ཀརྨ་ཚེ་བརྟན་གྱིས་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སྲིད་གཞུང་གི་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུ་གཙོ་སྐྱོང་གནང་བ།
བདེ་འཇགས་ཐོན་སྐྱེད་དང་ཡིག་འབུལ་ཞུ་བཅར་སོགས་ཀྱི་ལས་དོན་ལ་ཞིབ་འཇུག་དང་ཚན་རྩལ་གསར་གཏོད་དང་གྲོང་གསེབ་སྒྱུར་བཅོས་སོགས་ཀྱི་དོན་དག་བཀོད་སྒྲིག་གནང་བ།
ཉེ་ཆར། ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་ཧྲུའུ་ཅི་གཞོན་པ་དང་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་ཀརྨ་ཚེ་བརྟན་གྱིས་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སྲིད་གཞུང་གི་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུ་གཙོ་སྐྱོང་གནང་ནས། བདེ་འཇགས་ཐོན་སྐྱེད་དང་ཡིག་འབུལ་ཞུ་བཅར་སོགས་ཀྱི་ལས་དོན་ལ་ཞིབ་འཇུག་དང་། དེ་བཞིན་ཚན་རྩལ་གསར་གཏོད་དང་གྲོང་གསེབ་སྒྱུར་བཅོས་སོགས་ཀྱི་ལས་དོན་བཀོད་སྒྲིག་གནང་བ་རེད།
ཚོགས་འདུའི་ཐོག་བདེ་འཇགས་ཐོན་སྐྱེད་ནི་མི་སེར་གྱི་བདེ་སྡུག་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་ལ། འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡོངས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་མཐོ་ཚད་དང་། གནད་དོན་གྱི་ཁ་ཕྱོགས། འགན་འཁྲིའི་བསམ་པ་བཅས་བཅངས་ནས་བདེ་འཇགས་ཐོན་སྐྱེད་ལས་དོན་ལ་མཐོང་ཆེན་བྱ་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་དང་། དུས་དང་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ“ཕྱོགས་གཅིག་གི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ་དང་ཕྱོགས་གཅིག་གི་བདེ་འཇགས་འགན་ལེན་བྱེད་པ”ལ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རིག་པ་དྭངས་གསལ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་ནས་འགན་འཁྲི་ཁ་གསལ་བཟོ་བ་དང་། འགན་འཁྲི་སྒྲུབ་པ། འགན་འཁྲིར་ལྟ་སྐུལ་བྱེད་པ་བཅས་ཀྱི་འགན་འཁྲིའི་འཁོར་འབྲེལ་སྔར་བས་བརྟན་དུ་བཏང་སྟེ་བདེ་འཇགས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་མཐའ་ཚད་མཐའ་གཅིག་ཏུ་སྲུང་དགོས། བདེ་འཇགས་ཞིབ་བཤེར་དང་མངོན་མེད་རྐྱེན་ངན་གྲལ་བཤེར་གཏིང་ཟབ་བྱེད་པ་དང་འགག་སྒོ་ནས་དམ་འཛིན་དང་། འབྱུང་རྩ་ནས་དོ་དམ་ཚོད་འཛིན། ཞིབ་བཤེར་ནན་པོ་དང་བཅོས་སྒྲིག་མཐར་ཕྱིན་བཅས་བྱས་ཏེ། བདེ་འཇགས་ཀྱི་དོན་རྐྱེན་ཚབས་ཆེན་སྔོན་འགོག་དང་ཚོད་འཛིན་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་དགོས། ཏང་དང་མི་དམངས་ལ་ཚད་མཐོའི་འགན་འཁུར་བའི་རྣམ་འགྱུར་ཐོག་ནས་བདེ་འཇགས་ཚན་རྩལ་དང་། སློབ་གསོ་གསོ་སྦྱོང་། སྤྱི་ཚོགས་མཉམ་བཅོས་སོགས་ལ་མུ་མཐུད་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་ནས་བདེ་འཇགས་ཀྱི་རྨང་གཞི་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་བརྟན་དུ་གཏོང་དགོས་ཞེས་བསྟན་ཡོད།
ཚོགས་འདུའི་ཐོག་ཡིག་འབུལ་ཞུ་བཅར་ནི“སྒོ་འགྲམ་དུ་སྤེལ་བའི་མང་ཚོགས་ཀྱི་ལས་དོན”ཞིག་ཡིན་ལ། ཏང་དང་སྲིད་གཞུང་གིས་མི་དམངས་མང་ཚོགས་དང་འབྲེལ་གཏུག་བྱེད་པའི་སྐར་ཁུང་དང་སྒྲོག་ཐག་ཅིག་ཀྱང་ཡིན། མང་ཚོགས་ཀྱི་རེ་ཞུ་དང་། ཁེ་ཕན་མཐུན་སྦྱོར། ཁེ་དབང་འགན་སྲུང་བཅས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་སྔར་བས་ཤར་གཏོང་ཐུབ་པ་དང་ཚད་ལྡན་དུ་བཏང་སྟེ། གཙོ་གནད་ཁྱབ་ཁོངས་དང་། གཙོ་གནད་ཁུལ་ཁོངས། གཙོ་གནད་ཚོགས་སྤྱི་སོགས་ཀྱི་ཡིག་འབུལ་ཞུ་བཅར་གྱི་མངོན་གསལ་དོད་པའི་གནད་དོན་ངོ་བོའི་རང་བཞིན་གྱི་སྒོ་ནས་ཐག་གཅོད་ཐུབ་རྒྱུར་ནུས་ཤུགས་ཡོད་རྒུས་སྐུལ་འདེད་གཏོང་དགོས། འབྱུང་རྩ་ནས་བཅོས་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུར་གཙིགས་ཆེན་བྱེད་པ་དང་། ཁྲིམས་སྲོལ་དང་། སྲིད་ཇུས། གོ་རིམ་བཅས་ལ་ནན་པོར་གཞིགས་ནས་བྱ་བ་བསྒྲུབས་ཏེ་འགལ་བ་དང་རྩོད་གཞི་གཞི་རིམ་དུ་ཐག་གཅོད་དང་ཐོན་མ་ཐག་ཐག་གཅོད་བྱེད་དགོས། ཕྱོགས་ཁག་གི་འགན་འཁྲི་ནན་དུ་གཏོང་བ་དང་། བཀོད་འདོམས་བཀོད་གཏོང་དང་མཐུན་སྦྱོར་གཞོགས་འདེགས་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་པ། ལྟ་སྐུལ་སློབ་སྟོན་དང་སྒྲུབ་སྐུལ་དམ་འཛིན་ཡག་པོ་བྱེད་པ། ཡིག་འབུལ་ཞུ་བཅར་ལས་དོན་ཁྲིམས་སྐྱོང་ཅན་དང་། ཚད་ལྡན་ཅན། ཚན་རིག་ཅན་བཅས་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ་བཅས་བྱས་ཏེ། གྱོད་གཞི་ཐག་གཅོད་བྱས་ནས་མི་དམངས་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཐོབ་སྣང་དང་། སྐྱིད་སྣང་། བདེ་འཇགས་ཚོར་སྣང་བཅས་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་ཆེ་རུ་གཏོང་དགོས་ཞེས་བསྟན་ཡོད།
ཚོགས་འདུའི་ཐོག“ཁ་ཕྱོགས་བཞི”མཐའ་འཁྱོངས་དང་། “དོན་ཆེན་བཞིར”དམིགས་ནས“འཛུགས་གཏོད་བཞིར”ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་པ། གསར་གཏོད་ལ་བརྟེན་ནས་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ་དང་། ཚན་སློབ་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་ལྗོངས་དར་རྒྱས་གཏོང་བ། ཤེས་ལྡན་པ་སྟོབས་ཆེའི་ཁུལ་བཅས་ཀྱི་འཐབ་ཇུས་ལག་བསྟར་གཏིང་ཟབ་བཅས་བྱས་ཏེ། མཚོ་བོད་ས་མཐོའི་ཁུལ་ཁོངས་ཀྱི་ཚན་རྩལ་གསར་གཏོད་ཀྱི་མཐོ་ས་མགྱོགས་མྱུར་བསྐྲུན་དགོས། གཅིག་གྱུར་འཆར་འགོད་དམ་འཛིན་བྱས་ཏེ་སྲིད་གཞུང་དང་། ཁེ་ལས། མཐོ་སློབ་སོགས་ཕྱོགས་ཁག་གི་སྟོབས་ཤུགས་མཐུན་སྦྱོར་མཉམ་འགུལ་ལ་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་ནས་ཚན་རྩལ་གསར་གཏོད་ཀྱི་མཉམ་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཆགས་པར་བྱེད་དགོས། རྨང་གཞི་བརྟན་དུ་གཏོང་བ་དང་བོད་ཀྱི་དོན་དངོས་ལ་གཞིས་ཚུགས་ནས་འཐབ་ཇུས་གལ་ཆེན་ལག་བསྟར་དང་ཐོན་ལས་གལ་ཆེན་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུར་དམིགས་ཏེ་མགྱོགས་མྱུར་བཀོད་སྒྲིག་དང་འགག་སྒྲོལ་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་ནས་ཚན་རྩལ་གསར་གཏོད་ཀྱི་རྨང་གཞི་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་བརྟན་དུ་གཏོང་དགོས། གཞན་སྒྱུར་ལ་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས་ཐོན་ལས་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ་དང་། མི་དམངས་ཀྱི་འཚོ་བའི་སྤུས་ཚད་ལེགས་སུ་གཏོང་བ། སྤྱི་ཚོགས་ཡར་ཐོན་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ་བཅས་ལ་དམིགས་ནས་ཚན་རྩལ་གྲུབ་འབྲས་གཞན་སྒྱུར་དང་སྤྱོད་རྒྱུར་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་དགོས། ལམ་སྲོལ་བཙུགས་ནས་ཚན་རྩལ་གསར་གཏོད་ཀྱི་བྱེད་ཐབས་ཁག་དོན་འཁྱོལ་བྱ་རྒྱུར་མཐུན་སྦྱོར་ངང་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ་དང་། ནོར་སྲིད་ཀྱི་ཚན་རྩལ་མ་འཇོག་བརྟན་པོའི་ངང་འཕར་བ་བྱེད་པ། ཚན་རྩལ་ཤེས་ལྡན་པ་གསོ་སྐྱོང་དང་སྤྱོད་རྒྱུར་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་པ་བཅས་བྱས་ཏེ། གསར་གཏོད་འཁོར་འབྲེལ་དང་། ཐོན་ལས་འཁོར་འབྲེལ། མ་དངུལ་འཁོར་འབྲེལ། ཤེས་ལྡན་པ་འཁོར་འབྲེལ་བཅས་མཉམ་འདྲེས་གཏིང་ཟབ་བྱ་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་དགོས་ཞེས་བསྟན་ཡོད།
ཚོགས་འདུའི་ཐོག་ཞིང་འབྲོག་ཁུལ་སྔར་བས་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པ་ཞིག་ཏུ་བསྐྲུན་རྒྱུར་འབད་བརྩོན་བྱེད་པ་དང་། “ཁྲི་སྟོང་ལས་གཞིའི”ཉམས་མྱོང་སློབ་སྦྱོང་དང་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པ། ཞིང་འབྲོག་ཁུལ་གྱི་མི་སྡོད་ཁོར་ཡུག་ཕྱོགས་བསྡུས་བཅོས་སྐྱོང་དང་རིམ་སྤོར་བྱ་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་གཏིང་ཟབ་གཏོང་བ་བཅས་བྱས་ཏེ་ཡུལ་བབ་དང་བསྟུན་ནས་གནས་འཕྲོད་ལས་འཚམ་གྱི་ས་མཐོའི་མཛེས་མཐུན་གྲོང་གསེབ་བསྐྲུན་པ་དང་། ཞིང་འབྲོག་ལས་སྔར་བས་སྟོབས་ལྡན་དུ་འགྱུར་རྒྱུར་འབད་བརྩོན་བྱེད་པ། ཚན་རྩལ་དང་ཤེས་ལྡན་པའི་ནུས་པ་ཆེ་རུ་གཏོང་བ་དང་འབྲུ་བརྟན་འབྲོག་དར་ཁྱད་ལྡན་མཐའ་འཁྱོངས་བཅས་བྱས་ཏེ། ཞིང་འབྲོག་ཐོན་རྫས་གལ་ཆེན་ཐོན་སྐྱེད་བརྟན་པོ་དང་མཁོ་སྤྲོད་འགན་ལེན་བྱེད་པའི་ནུས་པ་རྒྱུན་མཐུད་ཆེ་རུ་གཏོང་བ། ཞིང་འབྲོག་པ་སྔར་བས་ཕྱུག་པོ་ཆགས་རྒྱུར་འབད་བརྩོན་བྱེད་པ་དང་། དབུལ་སྒྲོལ་འགག་སྒྲོལ་གྱི་གྲུབ་འབྲས་སྲ་བརྟན་དང་རྒྱ་སྐྱེད་དུ་གཏོང་བའི་ལས་དོན་ཁག་དམ་འཛིན་ཡག་པོ་བྱེད་པ། ཞིང་འབྲོག་པའི་ཡོང་འབབ་འཕར་བའི་འགག་རྩའི་ལྷུ་ཚིགས་ལ་དམ་པོར་དམིགས་པ། ཁེ་ཕན་མཉམ་སྤྱོད་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་འཚོལ་ཞིབ་ཧུར་ཐག་བཅས་བྱས་ནས་ཞིང་འབྲོག་པའི་ཡོང་འབབ་རྒྱུན་མཐུད་ངང་འཕར་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་དགོས་ཞེས་བསྟན་ཡོད།