ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་རིག་གནས་དགོངས་པ་ནི་དུས་རབས་གསར་པའི་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་རིག་གནས་འཛུགས་སྐྱོང་གི་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྟོན་དང་རྩ་བའི་གཞི་འཛིན་ས་ཡིན།
རྩོམ་སྒྲིག་པའི་སྦྲགས་མཆན།
ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་རིག་གནས་དགོངས་པའི་ནང་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་གཏིང་ཟབ་པས། དེ་ནི་དུས་རབས་གསར་པའི་ཏང་གིས་རིག་གནས་འཛུགས་སྐྱོང་ལ་འགོ་ཁྲིད་བྱེད་པའི་ལག་ལེན་ཉམས་མྱོང་གི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ཕྱོགས་སྡོམ་ཞིག་ཡིན་ལ། “ཟུང་འབྲེལ་གཉིས”མཐའ་འཁྱོངས་དང་མར་ཁེ་སི་རིང་ལུགས་ཀྱི་རིག་གནས་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་གསར་གཏོད་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བའི་གྲུབ་འབྲས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། དེ་ཐོག་ནས་རང་རེའི་ཏང་གིས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་རིག་གནས་འཛུགས་སྐྱོང་གི་ཆོས་ཉིད་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཚད་གསར་པར་སླེབས་པ་མཚོན་ལ། རང་རེའི་ཏང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གདེང་ཚོད་དང་རིག་གནས་ཀྱི་གདེང་ཚོད་མཐོ་ཚད་གསར་པ་ཞིག་ཏུ་སླེབས་པ་མཚོན་ཡོད། ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་རིག་གནས་དགོངས་པ་སློབ་སྦྱོང་དང་གོ་བ་གཏིང་ཟབ་ལེན་པ་དང་། དེའི་ལྟེ་བའི་དོན་སྙིང་དང་དེའི་ནང་གནས་གཏན་ཚིགས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱས་ནས་ཏང་གི་གསར་གཏོད་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་སྤྱི་དམངས་ཅན་དང་གོ་བདེ་ཅན་ལ་སྐུལ་འདེད་ཧུར་ཐག་གཏོང་ཆེད། དེ་རིང་ནས་བཟུང་པར་ངོས་ཐོག་དེའི་སྐོར་གྱི་རྩོམ་ཐུང་རིམ་པས་འདོན་རྒྱུ་ཡིན་པས་དོ་ཁུར་ཡོད་པ་ཞུ།
ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་རིག་གནས་དགོངས་པ་ནི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་དུས་རབས་གསར་པའི་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་པའི“རིག་གནས་ཀྱི་ལེའུ”ཡིན་ལ། དུས་རབས་གསར་པའི་ས་མཐོའི་བུ་ཕྲུག་ཚོས་འབད་འབུངས་མདུན་སྐྱོད་བྱེད་པའི་ལམ་བུའི་ཐོག་གི“བསམ་བློའི་ཕྱོགས་སྟོན”ཡང་ཡིན། བོད་དུ་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་རིག་གནས་དགོངས་པ་ནི་ཞོགས་པའི་ཉི་གཞོན་ལྟར་གངས་ལྗོངས་སུ་འཕྲོས་ནས་དེར་བདེན་དོན་གྱི་སྟོབས་ཤུགས་ཆེན་པོ་འདུས་ཡོད་ལ། འཚོ་བའི་དྲོ་སྐྱིད་ཀྱང་འདུས་ཡོད་པས། ས་མཐོའི་བུ་ཕྲུག་ཚོའི་བསམ་པའི་ཁྱིམ་གཞིས་སུ་འགྱུར་བཞིན་ཡོད།
དེང་གི་འཛམ་གླིང་ཐོག་ཤེས་དཔལ་སྤེལ་རེས་ཀྱི་ཚ་རླབས་དང་མི་རིགས་བསྐྱར་དར་གྱི་བྱ་གཞག་རླབས་པོ་ཆེ་མཉམ་འདྲེས་བྱས་ཡོད། ཕྱི་ཕྱོགས་ཕྱོགས་གཏོགས་ཀྱིས“རིག་གནས་ཀྱི་སིམ་འཛུལ”ལ་བརྟེན་ནས་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ལ་གཏོར་བཤིག་གཏོང་བའི་མི་མངོན་པའི་ཕྱོགས་ལྷུང་གི་མདུན་དུ། ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་རིག་གནས་དགོངས་པ་ཡར་ཀླུང་གཙང་པོའི་ཆུ་རྒྱུན་ལྟར་རྒྱུག་བཞིན་ཡོད་ཅིང་། ཀྲུང་ཧྭའི་ལོ་ངོ་ལྔ་སྟོང་གི་རིག་གནས་ཀྱི་གདེང་ཚོད་ཆེ་རུ་གཏོང་བ་དང་དུས་རབས་གསར་པའི་ལག་ལེན་གྱི་རིག་གནས་ཀྱི་རང་རྟོགས་ཆེ་རུ་གཏོང་གི་ཡོད། མངའ་རིས་ས་མཐོའི“གསར་བརྗེའི་ས་ཚིགས”ནས་ཉིང་ཁྲིའི་གྲོང་གསེབ་དར་རྒྱས་བར་གྱི་རིག་གནས་ཡུལ་སྐོར་མཉམ་འདྲེས་ཐད་ས་གཞི་ཆེན་པོར་གཞི་ཚུགས་པ་དང་དུས་རབས་ཀྱི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་ལ་ལན་བཏབ་ཚེ། གཞི་ནས་མདུན་སྐྱོད་ཀྱི་ཁ་ཕྱོགས་གསལ་སྟོན་ཐུབ་པ་བོད་ཀྱིས་ལག་ལེན་ཐོག་ནས་ར་སྤྲོད་བྱས་ཡོད།
“ཟུང་འབྲེལ་གཉིས”ཀྱིས་རིག་གནས་ཀྱི་ལེའུ་གསར་པ་བཏོད་ཡོད། ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་ནི་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་སྔོན་ཐོན་རིག་གནས་ཀྱི་སྣེ་ཁྲིད་པ་ཡིན། དམངས་གཙོའི་བཅོས་སྒྱུར་བྱས་མ་ཐག་པའི་སྐབས་སུ། 《རྒྱལ་སྤྱིའི་གླུ་གཞས》དང་ལྷ་མོའི་གཞས་གདངས་གཉིས་ས་མཐོར་མཉམ་འདྲེས་བྱུང་ཡོད། དུས་རབས་གསར་པར་“སྐད་གཉིས་ཏང་གི་སློབ་ཁྲིད”ཀྱིས་མར་ཁེ་སི་རིང་ལུགས་ཀྱི་བདེན་དོན་སྐད་ཡིག་གི་བཀག་རྒྱ་ལས་བསྒྲལ་ནས་ཞིང་འབྲོག་པའི་སེམས་སུ་གཏིང་ཟབ་ཟུག་ཡོད། སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་བཏོན་གནང་བའི“ཟུང་འབྲེལ་གཉིས”ཀྱི་ཐོག་ནས་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་གསུང་རབ་ནང་གི་རྩོད་སྒྲུབ་བསམ་གཞིགས་དང་མར་ཁེ་སི་རིང་ལུགས་ཀྱི་བརྟག་ཐབས་སྨྲ་བ་གཅིག་ལ་གཅིག་གིས་བརྒྱན་པ་ལྟར་གནས་ཡོད། གཞིས་རྩེའི་གྲོང་སྡོད་ལས་དོན་རུ་ཁག་གི་རུ་དཔོན་ཞིག་གིས“ང་ཚོས་གོ་བདེ་རྟོགས་སླའི་སྐད་ཆའི་ཐོག་ནས་སྲིད་ཇུས་སྒྲོག་འགྲེལ་བྱེད་པ་དང་འབྲོག་གླུའི་འགྱུར་ཁུག་དང་བསྟུན་ནས་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱས་པས་མང་ཚོགས་ཀྱིས་ཡག་པོ་གོ་ཐུབ་པ་མ་ཟད། རྗེས་སུའང་འབྲང་འདོད་ཡོད”ཅེས་མྱོང་ཚོར་ཟབ་མོས་བཤད།
ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་རིག་གནས་དགོངས་པར་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་མཐོ་ཚད་ཡོད་ལ་ལག་ལེན་གྱི་ནུས་པ་དེ་བས་ལྡན་ཡོད། དེའི་ནང་རིག་གནས་འཛུགས་སྐྱོང་དེ་སྣམ་བུ་འཐག་པ་ལྟར་རྒྱུ་སྤུན་གྱི་དབྱེ་བ་གསལ་པོ་ཡོད། ལྷ་མོ་དང་གླིང་སྒྲུང་སོགས་ཀྱི་རིག་གནས་ཀྱི་མཆོག་ནོར་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་དགོས་ལ་གྲངས་འཛིན་རིག་གནས་ཐོན་ལས་ཀྱི་ལས་རྣམ་གསར་པ་སྐྱེད་སྲིང་ཡང་བྱེད་དགོས། གྲི་གུ་འབྲོག་རའི“གསར་བརྗེའི་སྒྲ་སྡུད་འཕྲུལ་འཁོར”ཐོག་ནས་ཏང་གི་གསུང་སྒྲ་བརྒྱུད་བསྒྲགས་བྱེད་དགོས་ལ། “སྤྲིན་རྩིས་བོད་ལྗོངས”ཀྱི་གྲངས་འཛིན་རྟེན་མཛོད་ཁང་འཛམ་གླིང་དང་འབྲེལ་མཐུད་ཐུབ་པའང་བྱེད་དགོས། བསམ་བློ་དེ་ལས“སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་གསར་དར་ཇི་ལྟར་ཡོང་བའི”དོགས་གཞིར་ལན་བཏབ་ཡོད་ལ། “གངས་ལྗོངས་ཀྱི་ཤེས་དཔལ་ཇི་ལྟར་དར་བའི”མདུན་ལམ་ཡང་གསལ་སྟོན་བྱས་ཡོད།
དུས་རབས་གསར་པའི་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་ཡོང་བའི་རྩ་བ་དེ་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་རིག་གནས་དགོངས་པའི་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་མཛུབ་ཁྲིད་ལ་ཐུག་ཡོད། “བླ་ན་མེད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ས་ཆ་སྲུང་མཁན”གྱི་དམ་བཅའ་མཐའ་མཚམས་གྲོང་ཚོར་བཞག་པ་དང་། ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་གཅིག་མཐུན་ཚོགས་པའི་འདུ་ཤེས་བརྟན་པོ་འཛུགས་པའི་སློབ་གསོས་སློབ་གྲྭའི་སློབ་ཚན་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་བ།“མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་བོད་ལྗོངས”ཀྱི་རིག་གནས་ཡུལ་སྐོར་སྤུས་རྟགས་ཀྱིས་འཛམ་གླིང་གི་ཡིད་དབང་འཕྲོག་པ་བཅས་ཀྱི་གསོན་ཉམས་ལྡན་པའི་ལག་ལེན་དེ་དག་ཚང་མས་དུས་རབས་གསར་པའི་ཏང་གི་གསར་གཏོད་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་ནི་རིག་གནས་དར་རྒྱས་ཀྱི་སྒོ་མོ་འབྱེད་པའི་གསེར་གྱི་ལྡེ་མིག་ཡིན་པ་ར་སྤྲོད་བྱེད་བཞིན་ཡོད། ནག་ཆུའི་འབྲོག་པ་བཀྲ་ཤིས་དོན་གྲུབ་ཀྱིས“སྔོན་ཆད་སྣུམ་བཞུ་སྤར་ནས་དཔེ་ཆ་ལྟ་བ་དང་ད་ཆ་ཉི་ནུས་གློག་སྒྲོན་གྱིས་རིག་གནས་ཐང་ཆེན་ལ་འོད་སྣང་སྦྱིན་ཡོད། ཏང་གི་དགོངས་པ་ནི་གློག་སྒྲོན་གསལ་ཤོས་དེ་ཡིན”ཞེས་བཤད་པ་ལྟར་རེད། ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་རིག་གནས་དགོངས་པ་ནི་ས་མཐོའི་དཔྱིད་རླུང་དང་འདྲ་བར་ཞིང་འབྲོག་པའི་སེམས་དབུས་སུ་ལྡང་ཡོད་ལ། “ཏང་གི་འོད་ཟེར་མཐའ་མཚམས་ཕྱོགས་སུ་འཕྲོ། མཐའ་མཚམས་མི་དམངས་ཀྱི་སེམས་པ་ཏང་ལ་ཕྱོགས”ཞེས་པའི་བསྟོད་གླུ་ལེན་པར་ལྕག་སྐུལ་ཐུབ་ནས་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་དེང་རབས་ཤེས་དཔལ་གྱི་གངས་ལྗོངས་ཀྱི་ལེའུ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་རྩོམ་བཞིན་ཡོད།