེ་སྲོག་གོང་དུ་བཀུར་བ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ། ཚད་གཞི་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་ཐོག་ནས་མི་དམངས་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཚེ་སྲོག་དང་རྒྱུ་ནོར་གྱི་བདེ་འཇགས་འགན་སྲུང་བྱས་པ་དང་། ཚན་རིག་དང་མཐུན་ཞིང་གོ་རིམ་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་གེགས་རྗེས་སླར་གསོ་བསྐྱར་སྐྲུན་ལ་སྐུལ་འདེད་བཏང་བར་བརྟེན། “ལོ་དེ་གར་བསྐྱར་སྐྲུན་དང་གནས་སྡོད་ཐུབ་པ”བྱ་རྒྱུ་མངོན་འགྱུར་བྱུང་བ་དང་། མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་དང་ཕན་ཚུན་ལྟ་སྐྱོང་བྱེད་པའི་མི་སེམས་འགུལ་བའི་ལེའུ་བརྩམས་པ། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ལམ་ལུགས་ཀྱི་ཁྱད་འཕགས་རང་བཞིན་དང་མེས་རྒྱལ་ཁྱིམ་ཚང་ཆེན་པོའི་དྲོ་སྐྱིད་འགྲན་ཟླ་བྲལ་བ་མངོན་པ་བཅས་བྱས་ཡོད།

ལོ་གཅིག་གི་རིང་ང་ཚོས་གཤམ་གསལ་གྱི་ལས་དོན་ཁག་གཙོ་གནད་དུ་བཟུང་ནས་བསྒྲུབས་ཡོད།

གཅིག་ནི་བློ་བརྟན་འགྱུར་མེད་ངང་བརྟན་ལྷིང་འགན་ལེན་བྱས་ནས་ཞི་མཐུན་ལ་སྐུལ་འདེད་བཏང་བ། ཁ་ཕྲལ་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པའི་འཐབ་རྩོད་གཏིང་ཟབ་སྤེལ་ཏེ། “7+1”གི་བརྟན་ལྷིང་སྲུང་སྐྱོང་དང་འགོག་ཟོན་བྱེད་ཐབས་ལེགས་སུ་བཏང་ནས་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་ངོ་60འཁོར་བའི་རྟེན་འབྲེལ་ཆེ་མོའི་བདེ་སྲུང་ལས་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོའི་ངང་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་བ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་བཅོས་སྐྱོང་ནུས་ཕྱོད་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་ཆེ་རུ་སོང་བ། བོད་ལྗོངས་ཀྱི་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་གཅིག་མཐུན་ཚོགས་པའི་འདུ་ཤེས་བརྟན་པོ་འཛུགས་པའི་གླེང་སྟེགས་སྐབས་གཉིས་པ་བདེ་བླག་ངང་གཉེར་བ། གྲོང་ཚོའི་འགན་གཙོ་ཡིས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྤྱི་སྤྱོད་སྐད་ཡིག་རྩ་བའི་ཆ་ནས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཤེས་པའི་བསྡུར་ཚད་94%བར་མཐོ་རུ་སོང་བ། ཡིག་འབུལ་ཞུ་བཅར་ལས་དོན་ཁྲིམས་སྐྱོང་ཅན་དུ་འགྱུར་བར་སྐུལ་འདེད་ཏན་ཏིག་བཏང་བ། སྲིད་གཞུང་གི་བུ་ལོན་ཉེན་ཁ་དེ་ལྗང་མདོག་རིམ་པར་རྒྱུན་འཁྱོངས་ཐུབ་པ། དངུལ་ཁང་ལས་རིགས་ཀྱི་ཚུལ་མིན་དངུལ་བུན་གཏོང་ཚད་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་དམའ་ཤོས་སུ་རྒྱུན་འཁྱོངས་ཐུབ་པ། གེགས་སེལ་འཕྲལ་སྡོམ་དང་ལེན་ལམ་སྲོལ་དང་སྔོན་ཇུས་མ་ལག་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་ནས་རིགས་འདྲ་མིན་གྱི་ཐོན་སྐྱེད་བདེ་འཇཊ་ཀྱི་དོན་རྐྱེན་ཐོན་གྲངས་དང་མི་ཤི་རྨས་བྱུང་ཚད“གཉིས་ཆག”བྱུང་བ་བཅས་ཡིན།

གཉིས་ནི་ནུས་ཤུགས་ཡོད་རྒུས་ནང་མཁོ་རྒྱ་སྐྱེད་དང་འཕར་སྣོན་བརྟན་པོ་ཡོང་བ་བྱས་པ། གཙོ་གནད་རྣམ་གྲངས་ལ་མ་དངུལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར་2125བཏང་བ་དང་། འབྲི་ཆུའི་སྟོད་རྒྱུད་ནས་ཧུའུ་པེ་བར་གྱི་ཆེས་མཐོའི་ཐད་རྒྱུག་གློག་གཏོང་ལས་གྲྭ་བསྐྲུན་ཟིན་ནས་སྤྱོད་འགོ་ཚུགས་པ། ཁྲོན་བོད་ལྕགས་ལམ་འཛུགས་སྐྲུན་ཇེ་མགྱོགས་སུ་བཏང་བ། བོད་དང་ཀོང་ཏུང་གི་ཐད་རྒྱུག་གློག་གཏོང་དང་མཚོ་བོད་ལྕགས་ལམ་གོར་ལྷའི་ལམ་རྒྱུད་གློག་ཤུགས་ཅན་གྱི་སྒྱུར་བཟོའི་ལས་གྲྭ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་འགོ་ཚུགས་པ། ཤངས་ཆུ་དང་ལ་ལྷོ་ཆུ་བེད་ལྟེ་གནས་བེད་སྤྱོད་གཏོང་འགོ་ཚུགས་པ། ཡོངས་སྤྱོད་གནམ་ཐང་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པར་རིམ་ལྡན་སྐུལ་འདེད་བཏང་བ། འཛད་སྤྱོད་དངོས་ཟོག་རྙིང་ཚབ་གསར་བརྗེའི་ཕྱིར་ཚོང་བྱེད་ཚད་སྒོར་དུང་ཕྱུར་30ལས་བརྒལ་བ། “ལྷ་སའི་མཚན་མོའི་གྲོང”སོགས་འཛད་སྤྱོད་ཀྱི་ཡུལ་རྣམ་གསར་པ་བཏོད་པ། འཛད་སྤྱོད་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བའི་བྱེད་སྒོ་རབ་དང་རིམ་པ་སྤེལ་ནས་སྒོར་དུང་ཕྱུར་75སྐུལ་ཁྲིད་བྱས་པ་བཅས་ཡིན།

གསུམ་ནི་སྤུས་འབྲས་ལེགས་གཉེར་གྱིས་ཐོན་ལས་སྐྱེད་སྲིང་དང་ལེགས་ཆ་དར་སྤེལ་བཏང་བ། ནས་ཀྱི་ཐོན་ལས་གོང་འཕེལ་ཚོགས་ཆེན་སྐབས་དང་པོ་འཚོགས་ཤིང་། འབྲུ་རིགས་ཐོན་སྐྱེད་ལ་སླར་ཡང་ལོ་ལེགས་བྱུང་བ་དང་། ཤ་སྒོང་འོ་གསུམ་དང་སྔོ་ཚལ་ཐོན་ཚད་ཀྲོན་ཁྲི་བརྒྱ་ཡི་འགག་སྒོ་ལས་བསྒྲོལ་བ། ནུས་རྒྱུ་གཙང་མའི་གློག་ཤུགས་ཀྱི་གློག་འདོན་ཚད་སྟོང་ཝ་ཁྲི་1300ལས་བརྒལ་བ། ས་མཐོའི་ཐབ་ཆས་རིམ་རྩིས་བྱས་ན་སྒོར་དུང་ཕྱུར་5.1བྲིན་ཚོང་བྱས་པ། དམངས་སྤྱོད་མཁའ་འགྲུལ་གྱི་ལོ་རེའི་འགྲུལ་པ་སྐྱེལ་འདྲེན་བྱེད་ཚད་མི་ཐེངས་ཁྲི་800ལས་བརྒལ་བ། “ཡར་ཀླུང་གཙང་པོ་ཨང་དང་པོ”རིག་རྩིས་ལྟེ་གནས་བསྐྲུན་ནས་གཉེར་སྐྱོང་བྱས་པ། དངུལ་རྩའི་ལས་རིགས་ཀྱི་འཕར་ཐང་འཕར་ཚད་མུ་མཐུད་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་མདུན་གྲལ་དུ་སླེབས་པ། ཡུལ་སྐོར་སྣེ་ལེན་དང་ཡུལ་སྐོར་གྱི་སྤྱིའི་འགྲོ་སོང་ཁག་སོ་སོར་10.7%དང་9.5%འཕར་བ། རིག་གནས་ཐོན་ལས་ཀྱི་ཐོན་རྫས་རིན་ཐང་སྒོར་དུང་ཕྱུར་150ལས་བརྒལ་བ། ཞིང་འབྲོག་ཁུལ་གྱི་སྦྲག་སྐྱེལ་ཟོག་འགྲུལ་དང་། འབྱུང་འཕྲོད་གཏེར་རི། སྡེ་གླིང་གོང་འཕེལ་བཅས་ཀྱི་ཚད་གཞི་མཐོ་བའི་ས་ཡུལ་དངོས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་འཚོགས་ཏེ། དམིགས་ས་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་སྲིད་ཇུས་དང་བྱེད་ཐབས་འགའ་ཞིག་བཏོན་ཐོག འགག་སྒྲོལ་གྱི་དཀའ་གནད་རེ་རེ་བཞིན་སེལ་བ་དང་དམིགས་འབེན་ཤུགས་འདོན་གྱིས་ཞན་ཆ་རེ་རེ་བཞིན་ཁ་གསབ་བྱས་ནས་གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་འབྲེལ་མཐུད་དང་། འབྱུང་འཕྲོད་གོང་འཕེལ། ཐོན་ལས་གཅིག་སྡུད་བཅས་ཀྱི་གོང་འཕེལ་གྱི་རྣམ་པ་གསར་པ་ཞིག་གང་མགྱོགས་བཏོད་པ་བཅས་ཡིན།

བཞི་ནི་མཉམ་འདྲེས་གོང་འཕེལ་གྱིས་གྲོང་རྡལ་དར་རྒྱས་དང་གྲོང་གསེབ་ལ་སྣེ་ཁྲིད་བྱས་པ། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་རྡལ་ཅན་གསར་པའི་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་སྐུལ་འདེད་བརྟན་པོ་བཏང་ནས་རྒྱུན་སྡོད་མི་འབོར་གྲོང་རྡལ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཚད་40%ཟིན་པ་དང་། ནུས་རྒྱུ་གཙང་མའི་དྲོད་འདོན་ལས་གྲྭ་22དང་གསོ་རླུང་མཁོ་འདོན་ལས་གྲྭ་13ལག་བསྟར་བྱས་པ། འགན་སྲུང་རང་བཞིན་གྱི་བདེ་སྡོད་ལས་གཞི་ཁྲི་1.79འཛུགས་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་། སྡེ་ཁུལ་རྙིང་པ་70དང་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་ཉེན་ཡོད་ཁང་པ་བསྒྱུར་བཀོད་དང་ཡོམ་འགོག་བརྟན་བཟོ་བྱས་པའི་ཁྱིམ་དུད་6101ཟིན་པ། ལྷ་སའི་བར་སྐོར་གནའ་གྲོང་སྲུང་སྐྱོབ་དང་གྲོང་ཁུལ་རྙིང་པ་བསྒྱུར་བཀོད་རིམ་སྤོར་ལས་གྲྭ་རིམ་ལྡན་ལག་བསྟར་བྱས་ཏེ། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་རྣམ་པ་རྒྱུན་མཐུད་གསར་བསྒྱུར་བྱས་པ། “དམ་འཛིན་གཅིག་དང་སྐུལ་འདེད་གཉིས”དང་ཞིང་འབྲོག་མང་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་གསར་འཛུགས་གཏོད་བྱ་སྤྱོད་གཏིང་ཟབ་སྤེལ་ཏེ། ས་མཐོའི་མཛེས་མཐུན་གྲོང་གསེབ་180གསར་སྐྲུན་བྱས་པ། དབུལ་ལོག་དབུལ་འགྱུར་སྔོན་འགོག་གི་རྒྱུན་རྣམ་ལྟ་ཞིབ་ཚད་ལེན་གྱི་ལས་དོན་ཏན་ཏིག་སྤེལ་ནས་དབུལ་སྒྲོལ་མི་འབོར་གྱི་མི་རེའི་ཆ་སྙོམས་འབབ་སྨར་12.1%འཕར་བ་བཅས་ཡིན།

ལྔ་ནི་སྙིང་རུས་གཏན་འཁྱོངས་ཀྱིས་བསྒྱུར་བཅོས་ལ་དམ་འཛིན་དང་གསོན་ཤུགས་འཕེལ་བ་བྱས་པ། གཞི་ཆེའི་སྲིད་ཇུས་འཛིན་ཕྱོགས་ལ་གཅིག་གྱུར་རང་བཞིན་གྱི་ཚོད་སྐོར་བྱེད་པའི་ལམ་སྲོལ་བཟོས་ཏེ། ཁྲོམ་རར་ཞུགས་འཐུས་ཀྱི་བཀག་རྒྱ་གཙང་བཤེར་བཅོས་སྒྲིག་བྱེད་པའི་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་བ་དང་། སྲིད་དོན་ཞབས་ཞུ་ཚད་ལྡན་ཅན་དུ་འགྱུར་བར་སྐུལ་འདེད་ཇེ་མགྱོགས་བཏང་ནས“ལས་ཕྱོད་ཆེ་བའི་དོན་དག་གཅིག་སྒྲུབ་པའི”དུས་ཐེངས་བཞི་པའི་གཙོ་གནད་དོན་ཚན་43ཚང་མ་དྲ་ཐོག་ཏུ་སྤྱོད་འགོ་ཚུགས་པ་དང་། ཐོན་རྟག་པའི་སྲིད་དོན་ཞབས་ཞུའི་དོན་ཚན་80ལྗོངས་ནང་ཁུལ་དུ“ཀུན་སྒྲུབ”བྱ་རྒྱུ་མངོན་འགྱུར་བྱུང་བ། “དྲ་རྒྱ་གཅིག”གིས་སྡེ་གླིང་ཁག་ལ་ཁྱབ་ཐུབ་པ་བྱུང་བ། ཚོང་གཉེར་ཁོར་ཡུག་རྒྱུན་མཐུད་ལེགས་སུ་བཏང་བས་ཚོང་དང་མ་རྩ་འདྲེན་འགུགས་བྱས་པའི་ལག་འབྱོར་མ་དངུལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར་619ཟིན་པ་དང་ཁེ་ལས་ཆུང་ཕྲན་ལ་ཐོག་མའི་དངུལ་བུན་སྒོར་དུང་ཕྱུར་85.3མང་དུ་ཕྱིན་པ། འཕྲུལ་སྒུལ་འཁོར་རིགས་ལ་སྣུམ་སྣོན་པའི“ལག་ཁྱེར་གསུམ”གྱི་ཐོ་འགོད་ལམ་ལུགས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་མེད་པ་བཟོས་པ། གཞུང་ཁོངས་རྒྱུ་ནོར་དང་གཞུང་ཁོངས་ཁེ་ལས་ལ་བསྒྱུར་བཅོས་གཏིང་ཟབ་བྱས་ནས་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སྲིད་གཞུང་གི་གཞུང་ཁོངས་རྒྱུ་ནོར་ལྟ་སྐུལ་དོ་དམ་ཨུ་ལྷན་གྱིས་ལྟ་སྐུལ་དོ་དམ་བྱས་པའི་ཁེ་ལས་ཀྱི་ཁེ་སྤོགས་10%ཡན་འཕར་བ། གཞི་གསར་སྔོན་རྩིས་ལ་བརྒྱུད་རིམ་ལྡན་པའི་བསྒྱུར་བཅོས་བྱས་ནས“2+1”གི་དེང་རབས་ནོར་སྲིད་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྡུས་དོ་དམ་མ་ལག་མགྱོགས་མྱུར་འཛུགས་ཐུབ་པ་བྱུང་བ། “སྐལ་བཟང་མེ་ཏོག་གི་བྱ་སྤྱོད”ལག་བསྟར་གནད་སྨིན་བྱས་ནས་ཁྲོམ་འགྲེམས་ཁེ་ལས་2མང་དུ་བཏང་ཞིང་། ＡＡＡཁེ་ལས་ཐོག་མ་བཏོད་པ། གྲོང་ཚོ་དང་གྲོང་རྡལ་གྱི་དངུལ་ཁང་ཐོག་མ་བསྒྱུར་བཅོས་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་བ། མཐའ་མིའི་ཚོང་འབྲེལ་ཁུལ་5བར་མང་དུ་བཏང་བ་དང་། སྒོ་དབྱེའི་རྫོང(ཆུད་དང་གྲོང་ཁྱེར)45བར་མང་དུ་བཏང་ཞིང་། ཚོང་དོན་རོགས་ཟླའི་རྒྱལ་ཁབ་བམ་ས་ཁུལ་155ལ་ཁྱབ་ཐུབ་པ་བྱུང་བ། 2025·ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་གོང་འཕེལ་གླེང་སྟེགས་དང“ཧི་མ་ལ་ཡ་སྐོར་བའི”ཁེ་ལས་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོགས་འདུ་བདེ་བླག་ངང་འཚོགས་པ། ནོར་སྲིད་ཀྱིས་ཚན་རྩལ་ལ་མ་དངུལ་འཇོག་གྲངས་ལྡབ་འཕར་བྱུང་བ། མཚོ་བོད་ཚན་རིག་རྟོག་ཞིབ་ཚོགས་པ་ཐེངས་གཉིས་པས“ཉེར་སྤྱོད་ཀྱི་གྲུབ་འབྲས་ཆེན་པོ་བཅུ”ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མཐོ་གསར་ལག་རྩལ་ཁེ་ལས་200ལས་བརྒལ་བ་དང་ཚན་རྩལ་ཅན་གྱི་ཁེ་ལས་འབྲིང་ཆུང་1000ལས་བརྒལ་བ། མི་སྒེར་173དང་ཚན་རྩལ་གསར་གཏོད་ཚོགས་པ་6“ཇོ་རིའི་ཤེས་ལྡན་པའི”འཆར་གཞིའི་ནང་ཚུད་པ་བཅས་ཡིན།

དྲུག་ནི་འབད་པ་ཆེར་བསྐྱེད་ཀྱིས་དམངས་འཚོར་ཕན་འདོགས་པ་དང་མི་སེམས་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིལ་བ། མ་དངུལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར་187བཏང་ནས་དམངས་འཚོའི་བྱ་བ་དངོས་ཁག“28+10”ལེགས་སྒྲུབ་བྱས་པ་དང་། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་རྡལ་གྱི་ལས་ཞུགས་མི་གྲངས་ཁྲི་5.1འཕར་སྣོན་བྱུང་བ། ཞིང་འབྲོག་མང་ཚོགས་མི་ཁྲི་66གནས་སྒྱུར་ལས་ཞུགས་ཐུབ་ནས་ངལ་ནུས་ཡོང་འབབ་སྒོར་དུང་ཕྱུར་75.4ཟིན་པ། ལོ་འདི་གའི་མཐོ་སློབ་ཐོན་པའི་སློབ་མ་ལས་ཞུགས་ཐུབ་ཚད་95%ཡན་ཟིན་པ་དང་དེའི་ནང་ལྗོངས་ཕྱིའི་ལས་ཞུགས་ཀྱིས་12%ཡན་བཟུང་བ། དམངས་ཡོངས་ལ་ཁྱབ་པའི་རིམ་མང་སྤྱི་ཚོགས་འགན་སྲུང་མ་ལག་གཞི་རྩའི་ཆར་གྲུབ་པ། བོད་ལྗོངས་ཞིང་འབྲོག་སློབ་གླིང་དེ་བོད་ལྗོངས་ཞིང་འབྲོག་སློབ་ཆེན་ལ་རིམ་འཕར་བྱུང་བ། ལྷ་ས་དགེ་འོས་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཆེད་ཚན་ནས་དངོས་གཞིའི་སློབ་ཆེན་དུ་བསྒྱུར་ཐུབ་པ་བྱུང་བ། གཞིས་རྩེ་ལས་རིགས་ལག་རྩལ་སློབ་གླིང་བསྐྲུན་ནས་སློབ་མ་བསྡུ་འགོ་ཚུགས་པ། ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་ཧི་མ་ལ་ཡ་སྐོར་བའི་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་དང་སྨན་རྫས་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་འཛུགས་རྒྱུར་ཆོག་མཆན་ཐོབ་པ། སི་ཁྲོན་སློབ་ཆེན་ཧྭ་ཤིས་སྨན་ཁང་བོད་ལྗོངས་སྨན་ཁང་ནས་དངོས་སུ་སྨན་བཅོས་བྱེད་འགོ་ཚུགས་པ། “རིམ་གསུམ་ཀ་པའི”སྨན་ཁང་ས་གནས(གྲོང་ཁྱེར)བདུན་ལ་ཁྱབ་ཐུབ་པ་བྱུང་བ། 《གངས་ལྗོངས་ཀྱི་སྙན་དབྱངས》རིག་རྩལ་ལེ་ཚན་གྱིས་མི་སེམས་རབ་ཏུ་འགུལ་བ་དང་། ཀྲུང་དབྱང་བརྙན་འཕྲིན་ལས་ཁུངས་ཀྱི་དཔྱིད་གསར་མཚན་ཚོགས་ལྷ་ས་ཡན་ལག་ཚོགས་རའི་ངོ་མཚར་གྱིས་གཟིགས་མོ་བའི་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དབང་མེད་དུ་འཕྲོག་པར་བྱས་པ། མ་བུ་མཚོ་གནའ་ཤུལ་ལ“རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་གནའ་རྫས་རྟོག་ཞིབ་ཀྱི་གསར་རྙེད་ཆེན་པོ་བཅུ”ཡི་མཚན་སྙན་ཐོབ་པ། ཧི་མ་ལ་ཡ་བརྒལ་བའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་གཞུང་ལམ་རྐང་འཁོར་མཐར་ཟད་འགྲན་བསྡུར་སོགས་འགྲན་བསྡུར་གྱི་གྲགས་རྟགས་རྒྱུན་མཐུད་བཏོད་པ། རང་ལྗོངས་ཀྱི་ལུས་རྩལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱལ་སྤྱི་རྒྱལ་ནང་གི་འགྲན་བསྡུར་ཆེན་པོ་ཁག་ནང་གཟེངས་རྟགས་111བླངས་པ་བཅས་ཡིན།

བདུན་ནི་སྐྱེ་ཁམས་སྔོན་འཇོག་གིས་མཐོ་ས་བསྐྲུན་པ་དང་མཐའ་ཚད་སྲུང་བ། 《ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མཚོ་བོད་ས་མཐོའི་སྐྱེ་ཁམས་སྲུང་སྐྱོབ་བཅའ་ཁྲིམས》ལག་བསྟར་བྱ་ཐབས་འདོན་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་བོད་ལྗོངས་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི“1+8”ལམ་ལུགས་མ་ལག་འཛུགས་སྐྱོང་བྱས་པ། དུས་ཁག་དང་པོའི་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་4Ａརིམ་པའི“སྙིགས་མེད་གྲོང་ཁྱེར”ལ་ཞིབ་དཔྱད་གཏན་འཁེལ་བྱུང་བ། ནགས་བཟོ་མུའུ་ཁྲི་148གསར་སྣོན་བྱས་པ་དེའི་ནང་ལྷོ་བྱང་རི་བོའི་སྔོ་འགྱུར་ལས་གཞིའི་མུའུ་ཁྲི་43ཚུད་ཡོད། ཞན་འགྱུར་རྩྭ་ཐང་མུའུ་ཁྲི་517སླར་གསོ་བཅོས་སྐྱོང་བྱས་པ། ས་ཆུ་ཤོར་བའི་ས་ཞིང་མུའུ་ཁྲི་23བཅོས་སྐྱོང་བྱས་པ། མིས་བཟོས་ནགས་ཚལ་གྱི་ཐཱན་འདུས་ལ་གཞི་གདན་བརྟག་དཔྱད་དང་ཉོ་ཚོང་བྱེད་པའི་ཚོད་ལྟ་སྤེལ་འགོ་ཚུགས་པ། ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་གི་མཁའ་རླུང་སྤུས་ཚད་ལེགས་པའི་ཉིན་གྲངས་ཀྱི་བསྡུར་ཚད་99%ཡན་བཟང་འཁྱོངས་ཐུབ་པ། གཙང་ཆུ་དང་མཚེའུ་གཙོ་གྲས་དང་དེ་བཞིན་འཐུང་ཆུའི་ཆུ་འགོའི་སྤུས་ཚད་ལོན་ཚད་100%ཟིན་པ་བཅས་ཡིན།

བརྒྱད་ནི་མཐའ་དར་དམངས་ཕྱུག་གིས་རྨང་གཞི་དང་རྩ་བ་བརྟན་དུ་བཏང་བ། རིག་ལྡན་མཐའ་སྲུང་རྣམ་གྲངས་ཁག་དང་པོ་བསྐྲུན་ནས་སྤྱོད་འགོ་ཚུགས་པ་དང་། མཐའ་མཚམས་ཀྱི་ཤང་དང་གྲོང་རྡལ་ཚང་མར་5Ｇདང་ཀྲའོ་སྟོང་གི་འོད་དྲ་ཤར་གཏོང་ཐུབ་པ། གློག་དྲ་གཙོ་བོ་མཐའ་མཚམས་ཀྱི་གྲོང་གསར་ཚང་མར་སྣུར་སྲིང་ཐུབ་པ། མཐའ་མཚམས་ཀྱི“བདེ་སྡོད་དམིགས་བསལ་གཟིགས་སྐྱོང”གློག་སྤྱོད་ཁ་གསབ་སྲིད་ཇུས་ལག་བསྟར་བྱས་པ། མཐའ་མཚམས་ཡུལ་མིའི་ཁ་གསབ་ཚད་གཞི་སླར་ཡང་སྒོར་1200མཐོ་རུ་བཏང་བ། མཐའ་མཚམས་ཤང་དང་གྲོང་རྡལ་ཚང་མར་ཚད་གཞི་ཅན་གྱི་འཕྲོད་བསྟེན་ཁང་འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་རྒྱུ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ལེགས་གྲུབ་ཟིན་པ་བཅས་ཡིན།

འཐུས་མི་རྣམ་པ། 2025ལོའི་དམིགས་ཚད་གཙོ་བོ་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་བ་དེའི་ཐོག་ནས“ལོ་ལྔ་ཚན་བཅུ་བཞི་པ”ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོའི་ངང་མཇུག་བསྡུས་པ་མཚོན་ཡོད། འདས་ཟིན་པའི་ལོ་ལྔའི་རིང་ལ་ཕྱིར་མིག་བལྟས་ཚེ། ང་ཚོས་མངགས་བཅོལ་ཟབ་མོ་བློ་ལ་བརྟན་པོར་ངེས་པ་དང་དྲིན་ཚོར་ཡར་བརྩོན་གྱི་སྟོབས་ཆེའི་མཉམ་ཤུགས་གཅིག་སྡུད་བྱས་ཏེ། བོད་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་གོང་འཕེལ་ལ་ལོ་རྒྱུས་རང་བཞིན་གྱི་གྲུབ་འབྲས་ཐོབ་པ་དང་། མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་གྱི་བྱ་གཞག་ལ་ལོ་རྒྱུས་རང་བཞིན་གྱི་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་བ། མི་དམངས་ཀྱི་འཚོ་བའི་ཆུ་ཚད་ལ་ལོ་རྒྱུས་རང་བཞིན་གྱི་མྱུར་འཕར་བྱུང་བ་བཅས་ལ་བརྟེན། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་དེང་རབས་ཅན་གྱི་བོད་གསར་བསྐྲུན་ཕྱིར་སྲ་ཞིང་བརྟན་པའི་གོམ་སྟབས་སྤོས་ཡོད།

ལོ་ལྔ་པོ་འདི་ནི་དུས་རབས་གསར་པའི་ཏང་གི་བོད་སྐྱོང་མཛད་ཇུས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་དོན་འཁྱོལ་གནད་སྨིན་བྱུང་བའི་ལོ་ལྔ་ཡིན། “ལོ་ལྔ་ཚན་བཅུ་བཞི་པ”འགོ་ཚུགས་པའི་ལོར་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་སྐུ་ངོ་མ་བོད་ལ་ཕེབས་ཏེ་བོད་ལ་ཞི་བས་བཅིངས་འགྲོལ་བཏང་ནས་ལོ་ངོ་70འཁོར་བར་རྟེན་འབྲེལ་ཞུས་པ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བའི་ལོར་ཁོང་སྐུ་ངོ་མས་ཀྲུང་དབྱང་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པའི་སྣེ་ཁྲིད་དེ་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་ངོ་60འཁོར་བའི་རྟེན་འབྲེལ་མཛད་སྒོར་ཕེབས་པ་ནི་ཏང་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ཐེངས་དང་པོ་ཡིན། སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅིས་བོད་ཀྱི་མི་རིགས་ཁག་གི་མི་དམངས་སྙིང་དབུས་སུ་བཅངས་ཏེ། དུས་རབས་གསར་པའི་ཏང་གི་བོད་སྐྱོང་མཛད་ཇུས་རབ་དང་རིམ་པ་བཏོན་ནས་བརྟན་ལྷིང་དང་། གོང་འཕེལ། སྐྱེ་ཁམས། མཐའ་སྟོབས་བཅས་དོན་ཆེན་བཞི་ཁ་གསལ་སྟོན་གནང་ཡོད། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱིས་དམིགས་ས་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་བསམ་འཆར་དང་སྲོལ་ཡིག་བཏོན་ནས“དོན་ཆེན་བཞིར”དམ་འཛིན་ཡག་པོ་བྱེད་པའི་ལས་ཀའི་མ་ལག་ཆ་ཚང་ཞིག་བཟོས་ཡོད། ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་གོང་འོག་ཚང་མས་བོད་ཀྱི་ལས་དོན་སྐོར་གྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་མཛུབ་སྟོན་གལ་ཆེན་དང་དུས་རབས་གསར་པའི་ཏང་གི་བོད་སྐྱོང་མཛད་ཇུས་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་མཐར་ཕྱིན་བྱས་ཏེ། “འཛུགས་གཏོད་བཞིའི”བསམ་ཕྱོགས་ཟམ་མི་ཆད་པར་ཁ་གསལ་བཟོས་པ་དང་། ཕན་འབྲས་ཟམ་མི་ཆད་པར་མངོན་གསལ་དོད་དུ་ཕྱིན་ནས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་དེང་རབས་ཅན་གྱི་བོད་ལྗོངས་གསར་པ་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་སྐྱེ་སྟོབས་ཀྱི་དཔལ་འབར་ཡོད།

ལོ་ལྔ་པོ་འདི་ནི་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་གཅིག་མཐུན་ཚོགས་པའི་འདུ་ཤེས་སྔར་བས་མི་སེམས་སུ་གཏིང་ཟབ་ཟུག་པའི་ལོ་ལྔ་ཡིན། ང་ཚོས་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་གཅིག་མཐུན་ཚོགས་པའི་འདུ་ཤེས་ཟབ་ཏུ་གཏོང་རྒྱུ་དེ་གཙོ་རྐང་དུ་བརྩིས་ཏེ། ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་གཅིག་མཐུན་ཚོགས་པ་འཛུགས་སྐྱོང་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ་དང་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་གྱི་དཔེ་སྟོན་ཁུལ་འཛུགས་གཏོད་ལས་དོན་ཏན་ཏིག་སྤེལ་ནས་ས་གནས(གྲོང་ཁྱེར)ཚང་མར་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་གྱི་དཔེ་སྟོན་གྲོང་ཁྱེར་འཛུགས་གཏོད་བྱས་པ་དང་། རྫོང(ཆུད་དང་གྲོང་ཁྱེར)ཚང་མར་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་གྱི་དཔེ་སྟོན་རྫོང་འཛུགས་གཏོད་བྱས་ཡོད། ང་ཚོས་བརྟན་ལྷིང་སྲུང་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུ་དེ་ལས་འགན་ཨང་དང་པོར་བརྩིས་ཤིང་། ལོ་5ཡི་རིང་ཆབ་སྲིད་རང་བཞིན་དང་། ཁྱུ་ཚོགས་རང་བཞིན། གཏུམ་སྤྱོད་འཇིགས་སྐུལ་རང་བཞིན་བཅས་ཀྱི་གྱོད་གཞི་ཚབས་ཆེན་ཐོན་མེད་པ་དང་མི་རིགས་ཁག་གི་མང་ཚོགས་ཀྱི་བདེ་སྣང་དང་བློ་ཡིད་ཚིམ་ཚད་99%ཡན་རྒྱུན་འཁྱོངས་ཐུབ་ཡོད། ང་ཚོས་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་དང་འཚམ་མཐུན་ཡོང་རྒྱུར་ཁྲིད་སྟོན་ཧུར་ཐག་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་གྱི་མདུན་སྐྱོད་ཁ་ཕྱོགས་སུ་བརྩིས་ཏེ། “འདུ་ཤེས་གསུམ”གྱི་སློབ་གསོ་རྒྱུན་རྣམ་ཅན་དུ་སྤེལ་བ་དང་། “ཚད་གཞི་བཞིར”བརྩི་སྲུང་བྱེད་པའི་སློབ་གསོ་ལག་ལེན་བྱེད་སྒོ་གཏིང་ཟབ་ཏུ་སྤེལ་བ། ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་བཅོས་སྐྱོང་བྱེད་པའི་ཁྲིམས་སྐྱོང་ཅན་གྱི་ཆུ་ཚད་རྒྱུན་མཐུད་མཐོ་རུ་བཏང་བ། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཀྲུང་གོ་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་འཕེལ་རིམ་སྔར་བས་གཏིང་ཟབ་ཏུ་བཏང་བ་བཅས་བྱས་ཡོད།

ལོ་ལྔ་པོ་འདི་ནི་བོད་ཀྱི་གོང་འཕེལ་ལ་འགྱུར་ལྡོག་ཆེ་ཤོས་ཕྱིན་པའི་ལོ་ལྔ་ཡིན། ང་ཚོས་སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་གོང་འཕེལ་དེ་དུས་རབས་གསར་པའི་བསྙོན་མེད་དོན་དམ་དུ་བརྩིས་ཏེ། གོང་འཕེལ་གྱི་འདུ་ཤེས་གསར་པ་ཆ་ཚང་ཞིང་འཕྱུགས་པ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་ལག་བསྟར་བྱས་ནས་ས་མཐོའི་དཔལ་འབྱོར་སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་གོང་འཕེལ་གྱི་སྔོན་སྐྱོད་ཁུལ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་མགྱོགས་སུ་བཏང་བ་དང་། དཔལ་འབྱོར་གྱི་གཞི་ཁྱོན་དང་། ཕན་འབྲས། གསོན་ཤུགས་བཅས་མངོན་གསལ་དོད་པོས་ཆེ་རུ་སོང་ཞིང་། ས་གནས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་སྤྱིའི་རིན་ཐང་ལོ་རེར་ཆ་སྙོམས་6.3%འཕར་བ་དང་། ལོ་ལྔའི་རིང་སྒོར་དུང་ཕྱུར་སྟོང་གཉིས་ཀྱི་སྐས་རིམ་ཚད་བརྒལ་བྱུང་བ། ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་ས་གནས་ནོར་སྲིད་ཀྱི་ཡོང་འབབ་དང་གཏོང་སྒོ་ཁག་སོ་སོར་སྒོར་དུང་ཕྱུར་300དང་སྒོར་དུང་ཕྱུར་3000ལས་བརྒལ་ཡོད། ང་ཚོས་ཕན་ནུས་ལྡན་པའི་མ་དངུལ་འཇོག་རྒྱ་ཆེ་རུ་གཏོང་རྒྱུ་དེ་དཔལ་འབྱོར་འཕར་སྣོན་ཡོང་བར་སྐུལ་ཁྲིད་བྱེད་པའི་སྒུལ་ཤུགས་གཙོ་བོར་བརྩིས་ཏེ། ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་འགོ་ཁྲིད་ཀྱིས་གལ་ཆེའི་རྣམ་གྲངས་འགན་གཙང་ལེན་པའི་ལམ་སྲོལ་ལག་བསྟར་བྱས་ནས་གལ་ཆེའི་ལས་གྲྭ་འབོར་ཆེན་ཞིག་ལག་བསྟར་ཇེ་མགྱོགས་སུ་བཏང་བ་དང་། བོད་སྐྱོར་ཞིང་ཆེན་གྲོང་ཁྱེར་དང་ཀྲུང་དབྱང་ཁེ་ལས་ཀྱིས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་ཤུགས་རྒྱུན་མཐུད་ཆེ་རུ་བཏང་ཡོད། ང་ཚོས་གོང་འཕེལ་གྱི་རྣམ་པ་གསར་པར་ཞབས་ཞུ་དང་མཉམ་འདྲེས་བྱ་རྒྱུར་དེ་བས་མཐོང་ཆེན་བྱས་ཏེ་ས་མཐོའི་ཁྱད་ལྡན་ལེགས་ཆ་ཆེ་བའི་ཐོན་ལས་རྒྱུན་མཐུད་གོང་འཕེལ་དང་སྟོབས་ཆེར་བཏང་བ། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་རྨང་གཞིའི་སྒྲིག་བཀོད་ཕན་ཚུན་སྦྲེལ་མཐུད་དང་གཞི་རྩའི་སྤྱི་པའི་ཞབས་ཞུ་ཆ་སྙོམས་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་ཆུ་ཚད་མགྱོགས་མྱུར་མཐོ་རུ་བཏང་བ། ཕྱི་ཕྱོགས་སུ་སྒོ་མོ་དབྱེ་རྒྱ་བརྟན་པོའི་ངང་ཆེ་རུ་བཏང་བ། ས་ཁོངས་གོང་འཕེལ་གྱི་རྣམ་པ་ཐོག་མའི་ཆར་གྲུབ་པ། ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་གཏིང་ཤུགས་ནུས་ལྡན་བཏོན་པ། དཔལ་འབྱོར་གོང་འཕེལ་གཏོང་ཐབས་དེ་བས་དོ་མཉམ་དང་དེ་བས་རྒྱུན་མཐུད་ཐུབ་པ་བཅས་བྱུང་ཡོད།

ལོ་ལྔ་པོ་འདི་ནི་བདེ་འཇགས་སྲུང་བཅད་སྔར་བས་བརྟན་པའི་ལོ་ལྔ་ཡིན། ང་ཚོས་མཚོ་བོད་ས་མཐོའི་སྐྱེ་ཁམས་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་ཡག་པོ་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགན་འཁྲི་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་བརྩིས་ཏེ། སྐྱེ་ཁམས་སྔོན་ལ་འཇོག་པ་དང་སྲུང་སྐྱོབ་ཨང་དང་པོར་འཇོག་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ནས་སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་གི་སྲུང་སྐྱོབ་ལམ་ལུགས་ལག་བསྟར་ནན་ཤོས་བྱས་པ་དང་། ས་གནས(གྲོང་ཁྱེར)བདུན་ཚང་མར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྐྱེ་ཁམས་ཤེས་དཔལ་དཔེ་སྟོན་ཁུལ་འཛུགས་གཏོད་བྱས་པས་སྐྱེ་ཁམས་ཤེས་དཔལ་གྱི་མཐོ་ས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པར་ཕན་འབྲས་གལ་ཆེན་ཐོན་ཡོད། ང་ཚོས་བླ་ན་མེད་པའི་རྒྱལ་ཁོངས་ཡག་པོ་བསྲུང་རྒྱུ་དེ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདེ་འཇགས་དང་ཡུན་རིང་བདེ་འཁོད་འགན་ལེན་བྱེད་པའི་འགག་རྩར་བརྩིས་ཏེ། མཚོ་སྣ་དང་སྨན་གླིང་རྫོང་གཏོར་གྲོང་འཛུགས་བྱས་པ་དང་། མཐའ་མཚམས་གྲོང་གསར་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་ལས་འགན་ཚད་བརྒལ་ལེགས་གྲུབ་བྱས་པ། མཐའ་མཚམས་ས་ཁུལ་གྱི་རྨང་གཞིའི་སྒྲིག་བཀོད་མུ་མཐུད་འཐུས་ཚང་དུ་བཏང་བ། མཐའ་མཚམས་ཀྱི་ཁྱད་ལྡན་ཐོན་ལས་གོང་འཕེལ་བྱེད་མགྱོགས་སུ་བཏང་བ། མཐའ་མཚམས་ས་ཁུལ་དུ་བདེ་སྡོད་ཐོན་ལས་སྤེལ་རྒྱུར་མི་འབོར་དེ་བས་མང་བའི་ཡིད་དབང་འགུགས་ཐུབ་པ་བཅས་བྱས་ཡོད།

ལོ་ལྔ་པོ་འདི་ནི་མི་རིགས་ཁག་གི་མང་ཚོགས་ལ་ཕན་པ་ཆེ་ཤོས་ཐོབ་པའི་ལོ་ལྔ་ཡིན། ང་ཚོས་དམངས་འཚོ་ལེགས་བཅོས་དང་མི་སེམས་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིལ་རྒྱུ་དེ་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་གོང་འཕེལ་གཏོང་བའི་ཐོག་མའི་དམིགས་ས་དང་དོན་ལ་བབས་སར་བརྩིས་ཏེ། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་གྲོང་མིའི་རྨང་གཞིའི་རྒན་གསོའི་མ་དངུལ་གྱི་ཚད་གཞི་ཐེངས་5མཐོ་རུ་བཏང་བ་དང་། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་མ་མཐའི་འགན་སྲུང་དང་སློབ་གསོའི“འགན་ལེན་གསུམ”གྱི་ཚད་གཞི་ཐེངས་4མཐོ་རུ་བཏང་བ། “དམིགས་བྱ་ལྔ”ཡི་བླང་བྱ་དོན་འཁྱོལ་བྱས་པ། གྲུམ་བུ་ཚིགས་ཆེན་གྱི་ནད་རྟགས་གསར་པ་ཐོན་མེད་པ། ཐུམ་འབུའི་ནད་སྐབས་བསྟུན་གཙང་བཟོ་བྱས་པ། གཞི་རྩའི་སྤྱི་པའི་འཕྲོད་བསྟེན་ཞབས་ཞུ་མི་རེའི་ཆ་སྙོམས་ཁ་གསབ་ཚད་གཞི་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་མཐོ་ཤོས་ཡིན་པ། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་རྡལ་གྱི་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་ཁོངས་ཀྱི་ལས་ཤོར་བསྡུར་ཚད་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཆུ་ཚད་དམའ་ཤོས་སུ་སླེབས་པ། མཚོ་རྩིས་སྨི་5000ཡན་གྱི་ཤང་དང་གྲོང་རྡལ་དང་དེ་བཞིན་ཞིང་འབྲོག་ཁུལ་བཅས་ཚང་མར་དྲོད་རླངས་མཁོ་འདོན་ཐུབ་པ། “དམངས་འཚོའི་ལས་གཞི་ཆེན་པོ་བཅུ”ལག་བསྟར་བྱས་ཤིང་། དམངས་འཚོར་མ་དངུལ་འཇོག་གྲངས་རིམ་རྩིས་བྱས་ན་སྒོར་དུང་ཕྱུར་ཁྲི་1ལས་བརྒལ་བ་དང་། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་གྲོང་མིའི་མི་རེའི་ཆ་སྙོམས་ལག་ཐོག་ཡོང་འབབ་2021ལོའི་སྒོར་46503དང་སྒོར་16935ཡིན་པ་ནས་ཁག་སོ་སོར་སྒོར་58794དང་སྒོར་23184བར་འཕར་བ་བཅས་ཀྱི་ཐོག་ནས་མི་རིགས་ཁག་གི་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཐོབ་སྣང་སྔར་བས་ཆེ་བ་དང་། སྐྱིད་སྣང་སྔར་བས་རྒྱུན་མཐུད་ཐུབ་པ། བདེ་འཇགས་ཚོར་སྣང་སྔར་བས་འགན་སྲུང་ཐུབ་པ་བཅས་བྱུང་ཡོད།

འཐུས་མི་རྣམ་པ། འདས་ཟིན་པའི་ལོ་ལྔའི་རིང་། ཏང་ཀྲུང་དབྱང་དང་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་བཀོད་སྒྲིག་གཞིར་བཟུང་། ང་ཚོས་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་ཆབ་སྲིད་ཀྱིས་ཁྲིད་སྟོན་བྱ་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ། ཏང་འཛུགས་སྐྱོང་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་རྒྱུ་དེ་ལས་དོན་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བའི་རྩ་བའི་འགན་ལེན་དུ་བརྩིས་ནས་ཏང་ནང་ཁུལ་གྱི་གཅིག་སྡུད་སློབ་སྦྱོང་སློབ་གསོ་ཏན་ཏིག་སྤེལ་ཡོད། ཟ་མཁས་འཐུང་མཁས་བྱ་རྒྱུར་སྣེ་ཁྲིད་དེ་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་རིམ་པ་འདི་གའི་སྤྱིར་བཏང་རང་བཞིན་གྱི་གཏོང་སྒོ་ཉུང་འཕྲི་བྱས་པའི་བསྡུར་ཚད་ལོ་5བསྟུད་མར་5%ལས་བརྒལ་ཡོད། ཁྲིམས་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་འཛུགས་སྐྱོང་རྒྱུན་མཐུད་གཏིང་ཟབ་བྱས་པ་དང་རང་རྟོགས་ངང་ཕྱོགས་གང་ཐད་ཀྱི་ལྟ་སྐུལ་དང་ལེན་བྱས་ཏེ། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ལྷན་ལ་ཁྲིམས་སྲོལ་གྲོས་གཞི་ཁག་31གྲོས་ཞིབ་གནང་རྒྱུར་ཕུལ་བ་དང་། སྲིད་གཞུང་གི་སྒྲིག་སྲོལ་ཁག་45དག་བཅོས་དང་བཟོ་འབེབས་བྱས་པ། མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མིའི་གྲོས་འཆར་1293དང་སྲིད་གྲོས་ཨུ་ཡོན་གྱི་གྲོས་གཞི་1584གཉེར་སྒྲུབ་བཅས་བྱས་ཡོད། སྲིད་གཞུང་ཁོངས་གཏོགས་ཀྱི་ཏང་སྲོལ་སྲིད་གཙང་འཛུགས་སྐྱོང་དང་རུལ་སུངས་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པའི་འཐབ་རྩོད་གཏིང་ཟབ་སྤེལ་ཏེ། ཕྱི་ཚུལ་རིང་ལུགས་དང་དཔོན་ཉམས་རིང་ལུགས་ལ་རྒྱུན་རྣམ་ཅན་གྱི་ཡོ་བསྲང་དང་། སྤྱོད་ཚུལ་ལེགས་སྒྱུར་དང་དོན་འཁྱོལ་ལ་དམ་འཛིན་རྒྱུན་འཁྱོངས་ལྷོད་མེད་བྱས་པ། “འཕྲལ་སྒྲུབ་དོན་གཉེར”བྱ་རྒྱུ་དེ་སྲིད་གཞུང་གི་ལས་ཀའི་མངོན་གསལ་དོད་པའི་གཞི་མདངས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་བ་བཅས་བྱས་ཡོད།

ལོ་འདབ་ཇི་ལྟར་རྒྱས་ཀྱང་ཐུག་ས་རྩ་བ་དང་། ཆུ་རྒྱུན་ཇི་ལྟར་རིང་ཡང་འབྱུང་རྩ་ཆུ་འགོ་ཡིན། ང་ཚོར་གྲུབ་འབྲས་དེ་དག་ཐོབ་པའི་རྩ་བ་ནི་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་ཕྱོགས་སྟོན་སྣེ་ཁྲིད་གནང་བ་དང་། ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་དུས་རབས་གསར་པའི་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་པའི་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་ཁྲིད་སྟོན་ལ་ཐུག་ཡོད། དེ་ནི་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་དང་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གིས་བྱམས་བརྩེའི་ཐུགས་ཁུར་དང་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་ཀྱིས་སྒེར་སེམས་མེད་པའི་རོགས་སྐྱོར་གནང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱིས་ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་མི་རིགས་ཁག་གི་ལས་བྱེད་པ་དང་མང་ཚོགས་ལ་མཐུན་སྒྲིལ་སྣེ་ཁྲིད་བྱས་ཏེ་དཀའ་སྤྱད་འབད་འཐབ་བྱས་པའི་འབྲས་བུ། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་དང་། སྲིད་གྲོས། སྤྱི་ཚོགས་ལས་རིགས་ཁག་བཅས་ཀྱིས་ལྟ་སྐུལ་ནུས་ལྡན་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེ་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་བཅས་ཡིན་པའི་མྱོང་ཚོར་ཟབ་མོ་བྱུང་། མཚམས་འདིར། ངས་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་གི་ཚབ་ཞུས་ནས་ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་མི་རིགས་ཁག་གི་མི་དམངས་དང་། མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི། སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཨུ་ཡོན། བོད་སྡོད་ཀྲུང་དབྱང་ལས་ཁུངས་དང་། བོད་སྐྱོར་ཞིང་ཆེན(གྲོང་ཁྱེར)དང་ཚན་པ། ལས་འཁྱུར་རྒན་ཡོལ་ཞུས་པའི་བློ་མཐུན་རྒན་གྲས། བོད་སྡོད་དཔུང་སྡེ། དྲག་ཆས་ཉེན་རྟོག་དཔོན་དམག སྲིད་ཁྲིམས་ལས་བྱེད་ཉེན་རྟོག་པ། མེ་གསོད་རོགས་སྐྱོབ་དཔུང་ཁག་བཅས་དང་། དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་གོང་འཕེལ་ལ་ཐུགས་ཁུར་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་མཁན་མི་དམངས་ཚོགས་པ་ཁག་དང་སྤྱི་ཚོགས་ལས་རིགས་ཁག་གི་མི་སྣ་བཅས་ལ་ལྷག་བསམ་ཟོལ་མེད་ཀྱིས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

འཐུས་མི་རྣམ་པ། དུས་མཚུངས་ང་ཚོས་ངོས་འཛིན་གསལ་པོ་ཐུབ་དགོས་པ་ནི། རང་ལྗོངས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་གོང་འཕེལ་གཏོང་རྒྱུའི་ཐད་ད་དུང་གནད་དོན་རྙིང་པ་དང་འགྲན་སློང་གསར་པ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ཡོད། དེ་ཡང་ཁ་ཕྲལ་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པའི་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་དུས་བབ་སྔར་བཞིན་ཛ་དྲག་ལ་རྙོག་འཛིང་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དང་། སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་གོང་འཕེལ་གྱི་ཆད་སྐྱོན་དང་ཞན་ཆ་སྔར་བཞིན་གནས་ཡོད་པ། རྨང་གཞིའི་སྒྲིག་བཀོད་འཛུགས་སྐྲུན་ལྟོས་བཅས་ཀྱི་རྗེས་ལུས་ཡིན་པ། ཐོན་ལས་གོང་འཕེལ་གྱི་རྨང་གཞི་ད་དུང་ཧ་ཅང་ཞན་པོ་ཡིན་པ། ཚན་རྩལ་གསར་གཏོད་ལ་བརྟེན་ནས་སྐུལ་སྤེལ་གཏོང་བའི་ནུས་པ་ཆེན་པོ་མེད་པ། སྐྱེ་ཁམས་ཀྱི་ལེགས་ཆ་སྔར་བས་སྔོག་འདོན་བྱེད་དགོས་ཡོད་པ། མཐའ་དར་དམངས་ཕྱུག་ལ་ད་དུང་ཐག་གཅོད་བྱེད་དགོས་པའི་གནད་དོན་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ཡོད་པ། དེ་བཞིན་ཕྱི་ཚུལ་རིང་ལུགས་དང་དཔོན་ཉམས་རིང་ལུགས་ཚད་གཞི་མི་འདྲ་བར་གནས་ཡོད་པས་ཁྱབ་ཁོངས་འགའ་ཤས་སུ་རུལ་སུངས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐབས་འགར་ཐོན་བཞིན་ཡོད་པ་སོགས་ཡིན། ང་ཚོས་ངེས་པར་དུ་བྱེད་ཐབས་ནུས་ལྡན་སྤྱད་ནས་གནད་དོན་དེ་དག་ཐག་གཅོད་བྱས་ཏེ་དཔལ་འབྱོར་གྱི་འཕེལ་ངོ་བཟང་པོ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་སྲ་བརྟན་དང་རྒྱ་སྐྱེད་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན།

གཉིས། “ལོ་ལྔ་ཚན་བཅོ་ལྔ་པའི”རིང་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་གོང་འཕེལ་གཏོང་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་དགོས་པའི་གལ་ཆེའི་བླང་བྱ།

“ལོ་ལྔ་ཚན་བཅོ་ལྔ་པའི”རིང་ནི་བོད་ལྗོངས་འདི་ཉིད་རྒྱལ་ཡོངས་དང་མཉམ་དུ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་དེང་རབས་ཅན་སྤྱིའི་ཆ་ནས་མངོན་འགྱུར་བྱེད་པའི་རྨང་གཞི་བརྟན་གཏོང་དང་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ཤུགས་རྒྱག་པའི་འགག་རྩའི་དུས་སྐབས་ཤིག་ཡིན། 《“ལོ་ལྔ་ཚན་བཅོ་ལྔ་པའི”རིང་གི་རྒྱལ་དམངས་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་གོང་འཕེལ་གཏོང་ཕྱོགས་ཀྱི་འཆར་འགོད་བཟོ་རྒྱུའི་སྐོར་གྱི་ཀྲུང་གུང་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་གྲོས་འཆར》གཞིར་བཟུང་། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་གིས《བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་རྒྱལ་དམངས་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་གོང་འཕེལ་གཏོང་ཕྱོགས་ཀྱི་ལོ་ལྔ་ཚན་བཅོ་ལྔ་པའི་འཆར་འགོད་རྩ་གནད(འཆར་ཟིན)》བཟོས་ནས་ཚོགས་ཆེན་ལ་ཞིབ་བཤེར་བྱ་རྒྱུར་ཕུལ་ཡོད།

“ལོ་ལྔ་ཚན་བཅོ་ལྔ་པའི”རིང་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་གོང་འཕེལ་གྱི་དམིགས་ཚད་མངོན་འགྱུར་བྱེད་པར་ངེས་པར་དུ་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་དང་། རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་བཅས་ཀྱིས་གསལ་སྟོན་གནང་བའི་གལ་ཆེའི་རྩ་དོན་གྱི་བླང་བྱར་བརྩི་སྲུང་ནན་པོ་ཞུས་ནས་གཙོ་གནད་ཐོག་གཤམ་གསལ་ཕྱོགས་ལྔའི་ཐད་ལ་དམ་འཛིན་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས།

གཅིག་ནི་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་བོད་ཀྱི་ལས་དོན་སྐོར་གྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་མཛུབ་སྟོན་གལ་ཆེན་དང་དུས་རབས་གསར་པའི་ཏང་གི་བོད་སྐྱོང་མཛད་ཇུས་དེ་རྩ་བའི་གཞི་འཛིན་སར་བརྩི་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱེད་དགོས། “གཏན་འཁེལ་གཉིས”ལ་སྲུང་སྐྱོང་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་དང“སྲུང་སྐྱོང་གཉིས”མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཐུབ་པ་བྱས་ཏེ། བོད་ཀྱི་ལས་དོན་གྱི་དུས་མཚམས་རང་བཞིན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ཁོང་དུ་ཡང་དག་ཆུད་པ་བྱས་ནས་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་ལྟ་བ་དང་མཐའ་ཚད་འཛིན་སེམས་མཐའ་འཁྱོངས་ཀྱིས་འཕྲལ་ཕུགས་གཉིས་དང་། གོང་འཕེལ་དང་བདེ་འཇགས་བཅས་དབར་གྱི་འབྲེལ་བ་ཐག་གཅོད་ཡང་དག་བྱས་ཐོག རྒྱང་ལྟའི་རང་བཞིན་གྱི་བསམ་གཞིགས་དང་། ཁྱོན་ཡོངས་རང་བཞིན་གྱི་ཇུས་འགོད། སྤྱི་ཡོངས་རང་བཞིན་གྱི་སྐུལ་འདེད་བཅས་ཤུགས་ཆེར་གཏོང་བ། མི་འབོར་དང་། མི་སེམས། ཤེས་ལྡན་པ་བཅས་འགག་རྩ་གསུམ་མངོན་ཆེར་བཟུང་བ། “དོན་ཆེན་བཞིར”རྒྱུན་མཐུད་དམ་འཛིན་ཡག་པོ་བཅས་བྱས་ཏེ་ནུས་ཤུགས་ཡོད་རྒུས་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་བོད་ལྗོངས་ལ་བཏིང་གནང་བའི་བརྗིད་ཆེའི་འཆར་འགོད་དེ་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་དོན་དངོས་སུ་འགྱུར་བ་བྱེད་དགོས།

གཉིས་ནི་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་བརྟན་ལྷིང་སྲུང་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུ་དེ་ལས་འགན་ཨང་དང་པོར་བརྩི་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱེད་དགོས། བློ་བརྟན་འགྱུར་མེད་ཀྱིས་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་བདེ་འཇགས་ལྟ་བ་ལག་བསྟར་བྱས་ཏེ། སིམ་འཛུལ་གཏོར་བཤིག་གི་ཁ་ཕྲལ་བྱེད་སྤྱོད་སྣ་ཚོགས་ལ་འགོག་ཟོན་དང་རྡུང་རྡེག་མཐའ་གཅིག་ཏུ་གཏོང་རྒྱུ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་བཅོས་སྐྱོང་གི་རྨང་གཞི་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་བརྟན་དུ་གཏོང་རྒྱུ། ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་གཅིག་མཐུན་ཚོགས་པའི་འདུ་ཤེས་སྔར་བས་བརྟན་དུ་གཏོང་བ་དང་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་གཅིག་མཐུན་ཚོགས་པ་འཛུགས་སྐྱོང་བྱེད་པར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ། “ལོ་རྒྱུས་ལྔ”དང་བོད་ས་གནས་དང་མེས་རྒྱལ་དབར་གྱི་འབྲེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་སློབ་གསོ་སྤེལ་རྒྱུར་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་རྒྱུ། དུས་རབས་གསར་པའི་བོད་ཀྱི་གཏམ་རྒྱུད་ཡག་པོ་བཤད་རྒྱུ་དང་། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཀྲུང་གོ་ཅན་དུ་འགྱུར་རྒྱུར་རིམ་ལྡན་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ་བཅས་ཡིན། ཆབ་སྲིད་དང་། སྤྱི་ཚོགས། དངུལ་རྩ། ཐོན་སྐྱེད་སོགས་གཙོ་གནད་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་བདེ་འཇགས་སྤྱི་འདོམས་འཆར་འགོད་དང་དམ་འཛིན་ཡག་པོ་བྱ་རྒྱུ་མ་ཟད། རིགས་འདྲ་མིན་གྱི་ཉེན་ཁ་འགོག་ཟོན་དང་སེལ་ཐབས་ནུས་ལྡན་བྱས་ནས་ཆུ་ཚད་མཐོ་བའི་བདེ་འཇགས་ལ་བརྟེན་ནས་སྔོན་དཔག་བརྟན་པོ་དང་དཔལ་འབྱོར་བརྟན་པོ་ཡོང་བ་བྱེད་དགོས།

གསུམ་ནི་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་ཡུལ་བབ་དང་བསྟུན་ནས་ས་མཐོའི་དཔལ་འབྱོར་སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་གོང་འཕེལ་གཏོང་རྒྱུ་དེ་བརྗོད་བྱ་གཙོ་བོར་བརྩི་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱེད་དགོས། གོང་འཕེལ་གྱི་འདུ་ཤེས་གསར་པ་དེ་སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་གོང་འཕེལ་གྱི་བརྒྱུད་རིམ་ཧྲིལ་པོར་ཁྱབ་པ་བྱས་ཏེ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འཐབ་ཇུས་ཁྱབ་བཀོད་གལ་ཆེན་ནང་གི་གོ་སྐབས་བཟང་པོ་དམ་འཛིན་གྱིས་བསྒྱུར་བཅོས་སྒོ་དབྱེ་སྔར་བས་གཏིང་ཟབ་བྱས་ནས་ནུས་ལྡན་ཁྲོམ་ར་དང་ཕྱོད་ཆེའི་སྲིད་གཞུང་དབར་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འཐབ་ཇུས་ལ་ཞབས་ཞུ་དང་ས་གནས་གོང་འཕེལ་གྱི་དགོས་མཁོའི་དབར།  འཕར་སྣེ་གསར་པ་སྐྱོང་སྤེལ་དང་ཁུལ་ཁོངས་མཐུན་སྦྱོར་གོང་འཕེལ་གཏོང་རྒྱུའི་དབར་བཅས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཐག་གཅོད་ཡག་པོ་བྱས་ཐོག དེང་རབས་ཅན་གྱི་ཐོན་སྐྱེད་མ་ལག་འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་རྒྱུ་དང་ཡར་ཀླུང་གཙང་པོའི་དཔལ་འབྱོར་ཁུལ་གཏོད་རྒྱུར་ཤུགས་བརྒྱབ་སྟེ། ལྷ་ས་ནས་ལྷོ་ཁའི་དབར་གྱི་གོང་འཕེལ་ལྟེ་གཙོ་རྒྱ་སྟོབས་ཆེ་རུ་གཏོང་རྒྱུ་དང་། གཞིས་རྩེ་དང་ཆབ་མདོ་ཁུལ་ཁོངས་ཀྱི་ལྟེ་བའི་ཡན་ལག་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ནུས་པ་ཆེ་རུ་གཏོང་རྒྱུ། ཉིང་ཁྲིའི་དཔལ་འབྱོར་འཕར་སྣེ་གསར་པ་གཏོད་རྒྱུ། ནག་ཆུ་དང་མངའ་རིས་ཀྱི་སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་གོང་འཕེལ་མགྱོགས་སུ་གཏོང་རྒྱུར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱ་རྒྱུ། ཡུལ་བབ་དང་བསྟུན་ནས་ཐོན་སྐྱེད་ནུས་ཤུགས་གསར་མ་སྐྱོང་སྤེལ་བྱ་རྒྱུ། ཚན་རྩལ་གསར་གཏོད་དང་ཐོན་ལས་གསར་གཏོད་མཉམ་འདྲེས་གཏིང་ཟབ་ཡོང་བར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ་བཅས་ཡིན། ཐུན་མོང་ཐོག་ཕྱུག་འགྱུར་ཡོང་བར་བྱ་རྒྱུ་དེ་དམིགས་ཚད་དུ་བཟུང་ནས། “མངོན་པ་གསུམ་དང་ཕན་འདོགས་པ་གཅིག”གི་སྤྱིའི་བླང་བྱ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་དོན་འཁྱོལ་གྱིས་དམངས་འཚོ་ལེགས་བཅོས་བྱ་རྒྱུ་དེ་སྤྱི་ཚོགས་གོང་འཕེལ་གཏོང་བར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བའི་གཙོ་གནད་དུ་བརྩིས་ནས་དམངས་འཚོར་ཕན་འདོགས་པ་དང་འཛད་སྤྱོད་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་དང་། དངོས་ཟོག་མ་འཇོག་དང་མི་སྐྱོང་མ་འཇོག་ཟུང་འབྲེལ་དམ་ཟབ་བྱ་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ནས་མི་རིགས་ཁག་གི་མི་དམངས་ལ་སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་གོང་འཕེལ་གྱི་གྲུབ་འབྲས་དེ་བས་མང་བ་དང་དེ་བས་དྲང་གཞག་གི་ཕན་པ་ཐོབ་པ་བྱེད་དགོས།

བཞི་ནི་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྐྱེ་ཁམས་བདེ་འཇགས་སྲུང་བཅད་བརྟན་དུ་གཏོང་རྒྱུ་དེ་མཐའ་ཚད་ཀྱི་བླང་བྱར་བརྩི་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱེད་དགོས། ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་སྐྱེ་ཁམས་ཤེས་དཔལ་གྱི་དགོངས་པ་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་གཏིང་ཟབ་བྱས་ཏེ། སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་གོང་འཕེལ་དང་ཆུ་ཚད་མཐོ་བའི་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཁོང་དུ་ཡང་དག་ཆུད་པ་བྱེད་པ་དང་། རི་ཆུ་ནགས་ཞིང་མཚེའུ་རྩྭ་བྱེ་མ་བཅས་གཞི་གཅིག་ཅན་གྱི་སྲུང་སྐྱོབ་དང་རྒྱུད་ཁོངས་བཅོས་སྐྱོང་ལ་གཅིག་གྱུར་འཆར་འགོད་བྱེད་པ། བློ་བརྟན་འགྱུར་མེད་ཀྱིས་སྐྱེ་ཁམས་སྔོན་ལ་འཇོག་པ་དང་འབྱུང་འཕྲོད་གོང་འཕེལ་གྱི་འགྲོ་ལམ་ཐོག་བསྐྱོད་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱེད་པ། ཐཱན་ཉུང་གཏོང་དང་། སྦགས་བཙོག་ཉུང་འཕྲི། སྔོ་རྒྱ་ཆེར་གཏོང་། གཞི་ཁྱོན་འཕར་སྣོན་བཅས་ལ་མཐུན་སྦྱོར་སྐུལ་སྤེལ་གཏོང་བ། དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་གོང་འཕེལ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་འབྱུང་འཕྲོད་ཅན་དུ་གང་མགྱོགས་བསྒྱུར་བ་བཅས་ཀྱི་ཐོག་ནས་རྒྱལ་ཡོངས་ཙམ་མ་ཟད་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྐྱེ་ཁམས་ཤེས་དཔལ་གྱི་མཐོ་ས་གཏོད་ཐུབ་པ་བཅས་བྱེད་དགོས།

ལྔ་ནི་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་མཐའ་མཚམས་ས་ཁུལ་དེང་རབས་ཅན་དུ་འཛུགས་སྐྲུན་ཇེ་མགྱོགས་སུ་གཏོང་རྒྱུ་དེ་ལས་འགན་གལ་ཆེན་དུ་བརྩི་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱེད་དགོས། དམག་དཔུང་འདུས་སྡོད་དང་མི་དམངས་བདེ་འཁོད་མཉམ་འཛིན་དང་། མཐའ་སྲུང་དང་མཐའ་དར་གལ་ཆེ་མཉམ་འཛིན་བྱ་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ། མཐའ་མཚམས་སྲ་བརྟན་གྱི་འཕྲལ་མཁོ་དང་མཐའ་མཚམས་མི་དམངས་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཁ་ཚ་དགོས་གཏུག་གི་རེ་བ་ཐག་གཅོད་བྱ་རྒྱུ་དེ་འཇུག་སྒོ་དང་འགག་གནད་སྒྲོལ་སར་བརྩིས་ནས་མཐའ་བརྟན་དང་། མཐའ་དར། དམངས་ཕྱུག་བཅས་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་ལག་བསྟར་ཤུགས་ཆེ་བྱ་རྒྱུ་དང་། མཐའ་བརྟན་ལ་ནུས་པ་ལྡན་པ་དང་། མཐའ་དར་ལ་འདེགས་སྐྱོར་ཡོད་པ། དམངས་ཕྱུག་ལ་ཐབས་ལམ་ཡོད་པ་བཅས་ཀྱི་མཐའ་མཚམས་གོང་འཕེལ་གྱི་རྣམ་པ་གསར་པ་གང་མགྱོགས་བསྐྲུན་ཐོག མི་རིགས་ཁག་གི་མང་ཚོགས་ལ་མཐུན་སྒྲིལ་སྣེ་ཁྲིད་བྱས་ཏེ་ཐུན་མོང་ཐོག་བླ་ན་མེད་པའི་རྒྱལ་ཁོངས་ཡག་པོ་སྲུང་བ་དང་བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་ཁྱིམ་གཞིས་ཡག་པོ་བསྐྲུན་དགོས།

འཐུས་མི་རྣམ་པ། འཇའ་འོད་མཛུམ་བཞད་རི་ཀླུང་རྣམ་པར་བཀྲ། སྔར་མེད་ཕུན་ཚོགས་དེ་བས་ཀུན་ཡིད་འཕྲོག ད་ལྟའི་བོད་ལྗོངས་ལ་སྔར་བྱུང་མྱོང་མེད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གོ་སྐབས་ཤིག་བྱུང་ཡོད་དེ། བདེ་འཇགས་སྲུང་བཅད་ཀྱི་ནུས་པ་དང་། འབྱུང་ཁུངས་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་ལེགས་ཆ། འཐབ་ཇུས་འགྲོ་ལམ་ཀྱི་གནས་བབ་བཅས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཟམ་མི་ཆད་པར་མངོན་ཞིང་། བརྗིད་ཆེའི་འཆར་འགོད་བཞིན་ལག་བསྟར་བྱེད་འགོ་རྩོམ་བཞིན་ཡོད། ད་ལྟའི་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་བརྟན་ལྷིང་ཞི་མཐུན་དང་། དཔལ་འབྱོར་རྒྱུན་མཐུད་གོང་འཕེལ། སྐྱེ་ཁམས་རྒྱུན་མཐུད་བཟང་པོ། མཐའ་སྲུང་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་སྲ་ཞིང་བརྟན་པ། མི་དམངས་བདེ་སྡོད་ལས་བརྩོན་བཅས་བྱུང་ཡོད། བོད་ཀྱི་འབྱུང་འགྱུར་དེ་བས་བརྗིད་རླབས་ཆེ་བ་ཞིག་ཡོང་ངེས་ཡིན་པ་དང་། གོམ་སྟབས་ཆེན་པོས་རྒྱལ་ཡོངས་དེང་རབས་ཅན་གྱི་རྗེས་ཟིན་ཐུབ་ངེས་ཡིན་པ། མི་རིགས་ཁག་གི་མང་ཚོགས་ཀྱིས་མཐུན་སྒྲིལ་འབད་འཐབ་ལ་བརྟེན་ནས་དར་རྒྱས་ཆེ་བའི་གཟི་བརྗིད་མཉམ་སྤྱོད་ཐུབ་ངེས་ཡིན་པ། དྭངས་ཤིང་གཙང་བའི་རི་ཆུ་ཀླུང་གསུམ་གྱི་ཁྲོད་བདེ་སྐྱིད་ཁམས་བཟང་ལོངས་སྤྱོད་ཐུབ་ངེས་ཡིན་པ། ཕུགས་འདུན་སྒྲུབ་པའི་རྒྱང་སྐྱོད་ལམ་བུའི་ཐོག་ལེའུ་གསར་པ་ཞིག་རྩོམ་ཐུབ་ངེས་ཡིན་པ་བཅས་ལ་ང་ཚོར་ཡིད་ཆེས་བརྟན་པོ་ཡོད།

གསུམ། 2026ལོའི་གཙོ་གནད་ལས་དོན།

ད་ལོ་ནི“ལོ་ལྔ་ཚན་བཅོ་ལྔ་པའི”འཆར་འགོད་ལག་བསྟར་བྱེད་འགོ་ཚུགས་ལོ་ཡིན། ད་ལོའི་ལས་དོན་ཡག་པོ་བསྒྲུབ་རྒྱུའི་སྤྱིའི་བླང་བྱ་ནི། ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་དུས་རབས་གསར་པའི་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་པ་མཛུབ་ཁྲིད་དུ་བྱ་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱེད་པ་དང་། ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་ཉི་ཤུ་པ་དང་སྐབས་ཉི་ཤུ་པའི་ཀྲུང་ཨུ་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་རིམ་བྱུང་དང་ཀྲུང་དབྱང་གི་དཔལ་འབྱོར་ལས་དོན་ཚོགས་འདུའི་དགོངས་དོན་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་གཏིང་ཟབ་བྱེད་པ། བོད་ཀྱི་ལས་དོན་སྐོར་གྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་མཛུབ་སྟོན་གལ་ཆེན་དང་དུས་རབས་གསར་པའི་ཏང་གི་བོད་སྐྱོང་མཛད་ཇུས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་བྱེད་པ་དང་སྦྲགས། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་གི་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བཅུ་པ་དང་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་སྐབས་བཅུ་པའི་ཚང་འཛོམས་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་རིམ་བྱུང་། དེ་བཞིན་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ལས་དོན་ཚོགས་འདུའི་བཀོད་སྒྲིག་བླང་བྱ་གཞིར་བཟུང་། གོང་འཕེལ་གྱི་འདུ་ཤེས་གསར་པ་ཆ་ཚང་ཞིང་འཕྱུགས་པ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་ལག་བསྟར་བྱེད་པ་དང་། གོང་འཕེལ་གྱི་རྣམ་པ་གསར་པར་ཞབས་ཞུ་དང་མཉམ་འདྲེས་བྱེད་པ། སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་གོང་འཕེལ་ལ་སྐུལ་འདེད་ཏན་ཏིག་གཏོང་བ་བཅས་ཀྱིས“མངོན་པ་གསུམ་དང་ཕན་འདོགས་པ་གཅིག”གི་སྤྱིའི་བླང་བྱ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱེད་པ་དང་། བརྟན་ཐོག་ཡར་འཕེལ་གྱི་ལས་ཀའི་རྩ་བའི་དགོངས་གཞི་མཐའ་འཁྱོངས་ཀྱིས་གོང་འཕེལ་དང་བདེ་འཇགས་གཅིག་གྱུར་འཆར་འགོད་དེ་བས་ཡག་པ་བྱ་རྒྱུ། “དོན་ཆེན་བཞི”རྒྱུན་མཐུད་དམ་འཛིན་གཏིང་ཟབ་བྱེད་པར་དམ་པོར་དམིགས་ཏེ་ནང་མཁོ་རྒྱ་སྐྱེད་དང་འདོན་སྤྲོད་ལེགས་སྒྱུར་བྱ་རྒྱུ། འཕར་ཚད་ཇེ་ལེགས་དང་གསོག་ཐེབས་ཕན་སྒྱུར་བྱས་ཏེ་ཁྱད་ལྡན་ལེགས་ཆ་ཆེ་བའི་ཐོན་ལས་གོང་འཕེལ་གཏོང་རྒྱུ་དང་ཡུལ་བབ་དང་བསྟུན་ནས་ཐོན་སྐྱེད་ནུས་ཤུགས་གསར་མ་གོང་འཕེལ་གཏོང་རྒྱུ་དང་། ལས་ཞུགས་དང་། ཁེ་ལས། ཁྲོམ་ར། སྔོན་དཔག་བཅས་བརྟན་དུ་གཏོང་རྒྱུར་ཤུགས་རྒྱག་རྒྱུ། དཔལ་འབྱོར་སྤུས་ཚད་མཐོར་གཏོང་ནུས་ལྡན་དང་གྲངས་ཚད་འཕར་སྣོན་ལུགས་མཐུན་ཡོང་བར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ། མི་དམངས་ཀྱི་འཚོ་བའི་ཆུ་ཚད་མཐོ་རུ་གཏོང་རྒྱུ། སྤྱི་ཚོགས་ཞི་མཐུན་བརྟན་ལྷིང་རྒྱུན་འཁྱོངས་ཡོང་བ་བྱ་རྒྱུ་བཅས་ལ་བརྟེན་ནས“ལོ་ལྔ་ཚན་བཅོ་ལྔ་པའི”འགོ་ཡག་པོ་འཛུགས་ཐུབ་པ་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན།

ད་ལོའི་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་གོང་འཕེལ་གྱི་སྔོན་དཔག་དམིགས་ཚད་གཙོ་བོ་ནི། ས་གནས་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་སྤྱིའི་རིན་ཐང་7%ཡན་འཕར་བ་བྱ་རྒྱུ་དང་། གཏན་འཇགས་རྒྱུ་ནོར་ལ་མ་དངུལ་འཇོག་བྱེད་ཚད་15%ཡས་མས་འཕར་བ་བྱ་རྒྱུ། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཛད་སྤྱོད་དངོས་ཟོག་སིལ་འཚོང་བྱེད་འབོར་7%ཡས་མས་འཕར་བ་བྱ་རྒྱུ། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་གྲོང་མི་མི་རེའི་ཆ་སྙོམས་ལག་ཐོག་ཡོང་འབབ་7%དང་8%ཡས་མས་འཕར་བ་བྱ་རྒྱུ། གྲོང་རྡལ་གྱི་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་ཁོངས་ཀྱི་ལས་ཤོར་བསྡུར་ཚད་5%ནང་ཚུན་དུ་ཚོད་འཛིན་བྱ་རྒྱུ། གྲོང་མིའི་འཛད་སྤྱོད་རིན་གོང་ལུགས་མཐུན་འཕར་སྣོན་ཡོང་བ་བྱ་རྒྱུ་བཅས་ཡིན།

གོང་གི་དམིགས་ཚད་ལ་གཞིགས་ཏེ་ལས་དོན་ཁག་བརྒྱད་གཙོ་གནད་དམ་འཛིན་ཡག་པོ་བྱ་རྒྱུ་སྟེ།

(གཅིག) ཡུན་རིང་བདེ་འཁོད་ཡོང་རྒྱུར་གཞི་ཚུགས་ཏེ་སྤུས་ཚད་དེ་བས་མཐོ་བའི་དུས་བདེའི་བོད་ལྗོངས་བསྐྲུན་རྒྱུ།

སྤྱི་ཚོགས་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་བརྟན་ལྷིང་སྲུང་སྐྱོང་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བྱ་རྒྱུ། ཁ་ཕྲལ་ལ་ངོ་རྒོལ་དང་བརྟན་ལྷིང་སྲུང་སྐྱོང་གི་ལས་ཀའི་ལམ་སྲོལ་འཐུས་ཚང་དུ་བཏང་ནས་ཁྲིམས་འགལ་གྱི་ཉེས་གསོག་སྣ་ཚོགས་ལ་རྡུང་རྡེག་ནན་པོ་གཏོང་རྒྱུ་དང་། རྫོང་རིམ་པའི་ཕྱོགས་བསྡུས་བཅོས་སྐྱོང་ལྟེ་གནས་དངོས་གཞི་ཅན་གྱི་འཁོར་བསྐྱོད་བྱས་ནས་འགལ་བ་དང་རྩོད་གཞིར་ཞིབ་བཤེར་དག་སེལ་དང་ཡིག་འབུལ་ཞུ་བཅར་ལས་དོན་ཁྲིམས་སྐྱོང་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་ཆུ་ཚད་མཐོ་རུ་གཏོང་རྒྱུ། དྲ་རྒྱའི་སྐྱེ་ཁམས་བཅོས་སྒྲིག་གི་རྒྱུན་མཐུད་ལམ་སྲོལ་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་གཏོང་རྒྱུ། གླ་ཕོགས་འགྱངས་ཆད་ཀྱི་གནད་དོན་བཅོས་སྐྱོང་མུ་མཐུད་ཡག་པོ་བྱ་རྒྱུ། དངུལ་རྩའི་ཉེན་འགོག་སྐབས་བསྟུན་གཙང་སེལ་གྱི་བྱ་སྤྱོད་ལག་བསྟར་བྱས་ཏེ་ས་ཁོངས་ཡོངས་ཀྱི་མངོན་མེད་བུ་ལོན་གཙང་སེལ་ཡག་པོ་བྱས་ཐོག ས་གནས་ཁག་གི་སྲིད་གཞུང་གི་མ་དངུལ་བསྡུ་རྒྱུག་ལས་སྟེགས་གཉེར་སྐྱོང་རང་བཞིན་གྱི་བུ་ལོན་ཉེན་ཚབས་ནུས་ལྡན་སེལ་རྒྱུ། ས་གཤིས་དང་གནམ་གཤིས་སོགས་ཀྱི་རང་བྱུང་གནོད་འཚེར་ཞིབ་དཔྱད་ཚད་ལེན་དང་ཉེན་ཟོན་སྔོན་བརྡ། འཕྲལ་བསྟུན་རོགས་སྐྱོབ། ཕྱོགས་བསྡུས་བཅོས་སྐྱོང་བཅས་བྱ་རྒྱུར་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་རྒྱུ། བདེ་འཇགས་ཐོན་སྐྱེད་དང་བཟའ་བཅའ་སྨན་རྫས་ཀྱི་བདེ་འཇགས་སོགས་ཀྱི་ལས་དོན་ཏན་ཏིག་བསྒྲུབས་ནས་བདེ་འཇགས་ལས་འཛོལ་ཚབས་ཆེན་མི་ཐོན་པ་དང་བཀག་སྡོམ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བྱ་རྒྱུ་བཅས་ཡིན།

མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་ལས་དོན་སྲ་བརྟན་གོང་འཕེལ་གཏོང་རྒྱུ། མི་རིགས་ཁག་དབར་འགྲོ་འོང་དང་། སྤེལ་རེས། མཉམ་འདྲེས་བཅས་ཀྱི“འཆར་གཞི་ཁག་གསུམ”ལག་བསྟར་ཤུགས་ཆེ་བྱས་ནས“ས་མཐོའི་སེ་འབྲུ་དམར་པོའི”གྲགས་རྟགས་ཡག་པོ་གཏོད་རྒྱུ། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་སྡེ་ཁུལ་བཅོས་སྐྱོང་དང་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་སྟེ། ཕན་ཚུན་བསྒར་རེས་རྣམ་པའི་སྤྱི་ཚོགས་གྲུབ་ཆ་དང་སྡེ་ཁུལ་ཁོར་ཡུག་འཛུགས་སྐྱོང་ཇེ་མགྱོགས་སུ་གཏོང་རྒྱུ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྤྱི་སྤྱོད་སྐད་ཡིག་ཁྱབ་གདལ་ཤུགས་ཆེ་གཏོང་རྒྱུ། “འདུ་ཤེས་གསུམ”གྱི་སློབ་གསོའི་གྲུབ་འབྲས་རྒྱ་སྐྱེད་གཏིང་ཟབ་གཏོང་རྒྱུ། “ཁྲིམས་སྲོལ་སློབ་སྦྱོང་དང་། འདུལ་ཁྲིམས་གཙང་སྲུང་། ཡོན་ཚད་ལ་བརྩི་མཐོང་། ཚུལ་མཐུན་རྣམ་པ་གཏོད་པ”བཅས་ཀྱི་སློབ་གསོའི་བྱེད་སྒོ་གཏིང་ཟབ་སྤེལ་རྒྱུ་བཅས་ཡིན།

(གཉིས) ནང་མཁོ་རྒྱ་སྐྱེད་གཏོང་རྒྱུར་གཞི་ཚུགས་ཏེ་དཔལ་འབྱོར་གོང་འཕེལ་གྱི་སྤུས་ཚད་མཐོར་གཏོང་དང་ཕན་འབྲས་ཆེར་གཏོང་ལ་ནུས་ཤུགས་ཡོད་རྒུས་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ།

སྲིད་ཇུས་ཀྱི་ཕན་ནུས་འདོན་སྤེལ་གང་ལེགས་བྱ་རྒྱུ།  དགེ་མཚན་ལྡན་པའི་ནོར་སྲིད་སྲིད་ཇུས་དང་འོས་འཚམ་ལྷུག་གློད་ཀྱི་དངུལ་ལོར་སྲིད་ཇུས་སྔར་བས་གང་ལེགས་སྤྱོད་ཐུབ་པ་དང་། སྤྱོད་གོ་འཕེར་ཐུབ་པ། ཆ་ཚང་སྤྱོད་ཐུབ་པ་བཅས་བྱ་རྒྱུ། “གཙོ་གལ་གཉིས”དང“གསར་པ་གཉིས”ཀྱི་སྲིད་ཇུས་འབྲེལ་མཐུད་དང་མངོན་འགྱུར་ཡོང་རྒྱུར་དམ་འཛིན་ཡག་པོ་བྱ་རྒྱུ། དུས་ཡུན་ཆེས་རིང་བའི་དམིགས་བསལ་རྒྱལ་བུན་དང་ཆེད་དམིགས་བུ་ལོན་སོགས་རྣམ་གྲངས་ཞུ་འབུལ་བྱེད་པར་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་རྒྱུ། ནོར་སྲིད་ཀྱི་གཏོང་སྒོའི་ཤུགས་ཚད་རྒྱུན་བསྐྱངས་ནས་ནོར་སྲིད་ཀྱི་གཏོང་སྒོའི་གྲུབ་ཆ་ལེགས་སྒྱུར་བྱ་རྒྱུ། ཁྲལ་བསྡུའི་གཟིགས་སྐྱོང་སྲིད་ཇུས་དང་ནོར་སྲིད་ཁ་གསབ་སྲིད་ཇུས་ཚད་ལྡན་བཟོས་ནས་ཁེ་ལས་ཀྱི་ཐོབ་ཁྲལ་སྲིད་ཇུས་མུ་མཐུད་ལག་བསྟར་བྱ་རྒྱུ། ཀྲུང་དབྱང་གིས་བོད་ལ་གནང་བའི་དམིགས་བསལ་གཟིགས་སྐྱོང་གི་དངུལ་རྩའི་སྲིད་ཇུས་དོན་འཁྱོལ་བྱས་ནས་སྲིད་ཇུས་རང་བཞིན་གྱི་དངུལ་རྩའི་ལག་ཆ་གསར་པ་གང་ལེགས་སྤྱོད་པ་དང་ཡིད་རྟོན་དངུལ་བུན་གཏོང་ཤུགས་སྔར་བས་ཆེ་རུ་གཏོང་རྒྱུ་དང་། མ་དངུལ་བསྡུ་སྒྲིལ་དང་སྤུས་ཚད་མཐོར་གཏོང་གི་བྱ་སྤྱོད་གནད་སྨིན་ལག་བསྟར་བྱ་རྒྱུ། སྲིད་ཇུས་རང་བཞིན་གྱི་དངུལ་རྩའི་ཡོ་བྱད་གསར་པ་བེད་སྤྱོད་གཏིང་ཟབ་བྱ་རྒྱུ་བཅས་ཀྱིས་འཐབ་ཇུས་གལ་ཆེན་དང་། ཁྱབ་ཁོངས་གཙོ་བོ། ལྷུ་ཚིགས་ཉམས་ཞན་བཅས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་རྒྱུ། དཔེ་གསར་གྱི་ཞིང་འབྲོག་ལས་གཉེར་སྐྱོང་བྱེད་པོ་སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་སྒོ་ནས་གོང་འཕེལ་གཏོང་བའི་སྲིད་ཇུས་ལེགས་བཅོས་དང་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་གཏོང་རྒྱུ། ས་མཐོའི་ཁྱད་ལྡན་ཐོན་ལས་ཀྱི་གློག་རིན་ཁ་གསབ་སྲིད་ཇུས་མུ་མཐུད་ལག་བསྟར་བྱ་རྒྱུ་བཅས་ཡིན།

ནུས་ལྡན་གྱི་མ་འཇོག་བྱེད་རྒྱ་ཆེ་རུ་ཧུར་ཐག་གཏོང་རྒྱུ། ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་འགོ་ཁྲིད་ཀྱིས་གལ་ཆེའི་རྣམ་གྲངས་འགན་གཙང་ལེན་བྱེད་པའི་ལམ་སྲོལ་ལེགས་སུ་བཏང་ནས་མ་འཇོག་སྒོར་དུང་ཕྱུར་2440ཡན་ཟིན་ཐུབ་པའི་བརྩོན་ལེན་བྱ་རྒྱུ་དང་། ཡར་སྨད་ཆུ་གློག་དང་ཁྲོན་བོད་ལྕགས་ལམ་སོགས་གཙོ་གནད་ལས་གྲྭ་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་ནུས་ཤུགས་ཡོད་རྒུས་འགན་སྲུང་བྱ་རྒྱུ། བོད་དང་ཀོང་ཏུང་གི་ཐད་རྒྱུག་གློག་གཏོང་དང་མཚོ་བོད་ལྕགས་ལམ་གོར་མོ་ནས་ལྷ་སའི་བར་གློག་ཤུགས་ཅན་དུ་བསྒྱུར་བཅོས་བྱ་རྒྱུའི་ལས་གྲྭར་སྐུལ་འདེད་ཏན་ཏིག་གཏོང་རྒྱུ། སྤོ་བོ་ནས་ར་འོག་བར་གྱི་ལྕགས་ལམ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པར་སྐུལ་འདེད་ཇེ་མགྱོགས་སུ་གཏོང་རྒྱུ། Ｇ109དང་། Ｇ219 Ｇ318 Ｇ695བཅས་ཀྱི་རྒྱལ་ལམ་སྤུས་ཚད་མཐོར་གཏོང་གི་བསྒྱུར་བཀོད་དང་Ｇ214ལྕགས་ཁ་ནས་སྤོམ་མདའི་གནམ་ཐང་དུམ་བུའི་འཛུགས་སྐྲུན་རིམ་ལྡན་བྱ་རྒྱུ། གདོང་དཀར་ཆུ་མཛོད་སྐྲུན་འགོ་འཛུགས་རྒྱུ་བཅས་ཡིན།

འཛད་སྤྱོད་ཀྱི་གཏིང་ཤུགས་རྒྱུན་མཐུད་འཕེལ་བ་བྱ་རྒྱུ། འཛད་སྤྱོད་ཆེར་སྤེལ་གྱི་ཆེད་དོན་བྱེད་སྒོ་ལག་བསྟར་གཏིང་ཟབ་བྱས་ནས་ཁྱིམ་སྤྱོད་གློག་ཆས་དང་། རླངས་འཁོར། སྡོད་ཁང་སོགས་འཛད་སྤྱོད་ཆེ་གྲས་བྱ་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ་དང་། བཟའ་བཏུང་ཞག་སྡོད་དང་ཁྱིམ་ལས་ཞབས་ཞུ། ཚ་གཡོལ་བྱེས་སྡོད་སོགས་ཞབས་ཞུའི་འཛད་སྤྱོད་བྱེད་རྒྱ་ཆེ་རུ་གཏོང་རྒྱུ། ཕུད་འགྲེམ་དཔལ་འབྱོར་དང་། འཁྲབ་སྟོན་དཔལ་འབྱོར། འགྲན་བསྡུར་དཔལ་འབྱོར་བཅས་གོང་འཕེལ་ཤུགས་ཆེན་གཏོང་རྒྱུ། མྱོང་ཚོར་ཟབ་མོ་རོལ་བ་དང་གྲོང་ཁྱེར་དུ་དལ་བགྲོད་སོགས་ཀྱི་ལས་རྣམ་གསར་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་སུ་བཏང་ནས་སྐར་མ་བཅོ་ལྔའི་ནང་ཚུན་དུ་སླེབས་པའི་དམངས་བདེ་འཚོ་བའི་ཁུལ་དང་བྲིན་ཁ་རྒྱུག་པའི་འཛད་སྤྱོད་ཀྱི“གཱ་ཐོ་འགོད་ས”སྔར་བས་མང་དུ་གཏོང་རྒྱུ། གློག་ཚོང་ལས་སྟེགས་གཤམ་སྒྱུར་གྱི་ནུས་པ་འདོན་སྤེལ་བྱ་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས་ས་གནས་དེ་གའི་མཛོད་ཁང་དེ་བས་མང་བ་སྐྲུན་པར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱ་རྒྱུ། རྒྱལ་མཚམས་གྲོལ་ནས་ཁྲལ་སློག་སྲིད་ཇུས་དོན་འཁྱོལ་བྱས་ཏེ་རྒྱལ་ཁོངས་ཀྱི་འཛད་སྤྱོད་བྱེད་རྒྱ་ཆེ་རུ་གཏོང་རྒྱུ། འཛད་སྤྱོད་པའི་ཁེ་དབང་སྲུང་སྐྱོང་ལ་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་ནས་བློ་བདེ་བག་ཕེབས་ཀྱི་འཛད་སྤྱོད་ཁོར་ཡུག་ཅིག་ཧུར་ཐག་གཏོད་རྒྱུ་བཅས་ཡིན།

གོང་འཕེལ་གྱི་ཁོར་ཡུག་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་ལེགས་སུ་གཏོང་རྒྱུ། ཁྲིམས་སྐྱོང་དཔལ་འབྱོར་དང་ཡིད་རྟོན་དཔལ་འབྱོར་འཛུགས་སྐྱོང་ཇེ་མགྱོགས་སུ་གཏོང་རྒྱུ་དང་ཁྲོམ་ར་ཅན་དང་ཁྲིམས་སྐྱོང་ཅན་གྱི་ཚོང་གཉེར་ཁོར་ཡུག་བསྐྲུན་ཏེ། “འཁྲུག་པོར་འགྱུར་བ་དང་དོ་དམ་ཡག་པོ་ཐུབ་པའི”དཔལ་འབྱོར་གྱི་སྒྲིག་ལམ་ཆགས་པ་བྱ་རྒྱུ། “གཡོ་འགུལ་སྤུ་ཙམ་ཡང་མི་གཏོང་བ་གཉིས”མཐའ་འཁྱོངས་དང་དོན་འཁྱོལ་བྱས་ཏེ་དམངས་གཉེར་དཔལ་འབྱོར་སྐུལ་སྤེལ་གྱི་བཅའ་ཁྲིམས་དོན་འཁྱོལ་བྱེད་པ་དང་དམངས་ཁྲོད་མ་འཇོག་གི་གཙོ་གནད་རྣམ་གྲངས་མཛོད་འཐུས་ཚང་དུ་གཏོང་རྒྱུ། ཁྲོམ་རར་ཞུགས་འཐུས་ལམ་ལུགས་གཅིག་གྱུར་ལག་བསྟར་བྱས་ཏེ་ཚོང་གཉེར་བྱེད་པོ་རིགས་ཁག་གིས་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་གཙོ་རྒྱུ་འདྲ་མཉམ་སྤྱོད་པ་དང་ཁྲོམ་རའི་འགྲན་རྩོད་ནང་དྲང་གཞག་ཞུགས་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ། གཙོ་གནད་རྣམ་གྲངས་མཉམ་དུ་ཞིབ་བཤེར་དང་མཆན་འགོད་བྱེད་པ་དང་། ཁས་ལེན་གསལ་བཤད་བྱེད་པ། ཆད་ཁ་རྗེས་གསབ་ཆོག་པ་བཅས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་དོན་འཁྱོལ་བྱས་ནས། ས་ཞིང་བཀོལ་སྤྱོད་དང་། ནུས་རྒྱུ་བེད་སྤྱོད། ཁོར་ཡུག་དཔྱད་དཔོག་སོགས་ཀྱི་གཙོ་རྒྱུ་འགན་ལེན་ཡག་པོ་བྱ་རྒྱུ། ཁེ་ལས་ཀྱི་ཆད་འགྱངས་རྩིས་དངུལ་གཙང་བཤེར་གང་མགྱོགས་བྱ་རྒྱུ། ཉེ་འཁོར་ཞིང་ཆེན་དང་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་དང་། བོད་སྐྱོར་ཞིང་ཆེན་དང་གྲོང་ཁྱེར། ཀྲུང་དབྱང་ཁེ་ལས་བཅས་དང་སྤེལ་རེས་མཉམ་ལས་གཏིང་ཟབ་བྱས་ནས། “གཉིས་འགུགས་གཉིས་འདྲེན”བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་ནས་ཚོང་དང་མ་རྩ་འདྲེན་འགུགས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་གཏན་འཇགས་རྒྱུ་ནོར་ལ་མ་འཇོག་སྒོར་དུང་ཕྱུར་220གཏོང་ཐུབ་པའི་འགན་ལེན་བྱ་རྒྱུ་བཅས་ཡིན།

(གསུམ) ཐོན་ལས་བཟང་སྤེལ་ཞན་གསབ་བྱ་རྒྱུར་གཞི་ཚུགས་ཏེ་ཡུལ་བབ་དང་བསྟུན་ནས་ས་མཐོའི་ཁྱད་ལྡན་ལེགས་ཆ་ཆེ་བའི་ཐོན་ལས་གོང་འཕེལ་གཏོང་རྒྱུ།

ཁྱད་ལྡན་ཞིང་འབྲོག་ལས་གོང་འཕེལ་བརྟན་པོ་གཏོང་རྒྱུ། རྨོ་ཞིང་གི་དམར་ཐིག་ནན་སྲུང་བྱས་ཏེ་ནས་འདེབས་ཁྱོན་མུའུ་ཁྲི་230ཡན་བརྟན་པོ་ཡོང་བ་བྱ་རྒྱུ། འབྲུ་རིགས་ཀྱི་ཐོན་ནུས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་ནས་ཚད་གཞི་མཐོ་བའི་ཞིང་ཁ་མུའུ་ཁྲི་20གསར་སྐྲུན་དང་བསྒྱུར་བཀོད་རིམ་སྤོར་བྱེད་པ་དང་ཁྱད་ལྡན་ཞིང་ལས་ཐོན་རྫས་ཐོན་སྐྱེད་རྟེན་གཞི་ཁག་གཅིག་བསྐྲུན་ཐོག འབྲུ་རིགས་དང་། ཤ་སྒོང་འོ་གསུམ། སྔོ་ཚལ་བཅས་ཀྱི་ཐོན་ཚད་ཀྲོན་ཁྲི་བརྒྱ་ཡན་བརྟན་པོ་ཐོན་ཐུབ་པ་བྱ་རྒྱུ། དེང་རབས་ཞིང་ལས་ཐོན་ལས་གླིང་1དང་། ཁྱད་ལྡན་ལེགས་ཆ་ཆེ་བའི་ཐོན་ལས་ཚོ་འདུས་1 ཞིང་ལས་ཐོན་ལས་གྲོང་རྡལ་སྟོབས་ཆེན་4བཅས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་རྒྱུ། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་རིམ་པའི་ཞིང་འབྲོག་ཁྱད་ལྡན་ཐོན་རྫས་འགྲེམས་ཚོང་ལས་སྟེགས་བསྐྲུན་ནས་ཞིང་འབྲོག་ལས་གཉེར་སྐྱོང་བྱེད་པོ་གསར་པ་20སྐྱོང་སྤེལ་བྱ་རྒྱུ་བཅས་ཡིན།

ནུས་རྒྱུ་གཙང་མའི་ཐོན་ལས་གོང་འཕེལ་ཤུགས་ཆེ་གཏོང་རྒྱུ། ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་འབྲི་ཆུའི་སྟོད་རྒྱུད་དང་། བོད་ཤར་ལྷོའི་རྒྱུད། རྫ་ཆུའི་སྟོད་རྒྱུད་བཅས་ཀྱི་ཆུ་རླུང་འོད་གསུམ་གཞི་གཅིག་ཅན་གྱི་གློག་འདོན་རྟེན་གཞི་བཙུགས་ཏེ། ནུས་རྒྱུ་གཙང་མའི་ཐོན་ལས་སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་གོང་འཕེལ་གྱི་འཆར་འགོད་བཟོ་བ་དང་། གློག་ཤུགས་ཕྱིར་གཏོང་བགྲོད་ལམ་དང་གློག་དྲའི་གཙོ་གནད་རྣམ་གྲངས་འཛུགས་སྐྲུན་གང་མགྱོགས་བྱས་ནས། གློག་འདོན་སྟོང་ཝ་ཁྲི་2000གི་འཕྲུལ་འཁོར་འཛུགས་རྒྱུ། སྒྲིག་ཆས་བཟོ་སྐྲུན་ལས་རིགས་དང“ནུས་རྒྱུ་གཙང་མ+”ཡི་ཐོན་ལས་སྐྱོང་སྤེལ་བྱ་རྒྱུ། འབྱུང་འཕྲོད་གློག་གིས་ཆིང་རླུང་དང་གསོ་རླུང་བཟོ་བའི་ཚོད་ལྟ་ཁུལ་ལ་སྐུལ་འདེད་བརྟན་པོ་བཏང་ནས་ཆིང་རླུང་གསོ་རླུང་ཐོན་ལས་གོང་འཕེལ་གྱི་ཐབས་ལམ་འཚོལ་ཞིབ་ཧུར་ཐག་བྱ་རྒྱུ་བཅས་ཡིན།

ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་ལས་སྣོན་ལས་རིགས་རྒྱུན་མཐུད་གོང་འཕེལ་གཏོང་རྒྱུ། རེས་སྐོར་གསར་པའི་གཏེར་འཚོལ་ཚད་བརྒལ་འཐབ་ཇུས་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་རྒྱུ། “མི་བྱེད་པ་བཞི”ཡི་རྩ་དོན་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་ནས། ལེགས་ཆ་ཆེ་བའི་གཏེར་ཁའི་ཐོན་ལས་ཀྱིས་འབྱུང་འཕྲོད་རྩད་ཞིབ་དང་གསར་སྤེལ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པར་སྐུལ་སྤེལ་གཏོང་རྒྱུ། འབྱུང་འཕྲོད་ཨར་ལས་རྒྱུ་ཆ་སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་སྒོ་ནས་གོང་འཕེལ་གཏོང་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་བཏང་སྟེ། གཙོ་གནད་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཨར་འདམ་དང་དམངས་སྤྱོད་འབར་གས་རྒྱུ་ཆ་འདང་ངེས་མཁོ་འདོན་བྱ་རྒྱུ། བོད་སྨན་སྨན་རྒྱུའི་ལས་སྣོན་གཞན་སྒྱུར་བྱེད་ཚད་མཐོ་རུ་བཏང་ནས། དཔྱད་བཅོས་དང་། བདེ་སྲུང་། ལུས་གསོ་བཅས་ཀྱི་ཐོན་རྫས་གསར་པ་གསར་སྤེལ་དང་ཁྱབ་གདལ་གཏོང་རྒྱུ། སྤོས་དང་བོད་རུམ་སོགས་མི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ལྡན་ལག་ཤེས་བཟོ་ལས་གོང་འཕེལ་ཤུགས་ཆེན་གཏོང་རྒྱུ། ས་མཐོའི་ཁྱད་ལྡན་འཐུང་བྱ་དང་སྐྱེ་དངོས་ཕབ་བསྙལ་ཐོན་རྫས་ལས་སྣོན་ཞིབ་ཚགས་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཆེ་རུ་བཏང་ནས་སྤུས་འབོར་གཉིས་ལྡན་གྱི་བོད་ཀྱི་གཏེར་ཆུ་ཡག་པོ་དང་། ཨ་རག་ཡག་པོ། ཇ་ཡག་པོ་བཅས་བཟོ་རྒྱུ་ཡིན།

རིག་གནས་ཡུལ་སྐོར་ལས་རིགས་མཉམ་འདྲེས་གོང་འཕེལ་གཏོང་རྒྱུ། ནོར་སྲིད་ཀྱིས་རིག་གནས་ཡུལ་སྐོར་ཐོན་ལས་ཀྱི་སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་གོང་འཕེལ་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་པའི་བྱེད་ཐབས་བཅུ་གཉིས་དོན་འཁྱོལ་བྱ་རྒྱུ། ཡུལ་སྐོར་གྱི“བརྒྱུད་རིམ་ཧྲིལ་པོར་གསོ་རླུང་ཡོད་པའི”བྱ་སྤྱོད་ཚོད་ལྟ་བྱ་རྒྱུ། ཡུལ་སྐོར་རྫོང་གྲགས་ཅན་དང་སྤུས་དག་གི་སྐོར་ལམ་བཏོད་ནས“གངས་རིན་པོ་ཆེ-མ་ཕམ་གཡུ་མཚོ”སོགས་མཛེས་ལྗོངས་ཁུལ་རྩེ་གྲ་དང་རིག་གནས་ཡུལ་སྐོར་གྲངས་རིག་ཅན་འཛུགས་སྐྱོང་བྱེད་མགྱོགས་སུ་བཏང་སྟེ་རིག་གནས་ཡུལ་སྐོར་གྱི་གསར་གཏོད་ཚོང་གཉེར་ལ་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་ཐོག ཡུལ་སྐོར་གྱི་འཛད་སྤྱོད་བྱེད་རྒྱ་མུ་མཐུད་ཆེ་རུ་གཏོང་རྒྱུ། འཁྲབ་སྟོན་དང་། རིག་གཏོད། མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་བཅས་མཛེས་ལྗོངས་ཁུལ་དུ་ཡོད་པ་བྱ་རྒྱུ་དང་སྐར་མ་རིམ་པའི་གསོལ་མགྲོན་ཁང་ཡོད་པ་བྱ་རྒྱུ་བཅས་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ། གྲོང་གསེབ་ཡུལ་སྐོར་གྱི་ཚད་རིམ་གཉིས་སྤར་བྱ་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ། ཡུལ་སྐོར་ཁྲོམ་རའི་ཕྱོགས་བསྡུས་བཅོས་སྐྱོང་ལ་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་ནས་ཡུལ་སྐོར་གྱི་ཞབས་ཞུའི་སྤུས་ཚད་མཐོ་རུ་གཏོང་རྒྱུ། ལོ་རྒྱུས་དང་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་ལ་མ་ལག་རང་བཞིན་གྱི་སྲུང་སྐྱོབ་དང་། བེད་སྤྱོད། རྒྱུན་འཛིན་བྱས་ནས་སྤུས་ལྡན་རིག་གནས་ཐོན་རྫས་འདོན་སྤྲོད་བྱེད་རྒྱ་ཆེ་རུ་གཏོང་རྒྱུ་བཅས་ཡིན།

དེང་རབས་ཀྱི་ཞབས་ཞུའི་ལས་རིགས་གོང་འཕེལ་ཧུར་ཐག་གཏོང་རྒྱུ། ཞབས་ཞུའི་ལས་རིགས་ཀྱི་ནུས་པ་རྒྱ་སྐྱེད་དང་སྤུས་ཚད་ལེགས་གཏོང་གི་བྱེད་སྒོ་ལག་བསྟར་བྱས་ཏེ། ཞབས་ཞུའི་ལས་ཕྱོད་དང་སྤུས་ཚད་མཐོ་རུ་གཏོང་རྒྱུ་དང་། དངུལ་རྩ་དང་། ཚན་རྩལ། ཁྲིམས་ལུགས་སོགས་ཐོན་སྐྱེད་རང་བཞིན་གྱི་ཞབས་ཞུའི་ལས་རིགས་དང་ཁྱད་ལྡན་ལེགས་ཆ་ཆེ་བའི་ཐོན་ལས་དབར་མཉམ་འདྲེས་གཏིང་ཟབ་བྱས་ཏེ། འཚོ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་ཞབས་ཞུའི་ལས་རིགས་སྤུས་ཚད་མཐོ་བ་དང་། སྣེ་ཁ་མང་བ། སྟབས་བདེ་བ་བཅས་ལ་གོང་འཕེལ་ཡག་པོ་གཏོང་རྒྱུ། རྩིས་ནུས་ཐོན་ལས་ཀྱི་བཀོད་པ་ལེགས་སྒྱུར་བྱས་ཏེ། མི་བཟོས་རིག་ནུས་སོགས་གྲངས་རིག་ལག་རྩལ་མཉམ་འདྲེས་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་མགྱོགས་སུ་བཏང་ནས། གཞི་ཁྱོན་ཡན་གྱི་གྲངས་འཛིན་དཔལ་འབྱོར་ཁེ་ལས་5གསར་སྣོན་བྱ་རྒྱུ། ལྷ་སའི་དངུལ་རྩའི་ཚོང་དོན་ཁུལ་མགྱོགས་མྱུར་གཏོད་རྒྱུ། སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་སྒོ་ནས་ཁེ་ལས་ཁྲོམ་འགྲེམས་བྱ་རྒྱུར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་ཏེ་ཁྲོམ་འགྲེམས་ཁེ་ལས་1མང་དུ་གཏོང་རྒྱུ། ཡོངས་སྤྱོད་གནམ་ཐང་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པར་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས་ས་མཐོའི་དམའ་དབྱིངས་དཔལ་འབྱོར་བཀོལ་སྤྱོད་ཀྱི་རྣམ་པ་རྒྱ་ཆེར་གཏོད་རྒྱུ། བྱང་སྐར་སྤུན་བདུན་སྲུང་སྐར་ཕྱོགས་སྟོན་མ་ལག་བོད་དུ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་སྤྱོད་པར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ། རྫོང་རིམ་པའི་སྦྲག་སྐྱེལ་ཟོག་འགྲེམས་ལྟེ་གནས་60དང་གྲོང་ཚོ་རིམ་པའི་ཞབས་ཞུའི་ས་ཚིགས་4000རིམ་སྤོར་སྒྱུར་བཀོད་བྱས་ནས། “བོད་ལ་བསྐུར་གླ་སྤྲོད་མི་དགོས་པའི”ཟོག་འགྲུལ་ཁྱབ་རྒྱ་མུ་མཐུད་ཆེ་རུ་གཏོང་རྒྱུ་བཅས་ཡིན།

(བཞི) ཁུལ་ཁོངས་མཐུན་སྦྱོར་བྱ་རྒྱུར་གཞི་ཚུགས་ཏེ་གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་རྡལ་ཅན་གསར་པ་དང་གྲོང་གསེབ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་དར་རྒྱས་གཏོང་བར་གཅིག་གྱུར་འཆར་འགོད་ཡག་པོ་བྱ་རྒྱུ།

གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་རྡལ་ཅན་གསར་པ་འཛུགས་པར་རྒྱུན་མཐུད་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ། རྫོང་དང་གྲོང་རྡལ་གལ་ཆེའི་གཞི་རྟེན་དུ་བྱས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་རྡལ་ཅན་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་ཏེ། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་རྡལ་ཅན་གྱི་རྒྱུན་སྡོད་མི་འབོར་41%ལ་སླེབས་པར་བྱ་རྒྱུ། སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་སྒོ་ནས་གྲོང་ཁྱེར་གསར་སྒྱུར་གྱི་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཞིབ་ཚགས་ཅན་གྱི་དོ་དམ་ཆུ་ཚད་མཐོ་རུ་གཏོང་རྒྱུ། གྲོང་དོན་རྨང་གཞིའི་སྒྲིག་བཀོད་རྣམ་གྲངས་ཁག་162ལག་བསྟར་བྱས་ནས་ལོ་རྒྱུས་རིག་གནས་ཀྱི་གྲགས་ཅན་གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་རྡལ་4སྲུང་སྐྱོབ་དང་རིམ་སྤོར་བྱ་རྒྱུ། སྤྱི་པའི་གསང་སྤྱོད་བཅོས་སྒྲིག་བྱ་སྤྱོད་ཏན་ཏིག་སྤེལ་ནས་གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་རྡལ་གྱི་བཙོག་ཆུ་དང་གད་སྙིགས་གཙང་སེལ་བྱེད་པའི་ཆུ་ཚད་མཐོ་རུ་གཏོང་རྒྱུ། “ཁང་པ་ཡག་པོ”འཛུགས་སྐྲུན་ལ་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས་སྡེ་ལས་ཀྱི་ཞབས་ཞུའི་སྤུས་ཚད་མཐོ་རུ་གཏོང་བའི་ཆེད་དོན་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་རྒྱུ། འགན་སྲུང་རང་བཞིན་གྱི་བདེ་སྡོད་ལས་གཞི་ཁྲི་1.27འཛུགས་སྐྲུན་བྱས་ནས་གསོག་ཉར་ཚོང་སྒྱུར་ཁང་པ་ཉོ་སྒྲུབ་ཀྱིས་འགན་སྲུང་རང་བཞིན་གྱི་སྡོད་ཁང་དུ་སྤྱོད་རྒྱུར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱ་རྒྱུ་དང་། ས་ཁང་བདག་ཁོངས་ཀྱི་འཕེལ་རྣམ་གསར་པ་ཧུར་ཐག་གཏོད་རྒྱུ་བཅས་ཡིན།

གྲོང་གསེབ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་དར་རྒྱས་འགྲོ་བར་སྐུལ་འདེད་ཏན་ཏིག་གཏོང་རྒྱུ། ཞིང་ལས་དང་གྲོང་གསེབ་དེང་རབས་ཅན་དུ་འགྱུར་རྒྱུ་གཞི་རྩར་བཟུང་ནས། “ཁྲི་སྟོང་ལས་གཞི”ཡི་ཉམས་མྱོང་སློབ་སྦྱོང་དང་བེད་སྤྱོད་བྱས་ཐོག ས་མཐོའི་མཛེས་མཐུན་གཉིས་ལྡན་གྱི་གྲོང་གསེབ་200བསྐྲུན་རྒྱུ་དང་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་དུད་ཚང་8006གི་ཉེན་ཡོད་སྡོད་ཁང་བསྒྱུར་བཀོད་དང་ཡོམ་འགོག་བརྟན་སྐྱོར་བྱ་རྒྱུ། གྲོང་གསེབ་ཁུལ་དུ་རྨོ་ཞིང་གང་བྱུང་བདག་བཟུང་བྱས་ནས་ཁང་པ་སྐྲུན་པའི་བཅོས་སྒྲིག་ལས་དོན་ལ་སྐུལ་འདེད་ཏན་ཏིག་གཏོང་རྒྱུ། ཞིང་འབྲོག་ལས་ཀྱི“རིགས་ཁུངས་བཞིའི”གསར་གཏོད་དང་ཞིང་ཕྱུགས་ཐོན་རྫས་ལས་སྣོན་ལག་རྩལ་གསར་གཏོད་ལས་གྲྭ་གང་མགྱོགས་སྤེལ་ནས་ཞིང་འབྲོག་ལས་ཚན་རྩལ་གཤམ་སྤེལ་གྱི་ལག་རྩལ་འགན་འཁྲི་གཙང་ལེན་གཏིང་ཟབ་བྱ་རྒྱུ། དིང་རིའི་ས་ཡོམ་གནོད་འཚེ་བྱུང་རྗེས་ཀྱི་སླར་གསོ་བསྐྱར་སྐྲུན་གྱི་གྲུབ་འབྲས་སྲ་བརྟན་དུ་བཏང་ནས་ལེ་ལག་ཚང་བའི་སྒྲིག་བཀོད་འཛུགས་སྐྲུན་དང་ཐོན་ལས་སླར་གསོ་རིམ་སྤོར་སོགས་ཀྱི་ལས་དོན་ཡག་པོ་བསྒྲུབ་རྒྱུ། གྲོང་ཚོར་བཅའ་སྡོད་ལས་དོན་རུ་ཁག་གི་ནུས་པ་འདོན་སྤེལ་ཡག་པོ་བྱས་ཐོག རྒྱུན་རྣམ་ཅན་གྱི་གནད་འཁེལ་རོགས་སྐྱོར་གྱིས“འགན་སྲུང་གསུམ”དང་འཐུང་ཆུའི་བདེ་འཇགས་ཀྱི་འགན་སྲུང་ཆུ་ཚད་བརྟན་པོའི་ངང་མཐོ་རུ་བཏང་ནས་གཞི་ཁྱོན་ཆེ་བའི་དབུལ་ལོག་དབུལ་འགྱུར་མི་ཡོང་བའི་མཐའ་ཚད་བརྟན་པོ་སྲུང་རྒྱུ། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་གྲོང་མིའི་ཡོང་འབབ་འཕར་སྣོན་གྱི་བྱ་ཐབས་བཟོ་བ་དང་། ཞིང་འབྲོག་མང་ཚོགས་ཀྱི་འབབ་འཕར་ས་ཡུལ་དངོས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་འཚོགས་ཏེ། མི་ཀུན་ལ་ལས་ཀ་ཡོད་པ་དང་དུད་ཚང་རེ་རེར་ཡོང་འབབ་ཡོད་པ་ཧུར་ཐག་མངོན་འགྱུར་བྱ་རྒྱུ་བཅས་ཡིན།

གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་མཉམ་འདྲེས་གོང་འཕེལ་ལ་སྤྱི་འདོམས་བྱ་རྒྱུ། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་མཉམ་འདྲེས་ཀྱི་གོང་འཕེལ་ལམ་སྲོལ་དང་སྲིད་ཇུས་མ་ལག་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་ནས། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་གཙོ་རྒྱུ་ཕྱོགས་གཉིས་རང་མོས་འཁོར་རྒྱུག་དང་སྤྱི་པའི་ཐོན་ཁུངས་བཀོད་སྒྲིག་དོ་མཉམ་ཡོང་བར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ། ཐེམ་ཐོའི་ལམ་ལུགས་སྒྱུར་བཅོས་སྔར་བས་གཏིང་ཟབ་ཏུ་བཏང་ནས་རྒྱུན་སྡོད་བྱེད་ས་ནས་ཐེམ་ཐོ་ཐོ་འགོད་བྱས་ཏེ་གཞི་རྩའི་སྤྱི་པའི་ཞབས་ཞུ་མཁོ་འདོན་བྱེད་པའི་ལམ་ལུགས་ལག་བསྟར་བྱ་རྒྱུ། གྲོང་གསེབ་ཀྱི་ཐོན་ཁུངས་སྣ་ཚོགས་ཕན་སྒྱུར་དང་བེད་སྤྱོད་ཡག་པོ་བྱ་རྒྱུ་རིམ་ལྡན་གྱི་སྒོ་ནས་ཚད་ལྡན་བཟོ་རྒྱུ། གཞི་རྩའི་སྤྱི་པའི་ཞབས་ཞུ་གྲོང་གསེབ་ཏུ་རྒྱ་སྐྱེད་བྱ་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས། གློག་དྲ་ཁྱབ་ཚད་ཞན་པའི་རྫོང་ཁོངས་ལ་བློས་འགེལ་ཆོག་པའི་མཐོར་གཏོང་ལས་གཞི་21མགྱོགས་མྱུར་ལག་བསྟར་བྱ་རྒྱུ། མཁོ་འཚོང་མཉམ་ལས་ཁང་གི་གཉེར་སྐྱོང་ཞབས་ཞུ་དྲ་རྒྱའི་སྤུས་ཚད་མཐོ་རུ་གང་མགྱོགས་གཏོང་རྒྱུ་བཅས་ཡིན།

(ལྔ) ལེགས་ཆ་ཆེ་བའི་གསབ་སྣོན་དང་ནུས་པ་གསོག་འཇོག་བྱ་རྒྱུར་གཞི་ཚུགས་ཏེ་བསྒྱུར་བཅོས་གསར་གཏོད་གཏིང་ཟབ་ཀྱིས་སྒོ་དབྱེ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་རྒྱ་ཆེར་གཏོད་རྒྱུ།

བསྒྱུར་བཅོས་འགག་སྒྲོལ་ལ་སྐུལ་འདེད་བྱེད་ཤུགས་སྔར་བས་ཆེ་རུ་གཏོང་རྒྱུ། རེས་སྐོར་གསར་པའི་གཞུང་ཁོངས་ཁེ་ལས་བསྒྱུར་བཅོས་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་ལ་འཆར་འགོད་ལག་བསྟར་བྱ་རྒྱུ། སྲིད་གཞུང་དང་ཁེ་ལས་དབར་གྱི་རྒྱུན་ལྡན་མཐུན་སྦྱོར་འབྲེལ་མཐུད་ལམ་སྲོལ་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་གཏོང་རྒྱུ། གཞི་གྲངས་མེད་པའི་སྔོན་རྩིས་དང་གཞི་རིམ་གྱི་ནོར་སྲིད་ནུས་པ་མཐོར་གཏོང་སོགས་ཀྱི་སྒྱུར་བཅོས་གཏིང་ཟབ་བྱ་རྒྱུ། དཔལ་འབྱོར་གསར་སྤེལ་ཁུལ་གྱི་སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་གོང་འཕེལ་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་ནས་ཐོན་ལས་སྡེ་གླིང་རིགས་འདྲ་མིན་གྱི་རིགས་སྒྱུར་རིམ་སྤོར་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ། འོས་སྐུལ་འོས་དཔོད་དང་སྲིད་གཞུང་གི་ཉོ་སྒྲུབ་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་བསྒྱུར་བཅོས་གཏིང་ཟབ་གཏོང་རྒྱུ། “དཔང་འཕྲི་དམངས་ཕན”གྱི་བྱ་སྤྱོད་ཁྱབ་གདལ་གཏོང་རྒྱུ། གཞི་རིམ་གྱིས་རེའུ་མིག་སྐོང་པ་དང་གྲངས་གཞི་འབུལ་བའི་ལས་ཀ་དེ“རེའུ་མིག་གཅིག་འཐུས”ཀྱི་ཐོག་ནས་དོན་འཁྱོལ་ཐུབ་པར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ། སྨན་བཅོས་དང་། སྨན་བཅོས་འགན་བཅོལ། སྨན་རྫས་བཅས་མཐུན་སྦྱོར་གོང་འཕེལ་དང་བཅོས་སྒྲིག་ལམ་སྲོལ་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་གཏོང་རྒྱུ། ཉིང་ཁྲིའི་བསྒྱུར་བཅོས་སྒོ་དབྱེ་སྔོན་ལ་ལག་བསྟར་དང་ཚོད་ལྟ་བྱ་རྒྱུ་རྒྱུན་མཐུད་གཏིང་ཟབ་ཏུ་གཏོང་རྒྱུ་བཅས་ཡིན།

ཕྱི་ཕྱོགས་ལ་སྒོ་དབྱེ་རྒྱ་ཆེར་བྱེད་པའི་ཆུ་ཚད་སྔར་བས་མཐོ་རུ་གཏོང་རྒྱུ། ཨེ་ཤེ་ཡ་ལྷོ་མར་ཕྱོགས་པའི་སྒོ་དབྱེའི་བགྲོད་ལམ་གལ་ཆེན་གཏོད་རྒྱུར་ཤུགས་བརྒྱབ་ནས། སྐམ་ཐོག་གྲུ་ཁ་དང་མཐའ་མཚམས་འགག་སྒོའི་རྒྱལ་ཁབ་དངོས་ཟོག་འགྲེམས་སྐྱེལ་ལྟེ་གནས། ཁོངས་བརྒལ་གློག་ཚོང་ཕྱོགས་བསྡུས་ཚོད་ལྟ་ཁུལ། མཐའ་མཚམས་དཔལ་འབྱོར་མཉམ་ལས་ཁུལ་བཅས་འཛུགས་སྐྲུན་ཇེ་མགྱོགས་སུ་གཏོང་རྒྱུ། སྐྱིད་རོང་གི་རྒྱལ་ཁབ་གཙོ་གནད་གསར་སྤེལ་སྒོ་དབྱེའི་ཚོད་ལྟ་ཁུལ་འཛུགས་པར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ།  སྲོལ་རྒྱུན་མཐའ་མཚམས་ཉོ་ཚོང་ས་ཚིགས་14བརྟན་པོའི་ངང་འཁོར་སྐྱོད་བྱས་ཏེ་སྲོལ་རྒྱུན་མཐའ་མཚམས་ཉོ་ཚོང་ས་ཚིགས་གསར་པ་12སྒོ་དབྱེ་རྒྱུ། འགྲམ་གྲོང་རྡལ་གྱི་སླར་གསོ་བསྐྱར་སྐྲུན་ཇེ་མགྱོགས་སུ་གཏོང་རྒྱུ། ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས“ཧེ་མ་ལ་ཡ་སྐོར་བའི”རྒྱལ་སྤྱིའི་མཉམ་ལས་གླེང་སྟེགས་དང“ཧེ་མ་ལ་ཡ་བརྒལ་བའི”རྒྱལ་སྤྱིའི་གཞུང་ལམ་རྐང་འཁོར་མཐར་ཟད་འགྲན་བསྡུར་ལེགས་པོ་གཉེར་རྒྱུ་བཅས་ཡིན།

བྱེད་ཐབས་དེ་བས་ཏན་ཏིག་སྤྱད་ནས་གསར་གཏོད་སྐུལ་སྤེལ་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་རྒྱུ། ཐོན་ལས་འཁོར་འབྲེལ་ལ་དམིགས་ནས་གསར་གཏོད་འཁོར་འབྲེལ་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་ཏེ་གཙོ་གནད་ཐོན་ལས་འཁོར་འབྲེལ་གྱི་འགག་སྒྲོལ་དཔེ་རིས་འགོད་རྒྱུ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཙོ་གནད་ལས་གྲྭའི་ལག་རྩལ་གསར་གཏོད་ལྟེ་གནས་ཀྱི་ཉིང་ཁྲིའི་རྟེན་གཞི་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་མགྱོགས་སུ་གཏོང་རྒྱུ། ཚན་རྩལ་གཙོ་གནད་ལས་འགན“ཁས་ལེན་གཙོ་འགན”ལམ་སྲོལ་བེད་སྤྱད་ནས་ཚན་རྩལ་དངུལ་རྩའི་ཞབས་ཞུ་གསར་གཏོད་བྱ་རྒྱུ་དང་ས་མཐོར་སྤྱོད་རྒྱུར་འཚམ་པའི་འགག་རྩ་དང་ལྟེ་བའི་ལག་རྩལ་ཞིབ་འཇུག་འགག་སྒྲོལ་བྱ་རྒྱུར་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་རྒྱུ། ཁེ་ལས་དང་། མཐོ་སློབ། ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་ཁང་བཅས་ཀྱིས་གསར་གཏོད་མཉམ་འབྲེལ་གྱི་སྒྲིག་གཞི་འཛུགས་རྒྱུར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་ནས་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་རིམ་པའི་ཚན་རྩལ་གསར་གཏོད་ལས་སྟེགས(རྟེན་གཞི)10ཡན་གསར་འཛུགས་བྱ་རྒྱུ། མཐོ་གསར་ལག་རྩལ་དང་ཚན་རྩལ་ཅན་གྱི་ཁེ་ལས་འབྲིང་ཆུང་60གསར་སྣོན་བྱས་ནས་གསར་གཏོད་ཅན་དང་། ཆེད་ལས་ཅན། སྤུས་ལེགས་ཅན། ཁྱད་ལྡན་ཅན། གསར་ཐོན་ཅན་བཅས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཁེ་ལས་འབྲིང་ཆུང་110སྐྱོང་སྤེལ་དང་ངོས་གཏན་བྱ་རྒྱུ། སྣ་མང་ཅན་གྱི་ཚན་རྩལ་ལ་གྲོན་དངུལ་གཏོང་བའི་ལམ་སྲོལ་བཙུགས་ནས་ནོར་སྲིད་ཀྱིས་ཚན་རྩལ་ལ་མ་དངུལ་འཇོག་ཤུགས་སྔར་མུས་བཞིན་རྒྱུན་མཐུད་བྱ་རྒྱུ་བཅས་ཡིན།

(དྲུག) མི་སེམས་གཅིག་སྒྲིལ་བྱ་རྒྱུར་གཞི་ཚུགས་ཏེ་མི་རིགས་ཁག་གི་མང་ཚོགས་ཀྱི་བདེ་རྩ་ཏན་ཏིག་ངང་ཆེ་རུ་གཏོང་རྒྱུ།

ལས་ཞུགས་འབབ་འཕར་ལ་སྐུལ་འདེད་ཤུགས་ཆེ་གཏོང་རྒྱུ། གཙོ་གནད་ཁྱུ་ཚོགས་ཀྱི་ལས་ཞུགས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་པའི་སྲིད་ཇུས་ལེགས་སུ་བཏང་ནས། ལས་ཞུགས་ཐུབ་མེད་པ་དང་ལས་ཞུགས་བརྟན་པོ་མ་བྱུང་བའི་མཐོ་སློབ་སློབ་ཐོན་སློབ་མའི་ལས་ཞུགས་ནུས་པ་ཆེ་རུ་གཏོང་བའི་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་ཏེ། ལོ་འདི་གའི་མཐོ་སློབ་སློབ་ཐོན་སློབ་མའི་ལས་ཞུགས་ཐུབ་ཚད་95%ཡན་དང་ཁྲོམ་རའི་ལས་ཞུགས་ཐུབ་ཚད་70%ཡན་ཟིན་པ་བྱ་རྒྱུ། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་རྡལ་དུ་ལས་ཞུགས་བྱེད་མི་ཁྲི་5འཕར་བ་བྱ་རྒྱུ་བཅས་དང་། ཐོན་ལས་བཟོ་པའི་དཔུང་ཁག་འཛུགས་སྐྱོང་ལ་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་ནས་མི་ཐེངས་ཁྲི་4ལ་ལས་རིགས་རྩལ་ནུས་གསོ་སྦྱོང་བྱ་རྒྱུ་དང་རྩལ་ནུས་ཤེས་ལྡན་པ་ཁྲི་2མང་དུ་གཏོང་རྒྱུ། བྱ་ཐབས་མང་པོའི་སྒོ་ནས་སྟབས་བསྟུན་ལས་ཞུགས་ལམ་སྲོལ་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་ནས་དམག་ཞབས་ཐིམ་པ་དང་དབང་སྐྱོན་མི་སྣ་སོགས་གཙོ་གནད་ཁྱུ་ཚོགས་ཀྱི་ལས་ཞུགས་རོགས་སྐྱོར་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་རྒྱུ། ཐོན་ལས་ཀྱིས་བསྡུ་ལེན་དང་། རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་སྐུལ་ཁྲིད། ཁུལ་ཁོངས་ལས་བརྒལ་བའི་ལས་ཞུགས་རྣམ་པ་བཅས་གཏིང་ཟབ་ཏུ་བཏང་ནས་ཞིང་འབྲོག་པ་ཁྲི་64ཡན་གནས་སྒྱུར་ལས་ཞུགས་ཐུབ་པ་བྱ་རྒྱུ་དང་ངལ་ནུས་ཡོང་འབབ་སྒོར་དུང་ཕྱུར་70ཡན་ཟིན་པ་བྱ་རྒྱུ་བཅས་ཡིན།

སྤྱི་པའི་ཞབས་ཞུ་ལེགས་སུ་གཏོང་བར་ཤུགས་རྒྱག་རྒྱུ། སློབ་སྔོན་སློབ་གསོ་སྤུས་ལེགས་ཀུན་ཕན་ངང་གོང་འཕེལ་འགྲོ་བར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ་དང་། ཞིང་འབྲོག་ཁུལ་གྱི་རིན་མེད་སློབ་སྔོན་སློབ་གསོའི་སློབ་མའི་མི་རེའི་ཚད་གཞི་སྒོར་380ནས་1000བར་མཐོ་རུ་བཏང་སྟེ། ཆ་རྐྱེན་འཛོམས་པའི་བུ་བཅོལ་ཁང་གིས་ལོ་2ནས་3བར་གྱི་བྱིས་པ་བསྡུ་བར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱ་རྒྱུ། འོས་འགན་སློབ་གསོ་སྤུས་ལེགས་དོ་མཉམ་དང་གྲོང་ཁྱེར་གྲོང་གསེབ་གཞི་གཅིག་ཅན་གོང་འཕེལ་འགྲོ་མགྱོགས་སུ་བཏང་ནས། སློབ་གྲྭ་འབྲིང་ཆུང་51གི་སློབ་ཁྲིད་ལ་སྤྱོད་པའི་ཁང་པ་དང་ཞོར་གཏོགས་སྒྲིག་བཀོད་གསར་སྐྲུན་དང་རྒྱས་སྐྲུན་བྱ་རྒྱུ་དང་། བོད་ལྗོངས་ཆ་ཚང་སློབ་འབྲིང(སི་ཁྲོན་ཐེན་ཧྥུའུ)སློབ་གྲྭར་སློབ་མ་བསྡུ་རྒྱུ་དང་ཁྲུང་ཆིང་ཆབ་མདོ་ཆ་ཚང་སློབ་འབྲིང་སྐྲུན་འགོ་ཚུགས་པར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ། མཐོ་རིམ་སློབ་གསོའི་སྤུས་ཚད་མཐོར་གཏོང་དང་རིམ་སྤོར་གང་མགྱོགས་བྱས་ནས་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭའི་སྤུས་ལེགས་དངོས་གཞི་སློབ་གསོའི་སློབ་མ་བསྡུ་ཚད་རྒྱ་སྐྱེད་བྱེད་པར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ། ལས་རིགས་སློབ་གྲྭའི་སློབ་གཉེར་གྱི་ནུས་པ་མཐོ་རུ་བཏང་ནས་བོད་ལྗོངས་ལས་རིགས་ལག་རྩལ་སློབ་གླིང་གི་སློབ་ཁུལ་གསར་པ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་རྒྱུ། འཕྲོད་བསྟེན་བདེ་ཐང་གི་སྤུས་ཚད་མཐོར་གཏོང་དང་ཕན་འབྲས་ཆེར་གཏོང་གི་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་ཏེ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི“ལྟེ་གནས་གཉིས”འཛུགས་སྐྲུན་གང་མགྱོགས་བྱས་ནས་སྨན་བཅོས་འཕྲོད་བསྟེན་གྱི་རྨང་གཞི་བརྟན་གཏོང་ལས་གཞི་ལག་བསྟར་བྱ་རྒྱུ། གྲོང་མིའི་བཟའ་བཅའི་འཚོ་བཅུད་བདེ་ཐང་སྲུང་སྐྱོང་དང་ལེགས་སྒྱུར་གྱི་ཆེད་དོན་ལས་དོན་ལ་སྐུལ་འདེད་ཤུགས་ཆེན་གཏོང་རྒྱུ། བཟོ་ཚོགས་ཀྱི་ས་ཚུགས་150དང་“ཁ་ལོ་བའི་ཁྱིམ”37བསྐྲུན་རྒྱུ། ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་ལུས་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་སྐབས་བཅུ་བཞི་པ་དང་མི་རིགས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ལུས་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་སྐབས་དྲུག་པ་ཡག་པོ་གཉེར་རྒྱུ། མང་ཚོགས་ཉེ་འགྲམ་གྱི་སྤྱི་པའི་ལུས་རྩལ་སྒྲིག་བཀོད་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་གཏོང་རྒྱུ། རིག་གནས་དམངས་ཕན་ལས་གཞི་ལག་བསྟར་ཤུགས་ཆེན་བྱ་རྒྱུ། ཚན་རིག་ཁྱབ་གདལ་ལས་དོན་ཡག་པོ་བསྒྲུབས་ནས་དམངས་ཡོངས་ཀྱི་ཚན་རིག་བྱང་ཚད་མཐོ་རུ་གཏོང་རྒྱུ་བཅས་ཡིན།

དམངས་འཚོའི་མཐའ་ཚད་བརྟན་པོ་སྲུང་བར་ཤུགས་རྒྱག་རྒྱུ། དམངས་འཚོ་གཙོ་བོར་འཛིན་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་ཀྱིས་མ་དངུལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར་136བཀོད་སྒྲིག་བྱས་ཏེ་དམངས་འཚོའི་བྱ་བ་དངོས་34ལེགས་སྒྲུབ་བྱ་རྒྱུ། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་གྲོང་མིའི་གཞི་རྩའི་རྒན་གསོ་འགན་བཅོལ་མ་དངུལ་གྲབས་གསོག་དང་ཐོབ་ཐང་ལེགས་སྒྲིག་ལམ་སྲོལ་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་ནས་གཞི་རྩའི་སྨན་བཅོས་འགན་བཅོལ་ནང་ཞུགས་ཚད་95%ཡན་བརྟན་འཁྱོངས་ཐུབ་པ་བྱ་རྒྱུ། “རྒན་གཅིག་གཞོན་གཅིག”དང་དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་ལ་རོགས་སྐྱོར་གྱི་ཞབས་ཞུ་སྒྲུབ་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་ནས་ཡུན་རིང་བདག་སྐྱོང་བྱེད་པའི་འགན་བཅོལ་ལམ་ལུགས་བཙུགས་ཏེ། གྲོང་གསེབ་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་གླིང་30གསར་སྐྲུན་བྱ་རྒྱུ་དང་། བུ་བཙའི་འགན་བཅོལ་གྱི་སྲིད་ཇུས་དང་བྱེད་ཐབས་ལེགས་སྒྱུར་བྱས་ནས་བུ་གསོའི་ཁ་གསབ་ལམ་ལུགས་དོན་འཁྱོལ་བྱ་རྒྱུ། རྫོང་རིམ་པའི་དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་གྱི་ཕྱོགས་བསྡུས་ཞབས་ཞུ་ལྟེ་གནས་72འཁོར་སྐྱོད་ཐུབ་པ་བྱས་ནས། ཕྲུ་གུ་དབང་སྐྱོན་ལ་ནད་གསོ་རོགས་སྐྱོབ་བྱེད་པའི་ཚད་གཞི་དང་ལོ་ཚད་མཐོ་རུ་གཏོང་རྒྱུ། སྟབས་བསྟུན་ལས་ཞུགས་མི་སྣ་དང་ལས་ཞུགས་རྣམ་པ་གསར་པའི་ངལ་རྩོལ་པ་ལས་བཟོའི་འགན་བཅོལ་ནང་ཞུགས་པར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱ་རྒྱུ། ཡོང་འབབ་དམའ་བའི་མི་འབོར་ལ་འགྱུར་ལྡན་ལྟ་ཞིབ་ཚད་ལེན་སྔོན་བརྡ་དང་རིགས་དབྱེ་རོགས་སྐྱོབ་རོགས་སྐྱོར་བྱེད་ཐབས་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་སྒོ་ནས་ལེགས་སུ་བཏང་སྟེ། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རོགས་སྐྱོབ་བྱེད་ཤུགས་མུ་མཐུད་ཆེ་རུ་གཏོང་རྒྱུ་བཅས་ཡིན།

(བདུན) འབྱུང་འཕྲོད་གོང་འཕེལ་གཏོང་རྒྱུར་གཞི་ཚུགས་ཏེ་ནུས་ཤུགས་ཡོད་རྒུས་སྐྱེ་ཁམས་ཤེས་དཔལ་གྱི་མཐོ་ས་གཏོད་རྒྱུ།

སྦགས་བཙོག་འགོག་བཅོས་འགག་སྒྲོལ་བྱེད་པར་སྐུལ་འདེད་གཏིང་ཟབ་གཏོང་རྒྱུ། སྲ་གཟུགས་སྙིགས་རོས་ཁོར་ཡུག་སྦགས་བཙོག་བཟོ་བར་འགོག་བཅོས་བྱེད་པའི་སྲོལ་ཡིག་དངོས་སུ་འདོན་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས་སྲ་གཟུགས་སྙིགས་རོའི་ཕྱོགས་བསྡུས་བཅོས་སྐྱོང་གི་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་ཏེ། བཟོ་སྐྲུན་གད་སྙིགས་ཐོན་རིམ་ཧྲིལ་པོར་བཅོས་སྐྱོང་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་རྒྱུ། སྐྱེ་ཁམས་ཤེས་དཔལ་གྱི་མཐོ་སའི་དམིགས་ཚད་མ་ལག་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་ནས་ཡུལ་བབ་དང་བསྟུན་ཏེ“མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་ཕྲ་ཕུང”ལས་གཞི་ལག་བསྟར་བྱ་རྒྱུ་དང“སྙིགས་མེད་གྲོང་ཁྱེར”འཛུགས་སྐྲུན་གཏིང་ཟབ་བྱ་རྒྱུ། སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་སྒོ་ནས་ཨར་འདམ་ལས་རིགས་ཀྱི་སྦགས་བཙོག་དངོས་པོ་འབུད་གཏོང་ཆེས་ཉུང་བའི་སྒྱུར་བཀོད་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ། ཁོར་ཡུག་གི་རང་འགུལ་ལྟ་ཞིབ་ཚད་ལེན་ས་ཚིགས་ཁག་གཅིག་བསྐྲུན་ནས་སྦགས་བཙོག་དངོས་པོ་གསར་པ་བཅོས་སྒྲིག་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་རྒྱུ་བཅས་ཡིན།

སྐྱེ་ཁམས་ཀྱི་ཉམས་གསོ་དང་བཅོས་སྐྱོང་ལ་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་རྒྱུ། གཙང་པོ་དང་མཚེའུ་ཡི་འགོ་དཔོན་ལམ་ལུགས་དང་ནགས་ཚལ་གྱི་འགོ་དཔོན་ལམ་ལུགས་དོན་འཁྱོལ་གཏིང་ཟབ་བྱས་ཏེ། ཡར་ཀླུང་གཙང་པོ་རྒྱུག་ཁུལ་སོགས་འགག་རྩའི་ས་ཁོངས་ཀྱི་སྐྱེ་ཁམས་སླར་གསོའི་ལས་གྲྭ་ལག་བསྟར་བྱས་ནས། ནགས་བཟོ་ནགས་སྐྱོང་མུའུ་ཁྲི་40ཡན་དང་དེའི་ནང་ལྷོ་བྱང་རི་བོའི་སྔོ་འགྱུར་ལས་གྲྭ་མུའུ་ཁྲི་20ལེགས་སྒྲུབ་བྱ་རྒྱུ་དང་། རྩྭ་ཐང་ཞན་འགྱུར་མུའུ་ཁྲི་220སླར་གསོ་བཅོས་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུ། ས་ཆུ་ཤོར་བ་མུའུ་ཁྲི་25བཅོས་སྒྲིག་བྱ་རྒྱུ་བཅས་ཡིན། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྤྱི་གླིང་འཛུགས་གཏོད་ལས་དོན་ལ་སྐུལ་འདེད་ཧུར་ཐག་བཏང་ནས་ཉིང་ཁྲིའི་རྒྱལ་ཁབ་རྩི་ཤིང་གླིང་འཛུགས་སྐྲུན་བྱས་ཏེ་བོད་ཀྱི་ཤུག་པའི་རང་བྱུང་སྲུང་སྐྱོབ་ས་ཚིགས་གཏོད་རྒྱུ། སྐྱེ་དངོས་སྣ་མང་རང་བཞིན་གྱི་སྲུང་སྐྱོབ་འཐབ་ཇུས་དང་བྱ་སྤྱོད་འཆར་གཞི་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱ་རྒྱུ། རྩྭ་ཐང་གི་རྩྭ་ཁ་བཀག་པ་དང་རྩྭ་ཕྱུགས་དོ་སྙོམས་ཁུལ་མུའུ་དུང་ཕྱུར་10བཟོ་རྒྱུ་བཅས་ཡིན།

འབྱུང་འཕྲོད་ཐཱན་ཉུང་གི་གོང་འཕེལ་མྱུར་པོ་ཡོང་བ་བྱ་རྒྱུ། སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་ཁུལ་ཁོངས་ཁག་བགོས་དོ་དམ་ཚོད་འཛིན་གྱི་ལོ་ལྔའི་འགྱུར་ལྡན་ཚོད་སྐོར་བྱ་རྒྱུ། ལྷ་སའི“ཐཱན་མེད་གླིང་ཁུལ”གྱི་དོ་དམ་བྱེད་ཐབས་འཚོལ་ཞིབ་བྱ་རྒྱུ། རྩྭ་སའི་ཐཱན་འདུས་བྱེད་ནུས་ཚོད་སྐོར་དང་སྲ་ཐཱན་སྣོན་འདུའི་དཔེ་རྣམ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ནས་ནགས་རྩྭ་ཐཱན་འདུས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཉོ་ཚོང་བྱ་རྒྱུ། འབྱུང་འཕྲོད་ཀྱི་བཟོ་སྐྲུན་མ་ལག་གང་མགྱོགས་བཙུགས་ནས། སྲ་སྙིགས་ཐོན་ཁུངས་བེད་སྤྱོད་གཏོང་བ་སོགས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་ཐོན་ལས་གོང་འཕེལ་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱ་རྒྱུ་བཅས་ཡིན།

(བརྒྱད) མཐའ་མཚམས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་རྒྱུར་གཞི་ཚུགས་ཏེ་མཐའ་བརྟན་མཐའ་དར་དམངས་ཕྱུག་གི་བྱ་སྤྱོད་ལ་སྐུལ་སྤེལ་ཏན་ཏིག་གཏོང་རྒྱུ།

མཐའ་མཚམས་ཀྱི་རྨང་གཞིའི་སྒྲིག་བཀོད་ལ་འདེགས་སྐྱོར་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་རྒྱུ། མཐའ་མཚམས་ས་ཁུལ་གྱི་རྨང་གཞིའི་སྒྲིག་བཀོད་ཀྱི་ཞན་ཆ་སེལ་བའི་བྱ་སྤྱོད་ལག་བསྟར་བྱ་རྒྱུ་དང་། རིག་ལྡན་མཐའ་སྲུང་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་ཤུགས་སྔར་བས་ཆེ་རུ་གཏོང་རྒྱུ། མཐའ་མཚམས་ཀྱི་རིམ་པ་དམའ་བའི་གཞུང་ལམ་སྒྱུར་བཀོད་རིམ་སྤོར་བྱ་རྒྱུ། མཐའ་མཚམས་ས་ཁུལ་གྱི་གློག་ཁུངས་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་རྒྱུ། “དྲ་ཆེན་མཐའ་མཚམས”འཛུགས་སྐྱོང་གཏིང་ཟབ་བྱ་རྒྱུ་བཅས་ཡིན།

མཐའ་མཚམས་གྲོང་མིའི་ཐོན་སྐྱེད་དང་འཚོ་བའི་ཆ་རྐྱེན་ལེགས་སུ་གཏོང་རྒྱུ། མཐའ་མཚམས་ཀྱི་ས་བབ་མཐོ་ཞིང་གྲང་ངར་ཆེ་བའི་ས་ཁུལ་གྱི་དྲོད་རླངས་དང་གསོ་རླུང་མཁོ་འདོན་ལས་གྲྭ་ལག་བསྟར་བྱེད་མགྱོགས་སུ་གཏོང་རྒྱུ། མཐའ་མཚམས་གྲོང་ཚོའི་འགྲུལ་སྐྱེལ་དུས་གཏན་རླངས་འཁོར་བརྟན་པོའི་ངང་ཤར་གཏོང་ཐུབ་པ་བྱ་རྒྱུ། ཡུལ་བབ་དང་བསྟུན་ནས་མཐའ་མཚམས་ཀྱི་ཐོན་ལས་གོང་འཕེལ་གཏོང་བ་དང་རྒྱལ་གཅེས་མཐའ་སྲུང་ཡུལ་སྐོར་སོགས་ཁྱད་ལྡན་སྤུས་ལེགས་ཡུལ་སྐོར་ལམ་ཐིག་འཆར་འགོད་དང་གསར་སྤེལ་བྱ་རྒྱུ། མཐའ་མཚམས་གྲོང་མིའི་ཉོ་ཚོང་བྱེད་ས་ཚད་ལྡན་འཛུགས་རྒྱུ། དངུལ་རྩས་མཐའ་དར་དམངས་ཕྱུག་གི་བྱ་སྤྱོད་ལ་སྐུལ་འདེད་ཏན་ཏིག་གཏོང་རྒྱུ་བཅས་ཡིན།

འཐུས་མི་རྣམ་པ། མང་ཚོགས་ཚོགས་པའི་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་ཁྲིམས་ལྟར་འགན་འཁྲི་སྒྲུབ་པར་ང་ཚོས་ནུས་ཤུགས་ཡོད་རྒུས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱ་རྒྱུ་དང་། ལས་བཟོ་པ་དང་། བུད་མེད། བྱིས་པ། གཞོན་ནུ་ལོ་ཆུང་། རྒན་རྒོན། དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་སོགས་ཀྱི་ཁྲིམས་མཐུན་ཁེ་དབང་འགན་སྲུང་ཏན་ཏིག་བྱ་རྒྱུ། དམག་ཞབས་ཐིམ་པའི་དམག་མིར་ཞབས་ཞུ་བྱེད་པའི་འགན་སྲུང་མ་ལག་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་གཏོང་རྒྱུ། རྒྱལ་སྲུང་སྐུལ་སློང་དང་གཉིས་བཀུར་མཉམ་སྐྲུན་མུ་མཐུད་ཡག་པོ་བྱས་ཏེ། དུས་རབས་གསར་པའི་དམག་སྲིད་དམག་དམངས་མཐུན་སྒྲིལ་སྲ་བརྟན་དང་གྲ་རྒྱས་སུ་གཏོང་རྒྱུ། ཁ་གཏད་བོད་སྐྱོར་ལས་དོན་ལ་སྐུལ་འདེད་ཏན་ཏིག་བཏང་ནས་སློབ་གསོ་དང་སྨན་བཅོས་ཤེས་ལྡན་མི་སྣ་སོགས་ཀྱི“ཚོགས་སྒྲིག་རྣམ་པའི”བོད་སྐྱོར་སྔར་བས་གཏིང་ཟབ་དང་རྒྱ་ཆེར་གཏོང་རྒྱུ་བཅས་ཡིན།

ཀྲུང་གོའི་ལུགས་ཀྱི་དེང་རབས་ཅན་གྱི་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་ལེའུ་རྩོམ་པའི་འགན་འཁྲི་ནི་གཟི་བརྗིད་ལྡན་ལ་ལས་འགན་ནི་གལ་འགངས་ཆེན་པོ་ཡིན་པས་སྲིད་གཞུང་གི་རང་ངོས་འཛུགས་སྐྱོང་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་རྒྱུའི་ཐད་བླང་བྱ་གསར་པ་དེ་བས་མཐོ་བ་བཏོན་ཡོད། ང་ཚོས་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་ཏང་གིས་ཕྱོགས་ཡོངས་ལ་འགོ་ཁྲིད་བྱེད་པར་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་རྒྱུ་དེ་སྲིད་གཞུང་ལས་དོན་གྱི་བརྒྱུད་རིམ་ཧྲིལ་པོར་ཁྱབ་པར་བྱས་ནས། “གཏན་འཁེལ་གཉིས”ཀྱི་ཐག་གཅོད་རང་བཞིན་གྱི་དོན་སྙིང་ལ་གོ་བ་གཏིང་ཟབ་ལེན་པ་དང་། “འདུ་ཤེས་བཞི”ཟབ་ཏུ་གཏོང་བ། “གདེང་ཚོད་བཞི”བརྟན་དུ་གཏོང་བ། “སྲུང་སྐྱོང་གཉིས”ཐུབ་པར་བྱེད་པ་བཅས་ཀྱིས་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་དང་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གི་ཐབས་ཇུས་བཀོད་སྒྲིག་དང་དེ་བཞིན་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་ལས་ཀའི་བླང་བྱ་ལག་བསྟར་བྱེད་མཁན་དང་། བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་མཁན། དོན་ཐོག་ཏུ་གཉེར་མཁན་བཅས་ཡག་པོ་ཞིག་བྱེད་དགོས། གཅིག་ནི་ཁྲིམས་ལྟར་སྲིད་འཛིན་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ནས་ཁྲིམས་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་འཛུགས་སྐྱོང་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་དགོས། ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་ཁྲིམས་སྐྱོང་དགོངས་པ་ལག་བསྟར་གཏིང་ཟབ་བྱེད་པ་དང་། སྲིད་གཞུང་དང་ཁྲིམས་ཁང་། སྲིད་གཞུང་དང་ཞིབ་དཔྱོད་ཁང་མཉམ་འགུལ་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་སྟེ། མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་དང་དེའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ལྟ་སྐུལ་དང་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་དམངས་གཙོའི་ལྟ་སྐུལ་རང་རྟོགས་ངང་དང་ལེན་ཞུ་བ་དང་། ཁྲིམས་འཛིན་དང་། རྩིས་བཤེར། བསྡོམས་རྩིས་བཅས་ཀྱིས་ལྟ་སྐུལ་བྱ་རྒྱུར་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་ནས། རང་འགུལ་ངང་སྤྱི་ཚོགས་དང་གླེང་ཕྱོགས་ཀྱི་ལྟ་སྐུལ་དང་ལེན་ཞུ་བ་དང་། ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་ཐབས་ཇུས་དང་། དམངས་གཙོའི་ཐབས་ཇུས། ཁྲིམས་ལྟར་ཐབས་ཇུས་འདིང་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ནས། དབང་ཆ་དེ་ལྟ་སྐུལ་དང་ཡོངས་བསྒྲགས་འོག་སྤྱོད་དགོས། གཉིས་ནི་ལས་ཀ་གཙོ་བོར་འཛིན་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ་ལས་ཀའི་སྤྱོད་ཚུལ་མུ་མཐུད་ལེགས་སུ་གཏོང་དགོས། སྲིད་དོན་ལས་རྗེས་ཀྱི་ལྟ་བ་ཡང་དག་བརྟན་པོ་འཛུགས་པ་དང་ལག་ལེན་ཡག་པོ་བསྟར་ནས། དོན་དངོས་ནས་འགོ་ཚུགས་པ་དང་ཆོས་ཉིད་ལྟར་ལས་དོན་བསྒྲུབ་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་ཀྱིས་རང་རྟོགས་ངང་མི་དམངས་ཀྱི་ཆེད་དུ་དང་ལག་ལེན་དངོས་ནས་སྲིད་དོན་ལས་རྗེས་ཐོན་པ་བྱ་རྒྱུ། སྤྱོད་ཚུལ་སྔར་བས་ལེགས་སུ་གཏོང་བ་དང་དོན་འཁྱོལ་ལ་དམ་འཛིན་ནན་པོ་བྱས་ཐོག“འཕྲལ་སྒྲུབ་དོན་གཉེར”གྱི་སྤྱོད་ཚུལ་བཟང་པོ་དར་སྤེལ་ཤུགས་ཆེན་བཏང་ནས་ལོ་རྒྱུས་དང་། ལག་ལེན། མི་དམངས་བཅས་ཀྱི་ཚོད་བགམ་ཐེག་ཐུབ་པའི་གྲུབ་འབྲས་དངོས་གང་ཐུབ་གཏོད་དགོས། གསུམ་ནི་མི་དམངས་གོང་དུ་བཀུར་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ་ཞབས་ཞུའི་ཕན་ནུས་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་ཆེ་རུ་གཏོང་དགོས། མི་དམངས་ལྟེ་བར་འཛིན་པའི་གོང་འཕེལ་གྱི་བསམ་གཞི་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ནས། མི་དམངས་ཀྱི་དོན་ཆུང་དེ་དོན་ཆེན་དུ་བརྩི་བ་དང་མི་དམངས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་དེ་གནད་འགག་ཏུ་བརྩིས་ཏེ། དུས་རབས་གསར་པའི་ཏང་གི་མང་ཚོགས་ལམ་ཕྱོགས་ཐོག་ཡག་པོ་བསྐྱོད་རྒྱུའི་དམ་འཛིན་བྱས་ཐོག བློ་རིག་གི་ནུས་པར་བརྟེན་པ་དང་ཞབས་ཞུའི་ནུས་པ་ཆེ་བའི་སྲིད་དོན་ཁོར་ཡུག་མུ་མཐུད་བསྐྲུན་ཏེ། གྲངས་རིག་སྲིད་གཞུང་འཛུགས་སྐྱོང་ལ་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས། ཁྱབ་ཁོངས་དེ་བས་མང་བ་དང་དེ་བས་ཆེ་བའི་ངང“ལས་ཕྱོད་ཆེ་བའི་དོན་དག་གཅིག་སྒྲུབ་པར”སྐུལ་འདེད་བཏང་ཐོག སྲིད་གཞུང་ལས་དོན་གྱི་དྲོད་སྣང་དེ་མང་ཚོགས་ཀྱི་སེམས་སུ་ཐད་ཀར་ཚོར་ཐུབ་པ་བྱེད་དགོས། བཞི་ནི་དགོངས་གཞི་ནན་པོ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ནས་སྤྱོད་གཙང་གཞུང་དྲང་གི་རང་མདངས་ནམ་ཡང་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱེད་དགོས། སྲིད་གཞུང་ཁོངས་གཏོགས་ཀྱི་ཏང་སྲོལ་སྲིད་གཙང་འཛུགས་སྐྱོང་དང་རུལ་སུངས་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པའི་འཐབ་རྩོད་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་སྟེ། “རུལ་སུངས་བྱེད་མི་ཕོད་པ་དང་། རུལ་སུངས་བྱེད་མི་ནུས་པ། རུལ་སུངས་བྱེད་མི་འདོད་པ”བཅས་ལ་མཉམ་དུ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་དགོས། སྲིད་གཞུང་གིས་གཏོང་མཁས་སྤྱོད་མཁས་དང་། མང་ཚོགས་ཀྱིས་འཚོ་བ་སྐྱིད་པོ་བསྐྱལ་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ། གཞི་རིམ“འགན་ལེན་གསུམ”གྱི་མཐའ་ཚད་བརྟན་པོར་སྲུང་ཐོག་དངུལ་སྐར་མ་གཅིག་ཀྱང་འཕྲོ་བརླག་མི་གཏོང་བར་མཁོ་ཆེ་སར་སྤྱོད་དགོས།

འཐུས་མི་རྣམ་པ། བྱང་སྐར་སྤུན་བདུན་གྱི་ལམ་སྟོན་ཇི་བཞིན་བསྐྱོད་ན་ལམ་ནོར་ཐེབས་མི་སྲིད་པ་དང་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ན་བདེ་སྐྱིད་ཐོབ་ངེས་རེད། ང་ཚོས་བློ་མཐུན་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་སྲོག་ཤིང་གནང་བའི་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གི་མཐའ་འཁོར་དུ་སྔར་བས་མཐུན་སྒྲིལ་དམ་ཟབ་བྱས་ནས། ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་དུས་རབས་གསར་པའི་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་པ་མཛུབ་ཁྲིད་དུ་བྱ་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་ཞུམ་མེད་སྟོབས་ལྡན་གྱི་འགོ་ཁྲིད་འོག དམ་པ་དོན་གཉེར་དང་། འབད་འབུངས་མདུན་སྐྱོད་ཀྱིས“ལོ་ལྔ་ཚན་བཅོ་ལྔ་པའི”འགོ་ཡག་པོ་འཛུགས་པ་དང་གོམ་པ་བརྟན་པོ་སྤོས་ནས། མཛེས་ཤིང་ལྟ་ན་སྡུག་པའི་ཀྲུང་གོའི་ལུགས་ཀྱི་དེང་རབས་ཅན་གྱི་གངས་ལྗོངས་ཀྱི་ལེའུ་ཐུན་མོང་ཐོག་རྩོམ་དགོས།

(བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་ཀྱི་དྲུང་ཡིག་ཁྲུའུ་ནས་མཁོ་འདོན་བྱས་པ་གཞིར་བཟུང)