སྲིད་གཞུང་གི་ལས་དོན་སྙན་སྒྲོན།
(གནད་བསྡུས)
2025ལོའི་ལས་དོན་ཕྱིར་དྲན།
2025ལོ་ནི་ཆེས་སྤྱིར་བཏང་མིན་པའི་ལོ་ཞིག་རེད། ཏང་གི་སྐབས་ཉི་ཤུ་པའི་ཀྲུང་ཨུ་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་བཞི་པ་རྒྱལ་ཁའི་ངང་འཚོགས་ཏེ། འབྱུང་འགྱུར་ལོ་ལྔའི་རིང་གི་རང་རྒྱལ་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་བརྗིད་ཆེའི་འཆར་གཞི་བཀོད་ཡོད། ང་ཚོས་ཀྲུང་གོའི་མི་དམངས་ཀྱི་ལྗར་འགོག་དམག་འཁྲུག་དང་འཛམ་གླིང་གིས་ཧྥ་ཤི་སིར་རྒོལ་བའི་དམག་འཁྲུག་ལ་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་ནས་ལོ་ངོ་80འཁོར་བར་དྲན་གསོ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས་ནས། ཐའེ་ཝན་གྱི་བདག་དབང་སླར་གསོ་བྱུང་བའི་དྲན་གསོའི་ཉིན་མོ་བཙུགས་ཏེ་མི་རིགས་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་ཆེས་ཆེར་འཕེལ་བ་དང་། རྒྱལ་གཅེས་ཀྱི་སྤྲོ་སེམས་སྐུལ་སློང་། འབད་འཐབ་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་གཅིག་སྒྲིལ་བཅས་བྱས་ཡོད། རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་གནས་བབ་ལ་འགྱུར་ལྡོག་གཏིང་ཟབ་ཅིང་རྙོག་འཛིང་ཆེ་བ་བྱུང་བའི་མདུན་དུ། བློ་མཐུན་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་སྲོག་ཤིང་གནང་བའི་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གིས་རྒྱལ་ཡོངས་མི་རིགས་ཁག་གི་མི་དམངས་ལ་མཐུན་སྒྲིལ་དང་སྣེ་ཁྲིད་བྱས་ནས་དཀའ་ཁག་གདོང་གིས་བསུས་ཏེ་མདུན་དུ་བསྐྱོད་པ་དང་། འབད་བརྩོན་ཆེར་སྐྱེད་བྱས་ཤིང་། འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་གསར་པ་བློ་བརྟན་འགྱུར་མེད་ཀྱིས་ལག་བསྟར་དང་སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་འདེད་བཏང་ཡོད། རྒྱལ་ནང་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཡོངས་གཉིས་གཅིག་གྱུར་འཆར་འགོད་བྱས་པས་ལོ་ཧྲིལ་པོའི་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་གོང་འཕེལ་གྱི་དམིགས་འབེན་ལས་འགན་གཙོ་བོ་བདེ་བླག་ངང་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་བ་དང་། “ལོ་ལྔ་ཚན་བཅུ་བཞི་པའི”མཇུག་ཡག་པོ་བསྡུས་ཤིང་། ཀྲུང་གོའི་ལུགས་ཀྱི་དེང་རབས་ཅན་ལ་གོམ་སྟབས་གསར་པ་བརྟན་པོ་སྤོས་ཡོད།
■ སྔར་ལས་དགེ་མཚན་ལྡན་ཞིང་ཕན་ནུས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཁོག་སྲིད་ཇུས་ལག་བསྟར་བྱས་ཏེ་དཔལ་འབྱོར་འཁོར་སྐྱོད་བརྟན་པོ་ཡོང་བར་ཤུགས་བརྒྱབ་པ།
སྔར་ལས་དགེ་མཚན་ལྡན་པའི་ནོར་སྲིད་སྲིད་ཇུས་དང་འོས་འཚམ་ལྷུག་གཏོང་གི་དངུལ་ལོར་སྲིད་ཇུས་ལག་བསྟར་བྱས་ཏེ། ནོར་སྲིད་ཀྱི་གཏོང་སྒོའི་གཞི་ཁྱོན་ཆེ་རུ་བཏང་བ་དང་། གཙོ་གནད་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་ནོར་ཤུགས་ཀྱིས་འགན་སྲུང་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་བ། སྲིད་ཇུས་ཀྱི་སྐྱེད་ཚད་དང་བཅོལ་དངུལ་གྲ་སྒྲིག་དངུལ་ཚད་དམའ་རུ་བཏང་བ། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྡུས་དངུལ་སྡུད་མ་གནས་རྒྱུན་མཐུད་ངང་ཇེ་དམའ་རུ་བཏང་བ། འཛད་རྫས་རྙིང་ཚབ་གསར་བརྗེ་བྱེད་པར་ཤུགས་སྣོན་རྒྱ་ཁྱབ་བྱས་ཏེ། སྒོར་དུང་ཕྱུར་ཁྲི་2.6ལས་བརྒལ་བའི་ཚོང་ཟོག་ཕྱིར་ཚོང་བྱེད་པར་སྐུལ་ཁྲིད་བྱས་པ་དང་། རིག་གནས་དང་ཡུལ་སྐོར་ལུས་རྩལ་སོགས་ཞབས་ཞུའི་འཛད་སྤྱོད་ཀྱི་གཏིང་ཤུགས་མགྱོགས་མྱུར་ངང་ལྷུག་ཏུ་བཏང་ཞིང་། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཛད་རྫས་སིལ་ཚོང་བསྡོམས་འབོར་སྒོར་དུང་ཕྱུར་ཁྲི་50ལས་བརྒལ་བ། ནུས་ལྡན་དངུལ་འཇོག་རྒྱ་སྐྱེད་ཧུར་ཐག་གིས་གཏོང་བར་དམིགས་ནས། “གནད་གཉིས”ལས་གཞི་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་ཤུགས་བརྒྱབ་པ་དང་། སྒྲིག་ཆས་གསར་སྒྱུར་གྱི་མ་དངུལ་གཏོང་སྤྲོད་དང་བེད་སྤྱོད་མགྱོགས་སུ་བཏང་སྟེ། སྒྲིག་ཆས་ཉོ་སྒྲུབ་ཐད་མ་དངུལ་འཇོག་ཚད་11.8%འཕར་ཞིང་། སྲིད་ཇུས་རང་བཞིན་གྱི་དངུལ་རྩའི་ཡོ་བྱད་དཔེ་གསར་བཙུགས་ནས་གཙོ་གནད་ལས་གཞིའི་མ་རྩའི་དངུལ་ཁ་གསབ་བྱས་ཡོད།
■ གསར་གཏོད་ལ་བརྟེན་ནས་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་ནས་དེང་རབས་ཅན་གྱི་ཐོན་ལས་མ་ལག་འཛུགས་སྐྲུན་བྱས་པ།
ཚན་རྩལ་རྒྱལ་ཁབ་སྟོབས་ཆེན་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པའི་འཐབ་ཇུས་བཀོད་སྒྲིག་ལ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་སྐུལ་འདེད་བཏང་བ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འཐབ་ཇུས་ཚན་རྩལ་སྟོབས་ཤུགས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་། ས་ཁོངས་ཀྱི་ཚན་རྩལ་གསར་གཏོད་མ་ལག་འཐུས་ཚང་དུ་བཏང་བ་དང་། རྨང་གཞིའི་མདུན་གྲལ་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་མ་ལག་ཅན་གྱི་བཀོད་པ་དང་འགག་རྩའི་སྲོག་ཤིང་ལག་རྩལ་འགག་སྒྲོལ་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་། སྤྱི་ཚོགས་ཡོངས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་གསར་སྤེལ་གྲོན་དངུལ་གཏོང་ཚད་2.8%ལ་སླེབས་པ་དང་། ལག་རྩལ་གན་རྒྱའི་ཚོང་འགྲིག་ཚད་10.8%འཕར་ཡོད། ཚན་རྩལ་གསར་གཏོད་དང་ཐོན་ལས་གསར་གཏོད་མཉམ་འདྲེས་བྱུང་ཚད་ཇེ་མགྱོགས་སུ་བཏང་བ་དང་། སྲོལ་རྒྱུན་ཐོན་ལས་རིགས་སྒྱུར་རིམ་སྤར་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་གཏིང་ཟབ་ཏུ་བཏང་། གསར་དར་ཐོན་ལས་དང་འབྱུང་འགྱུར་ཐོན་ལས་དབྱར་མཚོ་རྒྱས་པ་ལྟར་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་བ་དང་། དེང་རབས་ཞབས་ཞུའི་ལས་རིགས་མྱུར་དུ་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བའི་འཕེལ་ཕྱོགས་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ཡོད། གཙོ་གནད་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་དམིགས་ནས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཚད་གཞི་ཁག་583གཏན་འབེབས་དང་བཟོ་བཅོས་བྱས་ཡོད། བཟོ་སྐྲུན་ལས་རིགས་གྲངས་ཀ་ཅན་དུ་རིགས་སྒྱུར་དང“མིས་བཟོས་རིག་ནུས་+” བྱ་སྤྱོད་ལ་རྒྱུན་མཐུད་ངང་སྐུལ་འདེད་བཏང་ཡོད། ལས་རིགས་སུ་བཀོལ་སྤྱོད་མགྱོགས་མྱུར་ངང་དོན་འཁྱོལ་བྱུང་བ་དང་རིག་ནུས་མཐའ་སྣེ་དཔེ་གསར་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་ཐོན་ཡོད། གཞི་གྲངས་བདག་རྐྱེན་གྱི་གཏིང་ཤུགས་གང་མགྱོགས་ཀྱིས་ལྷུག་ཏུ་བཏང་བ་དང་། གྲངས་ཀའི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་སྲོག་ཤིང་ཐོན་ལས་ཀྱི་འཕར་ཐང་གིས་རྒྱལ་ནང་ཐོན་སྐྱེད་རིན་ཐང་བསྡོམས་འབོར་ཁྲོད་ཟིན་པའི་བསྡུར་ཚད་10.5%ཡན་ལ་འཕར་ཡོད།
■ སྒྱུར་བཅོས་སྒོ་དབྱེ་སྔར་ལས་གཏིང་ཟབ་ཏུ་བཏང་ནས་རྒྱལ་དམངས་དཔལ་འབྱོར་འཁོར་རྒྱུག་བདེ་བླག་ཡོང་བར་བྱས་པ།
ཏང་གི་སྐབས་ཉི་ཤུ་པའི་ཀྲུང་ཨུ་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་གསུམ་པའི་སྒྱུར་བཅོས་བཀོད་སྒྲིག་དོན་འཁྱོལ་ཏན་ཏིག་བྱས་པ། རྒྱལ་ཡོངས་གཅིག་གྱུར་གྱི་ཚོང་ར་ཆེན་པོ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པའི་ཁྲིད་སྟོན་ལག་ལེན་བསྟར་བ་དང་། ཚོང་རར་ཞུགས་འཐུས་ཀྱི་བཀག་རྒྱའི་གསལ་ཐོའི་པར་གཞི་གསར་པ་བཏོན་པ། འོས་འགུག་འོས་སྤྲོད་དང་ཚོང་འགུག་མ་འདྲེན་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་མངོན་གསལ་དོད་པའི་གནད་དོན་བརྒྱུད་རིམ་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་བཅོས་སྒྲིག་བྱས་པ། གཙོ་གནད་ལས་རིགས་ཀྱི་ཐོན་ནུས་བཅོས་སྐྱོང་ལ་སྐུལ་འདེད་བཏང་བ། “ནང་རྩོད་རྣམ་པའི” འགྲན་རྩོད་ལ་ཕྱོགས་བསྡུས་བཅོས་སྒྲིག་བྱས་པར་ཕན་འབྲས་མངོན་གསལ་དོད་པོ་ཐོན་ཞིང་། བདག་རྐྱེན་ཚོང་ར་ཅན་དུ་བགོ་སྒྲིག་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་བསྡུས་སྒྱུར་བཅོས་ཚོད་ལྟ་བྱས་པ། གཞུང་ཁོངས་ཁེ་ལས་སྒྱུར་བཅོས་ཟབ་སྤེལ་མཐོར་འདེགས་བྱ་སྤྱོད་ལ་དགེ་མཚན་ལྡན་པའི་ཕན་འབྲས་ཐོན་པ་དང་། དམངས་ཁྲོད་དངུལ་འཇོག་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྔར་བས་སྐུལ་སྤེལ་གཏོང་བའི་བྱེད་ཐབས་བཏོན་ཡོད། ཁེ་ལས་ཀྱི་རྩིས་དངུལ་འགྱངས་ཆད་མགྱོགས་མྱུར་ངང་གཙང་བཤེར་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་བ། རང་བརྟེན་སྒོ་འབྱེད་དང་། ཕྱོགས་རྐྱང་སྒོ་འབྱེད་ལ་གོ་རིམ་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་སྐུལ་འདེད་བཏང་བ་དང་། ཕྱོགས་རྐྱང་མཆན་བཅག་དང་ཡང་ན་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ཕན་ཚུན་མཆན་བཅག་བྱེད་རྒྱ་གོམ་སྟོབས་བརྟན་པོས་ཆེ་རུ་བཏང་། ཕྱི་ཕྱོགས་ཉོ་ཚོང་བརྟན་པོར་གཏོང་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་བ་དང་། ཕྱིར་གཏོང་ནང་འདྲེན་འབོར་བརྟན་སྤུས་འདེགས་བྱས་ཤིང་། ཕྱིར་གཏོང་6.1%འཕར་སྣོན་བྱུང་ཡོད། ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མ་དངུལ་བརྟན་པོར་གཏོང་བའི་བྱ་སྤྱོད་ཇུས་གཞི་བཏོན་པ་དང་། ཕྱི་རྒྱལ་གྱིས་མ་དངུལ་བཏང་བའི་ཁེ་ལས་གསར་དུ་བཙུགས་པའི་གྲངས་འབོར་19.1%འཕར་ཡོད། རང་མོས་ཉོ་ཚོང་ཚོད་ལྟ་ཁུལ་གྱི་རིམ་སྤར་འཐབ་ཇུས་ལག་བསྟར་བྱས་པ་དང་། ཧའེ་ནན་རང་མོས་ཉོ་ཚོང་གྲུ་ཁས་གླིང་ཕྲན་ཡོངས་སུ་ཁྲལ་སྡོམ་ལས་གཉེར་བྱེད་འགོ་བརྩམས། སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་སྒོ་ནས“རྒྱུད་གཅིག་ལམ་གཅིག”མཉམ་སྐྲུན་ལ་སྐུལ་འདེད་ཏན་ཏིག་བཏང་བ་དང་། ཁྱབ་ཁོངས་ཁག་གི་དངོས་སྒྲུབ་མཉམ་ལས་ཀྱི་ཆུ་ཚད་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་མཐོ་རུ་ཕྱིན་ཡོད།
■ གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་རྡལ་ཅན་དཔེ་གསར་དང་གྲོང་གསེབ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་དར་རྒྱས་འགྲོ་བར་གཅིག་འདོམས་ཀྱིས་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་དང་ས་ཁོངས་བར་མཐུན་སྦྱོར་ངང་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བར་སྐུལ་སྤེལ་བཏང་བ།
ཀྲུང་དབྱང་གི་གྲོང་ཁྱེར་ལས་དོན་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་བཀོད་སྒྲིག་ལག་བསྟར་བྱས་ནས་དེང་རབས་ཅན་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོའི་མུ་ཁྱུད་སྐྱེད་སྲིང་དང་འཕེལ་རྒྱས་བཏང་བ་དང་། གྲོང་ཁྱེར་འཆར་འགོད་འཛུགས་སྐྲུན་བཅོས་སྐྱོང་ལ་ཤུགས་བརྒྱབ་པ་དང་། རྒྱུན་མཐུད་ངང་གྲོང་ཁྱེར་གསར་སྒྱུར་བྱས་ཤིང་། ཞིང་ལས་སྤོ་སྒྱུར་མི་འབོར་གྲོང་མི་ཅན་དུ་སྒྱུར་བའི་སྲིད་ཇུས་དོན་འཁྱོལ་ཡག་པོ་བྱས་ཡོད། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་རྡལ་ཅན་དཔེ་གསར་གྱི་ཚོད་ལྟ་སྤེལ་ཏེ། རྒྱུན་སྡོད་མི་འབོར་གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་རྡལ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཚད་67.9%ཟིན་ཡོད། རྒྱ་ཁྱོན་བརྟན་དུ་གཏོང་བ་དང་། མུའུ་རེའི་ཐོན་ཚད་མཐོ་རུ་གཏོང་བ། གནོད་འཚེ་འགོག་པ་བཅས་ལ་ཤུགས་བརྒྱབ་ནས་འབྲུ་རིགས་ལ་སླར་ཡང་ལོ་ལེགས་བྱུང་ཡོད། དབུལ་སྒྲོལ་འགག་སྒྲོལ་གྱི་གྲུབ་འབྲས་སྲ་བརྟན་དང་རྒྱ་སྐྱེད་གཏོང་རྒྱུ་དེ་གྲོང་གསེབ་དར་རྒྱས་དང་སྦྲེལ་མཐུད་ནུས་ལྡན་ཏན་ཏིག་ཡག་པོ་བྱས་ཏེ། དབུལ་སྒྲོལ་མི་འབོར་ལས་གཉེར་ལས་ཞུགས་ཀྱི་གཞི་ཁྱོན་མི་ཁྲི་3000ཡན་དུ་བརྟན་པོ་བྱུང་ཡོད། ས་ཁོངས་འཐབ་ཇུས་ལག་བསྟར་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་ནས་ས་ཁོངས་མཉམ་འགུལ་གྱིས་འཕེལ་རྒྱས་བཏང་བའི་ཆུ་ཚད་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་མཐོ་རུ་ཕྱིན་ཡོད།
■ དམངས་འཚོ་འགན་སྲུང་དམ་འཛིན་ཏན་ཏིག་བྱས་ཏེ་སྤྱི་ཚོགས་བྱ་གཞག་འཕེལ་རྒྱས་ཧུར་ཐག་བཏང་བ།
ལས་ཞུགས་བརྟན་པོ་ཡོང་བར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་པའི་སྲིད་ཇུས་བཏོན་པ་དང་། ལས་རིགས་རྩལ་ནུས་ཆེ་རུ་གཏོང་བའི་གསོ་སྦྱོང་བྱེད་སྒོ་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ་ཞིང་། གཙོ་གནད་མི་ཚོགས་ཀྱི་ལས་ཞུགས་བརྟན་པོ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ཡོད། སློབ་གསོའི་རྒྱལ་ཁབ་སྟོབས་ཆེན་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པའི་ལོ་གསུམ་བྱ་སྤྱོད་འཆར་གཞིར་སྐུལ་འདེད་བཏང་བ་དང་། མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭའི་རིག་ཚན་ཆེད་ལས་ལེགས་སྒྲིག་བྱེད་པར་སྐུལ་འདེད་བཏང་བ། རྫོང་ཁོངས་ཀྱི་མཐོ་འབྲིང་དཀྱུས་མ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་བ། སྨན་བཅོས་འཕྲོད་བསྟེན་གྱི་རྨང་གཞི་བརྟན་གཏོང་ལས་གྲྭ་ལག་བསྟར་བྱས་པ། བྱིས་ནད་ཚན་ཁག་དང་སེམས་ཁམས་འཕྲོད་བསྟེན་ཞབས་ཞུའི་མ་ལག་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་བ་དང་། རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་རིམ་པ་གཉིས་པ་དང་རིམ་པ་གསུམ་པའི་གཞུང་བཙུགས་ཕྱོགས་བསྡུས་སྨན་ཁང་ཡོངས་ལ་བྱིས་པའི་ཚན་ཁག་གི་ཞབས་ཞུས་ཁྱབ་པར་བྱས་ཡོད། ཅི་ཁུང་ཁེན་ཡ་ཚ་རིམས་སོགས་ཀྱི་ནད་ཡམས་སྔོན་འགོག་དང་ཚོད་འཛིན་ནུས་ལྡན་བྱས་ཡོད། གཞི་རྩའི་སྨན་བཅོས་འགན་བཅོལ་ནང་ཞུགས་པའི་ཡུན་ཕན་ལམ་སྲོལ་ཆ་ཚང་དུ་བཏང་བ་དང་། སྨན་རྫས་སྡུད་ཉོ་བྱེད་ཐབས་ལེགས་སྒྱུར་བྱས། ཚོང་ལས་བདེ་ཐང་འགན་བཅོལ་གྱི་གསར་གཏོད་སྨན་རྫས་ཀྱི་དཀར་ཆག་བཏོན་པ་དང་། ཡུན་རིང་ནད་སྐྱོང་འགན་བཅོལ་ལམ་ལུགས་མི་དུང་ཕྱུར་3ལ་ཁྱབ་ཡོད། ཁྲིམས་བཀོད་ལས་འཁྱུར་ངལ་གསོའི་ལོ་ཚོད་རིམ་བཞིན་ཕྱིར་འགྱངས་བྱེད་པའི་སྒྱུར་བཅོས་བརྟན་པོའི་སྒོ་ནས་ལག་བསྟར་བྱས་ཡོད། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་སྡོད་དམངས་ཀྱི་རྨང་གཞིའི་རྒན་གསོའི་དངུལ་གྱི་ཟླ་རེའི་ཚད་གཞི་དམའ་ཤོས་སྒོར་20མཐོ་རུ་བཏང་བ་དང་། རྒྱལ་ཡོངས་སུ་མི་སྒེར་གྱི་རྒན་གསོའི་དངུལ་གྱི་ལམ་ལུགས་ལག་བསྟར་བྱས་ཤིང་། རྒན་གསོའི་ཞབས་ཞུའི་འཛད་སྤྱོད་ལ་ཁ་གསབ་སྤྲོད་པའི་ཚོད་ལྟ་བྱས་པ། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རོགས་སྐྱོབ་ཁྱབ་ཁོངས་རྒྱ་ཆེར་དང་ཕན་འབྲས་ཆེ་རུ་གཏོང་བར་རྒྱུན་མཐུད་ངང་སྐུལ་འདེད་བཏང་བ་དང་། དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་ཚབས་ཆེན་གསོ་བཅོལ་དང་ལྟ་སྐྱོང་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་ཞིང་། དཀའ་ངལ་ཡོད་པའི་བྱིས་པའི་ཕན་བདེ་འགན་སྲུང་བྱེད་ཐབས་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་ཡོད། གཟིགས་སྐྱོང་གི་ཚད་གཞི་མཐོ་རུ་བཏང་ཡོད། རིག་གནས་བྱ་གཞག་དང་རིག་གནས་ཐོན་ལས་འཕེལ་རྒྱས་བཏང་བས་ཡུལ་སྐོར་ལས་རིགས་ཀྱི་གསོན་ཤུགས་མངོན་གསལ་དོད་པོ་འཕེལ་ཏེ། རྒྱལ་ནང་ནས་ཕྱི་རུ་ཡུལ་སྐོར་དུ་འགྲོ་མཁན་མི་ཐེངས་16.2%འཕར་བ་དང་། རྒྱལ་ཁོངས་སུ་ཡུལ་སྐོར་དུ་ཡོང་མཁན་མི་ཐེངས་17.1%འཕར་ཡོད། ཨེ་ཤེ་ཡའི་དགུན་དུས་ལུས་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་སྐབས་དགུ་པ་དང་རྒྱལ་ཡོངས་ལུས་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་སྐབས་བཅོ་ལྔ་པ་བདེ་བླག་ངང་གཉེར་ཞིང་། མང་ཚོགས་ཀྱི་ལུས་རྩལ་འགྲན་བསྡུར་བྱ་གཞག་དང་དམངས་ཡོངས་ཀྱི་ལུས་སྦྱོང་བྱེད་སྒོ་དབྱར་མཚོ་རྒྱས་པ་ལྟར་སྤེལ་ཡོད།
■ མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་ཀྲུང་གོ་འཛུགས་སྐྲུན་མགྱོགས་སུ་བཏང་ནས་ལྗང་མདོག་ཐཱན་ཉུང་ངང་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བར་སྐུལ་འདེད་བཏང་བ།
རླུང་ཁམས་ཆེན་པོའི་སྦགས་བཙོག་འགོག་བཅོས་ཀྱི་སྤུས་ཕྱོད་མཉམ་འདེགས་བྱེད་སྒོ་ཏན་ཏིག་གིས་སྤེལ་བ་དང་། ས་ཁུལ་རིམ་པ་དང་དེའི་ཡན་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཕྲ་རྡུལ་(PM2.5)ཆ་སྙོམས་གར་ཚད་4.4%ཆག་ཡོད། གཙང་པོ་དང་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་དང་མཚེའུ་དང་ཆུ་མཛོད་གལ་ཆེན་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པར་རྒྱུན་མཐུད་ངང་ཤུགས་བརྒྱབ་ནས་ས་ངོས་ཀྱི་ཆུའི་སྤུས་ཚད་ལེགས་པའི་བཅད་ངོས་བསྡུར་ཚད་91.4%བར་མཐོ་རུ་བཏང་ཡོད། མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་ཀྲུང་གོའི་སྔོན་སྐྱོད་ཁུལ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་འགོ་བརྩམས་པ། གཙོ་གནད་ལས་རིགས་ལྗང་མདོག་ཐཱན་ཉུང་ཅན་དུ་རིགས་སྒྱུར་མགྱོགས་པོར་བཏང་ཡོད། “ཐང་རྒོད་བྱེ་ཐང་མྱ་ངམ་ཐང”གི་ནུས་ཁུངས་གསར་པའི་རྟེན་གཞིའི་ལས་གཞི་ཁག་དང་པོ་གཞི་རྩའི་ཐོག་བསྐྲུན་ཚར་ནས་ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་འགོ་ཚུགས་པ་དང་། ནུས་གསོག་འཕྲུལ་འཁོར་དཔེ་གསར་གྱི་གཞི་ཁྱོན་སྟོང་ཝ་དུང་ཕྱུར་1.3ལས་བརྒལ་ཡོད། འགྱུར་རྡོ་མིན་པའི་ནུས་ཁུངས་འཛད་སྤྱོད་ཀྱིས་ཟིན་པའི་བསྡུར་ཚད་21.7%ལ་སླེབས་ཡོད། གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་ལ་ཁ་གཏད་འཇལ་བའི་2035ལོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རང་བརྟེན་གྱིས་བྱས་རྗེས་འཇོག་པའི་དམིགས་འབེན་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་ནས་འགན་འཁྲི་འཁུར་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོའི་འཁུར་ལེན་གང་ལེགས་ཀྱིས་མངོན་ཡོད།
■ སྲིད་གཞུང་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་རྒྱུན་མཐུད་ངང་ཤུགས་བརྒྱབ་སྟེ། སྤྱི་ཚོགས་བཅོས་སྐྱོང་གསར་གཏོད་དང་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་བ།
ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གི་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ཏང་ནན་པོས་སྐྱོང་བའི་འཐབ་ཇུས་བཀོད་སྒྲིག་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་བྱས་པ་དང་། ཀྲུང་དབྱང་གི་གཏན་འབེབས་དོན་ཚན་བརྒྱད་ཀྱི་དགོངས་དོན་ལག་བསྟར་གཏིང་ཟབ་བྱེད་པའི་སློབ་སྦྱོང་དང་སློབ་གསོ་ཏན་ཏིག་སྤེལ་བ་དང་། ཏང་སྲོལ་སྲིད་གཙང་འཛུགས་སྐྱོང་དང་རུལ་སུངས་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱི་འཐབ་རྩོད་ལ་ཤུགས་བརྒྱབ་པ། ཕྱི་ཚུལ་རིང་ལུགས་བཅོས་སྒྲིག་ཤུགས་ཆེན་བྱས་ནས་གཞི་རིམ་གྱི་ཁུར་པོ་ཡང་དུ་བཏང་བ། ཁྲིམས་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པར་སྐུལ་འདེད་གཏིང་ཟབ་བཏང་ཞིང་། རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ལ་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་གྲོས་གཞི་ངོ་གྲངས་13གྲོས་ཞིབ་གནང་བར་ཕུལ་བ་དང་། སྲིད་འཛིན་ཁྲིམས་སྲོལ་ཁག་30གཏན་འབེབས་དང་བཟོ་བཅོས་བྱས་ཡོད། རང་རྟོགས་ངང་ཁྲིམས་ལྟར་ལྟ་སྐུལ་དང་ལེན་བྱས་ཡོད། མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མིའི་གྲོས་འཆར་དང་གྲོས་འགོ་དང་། སྲིད་གྲོས་ཨུ་ཡོན་གྱི་གྲོས་གཞི་ནན་ཏན་གྱིས་སྒྲུབ་གཉེར་བྱས་པ། ཁེ་ལས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་སྲིད་འཛིན་ཁྲིམས་བསྟར་ཚད་ལྡན་དུ་གཏོང་བའི་ཆེད་དམིགས་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་བ།“ནུས་ཆེའི་སྒོ་ནས་དོན་དག་གཅིག་སྒྲུབ་པ”ཡི་གཙོ་གནད་དོན་ཚན་རྒྱུན་རྣམ་ཅན་དུ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བའི་ལམ་སྲོལ་ཆ་ཚང་དུ་བཏང་ཡོད། སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བར་ཕྱོགས་བསྡུས་ཀྱིས་ལྟ་སྐུལ་ཞིབ་བཤེར་བྱས་ཡོད། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་གཞི་རིམ་བཅོས་སྐྱོང་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་ཡོད། ལས་ཞུགས་མི་ཚོགས་གསར་པའི་ཞབས་ཞུ་དོ་དམ་ལེགས་པར་བསྒྲུབས་ཡོད། ཡིག་བསྐུར་ངོ་བཅར་ལས་དོན་ཁྲིམས་སྐྱོང་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་ཆུ་ཚད་མཐོ་རུ་བཏང་ཡོད། ཉེན་མེད་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་རྩ་བཅོས་འགག་སྒྲོལ་ལོ་གསུམ་བྱ་སྤྱོད་ལ་རྒྱུན་མཐུད་ངང་སྐུལ་འདེད་བཏང་བ་དང་། ཐོན་སྐྱེད་བདེ་འཇགས་ཐད་ཀྱི་ལས་འཛོལ་བྱུང་གྲངས་བསྡོམས་འབོར་8.7%ཆག་ཡོད། ས་ཁུལ་ཁ་ཤས་སུ་ཆུ་ལོག་དང་། ཞོད་སྐྱོན། ཐན་སྐྱོན། རྒྱ་མཚོའི་རླུང་འཚུབ། ས་ཡོམ་སོགས་རང་བྱུང་གནོད་འཚེ་བྱུང་བར་ཁ་གཏད་ནུས་ལྡན་འཇལ་ཡོད། རྒྱལ་ཁབ་བདེ་འཇགས་དང་སྤྱི་ཚོགས་བརྟན་བརླིང་ནུས་ཤུགས་ཡོད་རྒུས་སྲུང་སྐྱོང་བྱས་པ་དང་། ཁྲིམས་འགལ་ཉེས་གསོག་གི་བྱ་སྤྱོད་སྣ་ཚོགས་ཧུར་ཐག་གིས་སྔོན་འགོག་དང་ཁྲིམས་ལྟར་རྡུང་རྡེག་བཏང་ནས་དུས་བདེའི་ཀྲུང་གོ་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་འཕེལ་སྐྱེད་གསར་པ་ཐོབ་ཡོད།
■ ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོའི་ཕྱི་འབྲེལ་ལ་ཕན་འབྲས་གསར་པ་ཐོན་པ།
ཀྲུའུ་ཞི་ཞི་ཅིན་ཕིང་སོགས་ཏང་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོར་འཚམས་འདྲིར་ཕེབས་པ་དང་། ཀྲུང་གོ་དང་ཨེ་ཤེ་ཡ་དབུས་མའི་དབུ་ཚོགས་དང་། ཨེ་ཤེ་ཡ་དང་ཞི་བདེ་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་མོ་ཁུལ་གྱི་དཔལ་འབྱོར་མཉམ་ལས་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་པའི་དངོས་གཞི་མིན་པའི་གྲོས་ཚོགས་དང་། འབོ་གསེར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་པའི་དྲ་ཐོག་དབུ་ཚོགས། རྒྱལ་ཁབ་ཉི་ཤུ་ཚོགས་པའི་འགོ་ཁྲིད་པའི་དབུ་ཚོགས་སོགས་ཕྱོགས་གཉིས་དང་ཕྱོགས་མང་བྱེད་སྒོ་གལ་ཆེན་ལ་ཞུགས་ཡོད། ཧྲང་ཧའེ་མཉམ་ལས་རྩ་འཛུགས་ཐན་ཅིན་དབུ་ཚོགས་དང་། གོ་ལ་ཧྲིལ་པོའི་བུད་མེད་དབུ་ཚོགས། ཀྲུང་གོ་དང་ལ་ཏིང་མེ་གླིང་གླིང་སྟེགས་སྐབས་བཞི་པའི་པུའུ་ཀྲང་རིམ་པའི་གྲོས་ཚོགས་སོགས་བདག་རེས་ཕྱི་འབྲེལ་བྱེད་སྒོ་གལ་ཆེན་བདེ་བླག་ངང་སྤེལ་བ། སྲུང་སྐྱོབ་རིང་ལུགས་དང་ཕྱོགས་རྐྱང་བཙན་བརྙས་བྱ་སྤྱོད་ལ་ངོ་རྒོལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཤིང་། ཕྱོགས་མང་རིང་ལུགས་དང་སྒོ་དབྱེ་མཉམ་ལས་བློ་རྩ་བརྟན་པོས་སྲུང་སྐྱོང་བྱས་པ་དང་། འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་རྒྱལ་ཁའི་གྲུབ་འབྲས་བློ་རྩ་བརྟན་པོས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱས་པ། གོ་ལ་ཧྲིལ་པོའི་བཅོས་སྐྱོང་གྲོས་འགོ་བཏོན་པ། མིའི་རིགས་ཀྱི་ལས་དབང་གཅིག་མཐུན་ཚོགས་པ་འཛུགས་པར་སྐུལ་འདེད་བཏང་བ་དང་། གོ་ལ་ཧྲིལ་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་འགྲན་སློང་ལ་ཁ་གཏད་འཇལ་བ་དང་རྒྱལ་སྤྱི་དང་ས་ཁུལ་གྱི་གླེང་མང་བའི་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་བྱེད་སྐབས་ཧུར་ཐག་དང་དགེ་མཚན་ལྡན་པའི་ནུས་པ་འདོན་སྤེལ་བྱས་ཡོད། ཀྲུང་གོས་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་སྤེལ་གཏོང་བར་བྱས་རྗེས་གལ་ཆེན་བཞག་ཡོད།
■ གྲུབ་འབྲས་གལ་ཆེན་འདི་དག་ཐོབ་པའི་རྩ་བ་ནི་བློ་མཐུན་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་སྲོག་ཤིང་གནང་བའི་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གིས་ཕྱོགས་སྟོན་ལམ་ཁྲིད་གནང་བ་དང་། ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་དུས་རབས་གསར་པའི་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུཌ་ཀྱི་དགོངས་པས་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་ཁྲིད་སྟོན་གནང་བར་རག་ལས་ཡོད་ལ། ཏང་ཡོངས་དང་དམག་ཡོངས་དང་རྒྱལ་ཡོངས་མི་རིགས་ཁག་གི་མི་དམངས་ཀྱིས་མཐུན་སྒྲིལ་འབད་འཐབ་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ།
དཔལ་འབྱོར་བསྡོམས་འབོར་ལ་འཕར་སྣོན་གསར་པ་བྱུང་བ་དང་། རྒྱལ་ནང་ཐོན་སྐྱེད་རིན་ཐང་བསྡོམས་འབོར་བསྟུད་མར་སྒོར་དུང་ཕྱུར་ཁྲི་110དང་། སྒོར་དུང་ཕྱུར་ཁྲི་120 སྒོར་དུང་ཕྱུར་ཁྲི་130 སྒོར་དུང་ཕྱུར་ཁྲི་140བཅས་ཀྱི་སྐས་རིམ་ལས་བརྒལ་ཏེ། ལོ་རེར་ཆ་སྙོམས་5.4%འཕར་སྣོན་བྱུང་ནས་གོ་ལ་ཧྲིལ་པོའི་ཆ་སྙོམས་འཕར་ཚད་ལས་མངོན་གསལ་གྱིས་མཐོ་བ་ཡོད། ཚན་རྩལ་དང་ཐོན་ལས་གསར་གཏོད་ལ་ཐོད་བརྒལ་གསར་པ་བྱུང་བ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ཡོངས་ཀྱིས་ཞིབ་འཇུག་གསར་སྤེལ་བྱེད་པར་མ་དངུལ་འཇོག་གྲངས་ལོ་རེར་ཆ་སྙོམས་10%འཕར་ཏེ། མི་ཁྲི་རེར་རིན་ཐང་ཆེ་བའི་གསར་གཏོད་ཆེད་ཁེ་ལྡན་ཚད་ངོ་གྲངས་16ལ་སླེབས་ཡོད། འགག་རྩའི་སྲོག་ཤིང་ལག་རྩལ་གལ་ཆེན་ཁག་གཅིག་འགག་སྒྲོལ་བྱུང་ཡོད། བཟོ་སྐྲུན་ལས་རིགས་ཀྱི་རིན་ཐང་འཕར་མའི་གཞི་ཁྱོན་ལོ་16རིང་བསྟུད་མར་གོ་ལ་ཧྲིལ་པོའི་ཨང་དང་པོར་གནས་པ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་པ་དང་། ཐོན་ལས་མུ་ཕྲེང་དང་འདོན་སྤྲོད་མུ་ཕྲེང་གི་མཉེན་ཆ་དང་བདེ་འཇགས་ཆུ་ཚད་བརྟན་པོའི་ངང་མཐོ་རུ་ཕྱིན་ཡོད། སྒྱུར་བཅོས་སྒོ་དབྱེའི་ཐད་གོམ་སྟབས་གསར་པ་སྤོས་པ་དང་། གཙོ་གནད་ཁྱབ་ཁོངས་སྒྱུར་བཅོས་ལ་སྐུལ་འདེད་ཏན་ཏིག་བཏང་ཡོད། རྒྱལ་ཡོངས་གཅིག་གྱུར་གྱི་ཚོང་ར་ཆེན་པོ་འཛུགས་རྒྱུ་མགྱོགས་སུ་བཏང་བ་དང་། ཆུ་ཚད་མཐོ་བའི་ཕྱི་ཕྱོགས་སྒོ་དབྱེ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་རྒྱ་བསྐྱེད་ཡོད། བཟོ་སྐྲུན་ལས་རིགས་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་ཕྱི་དངུལ་ཞུགས་འཐུས་ཚོད་འཛོན་བྱེད་ཐབས་ཚང་མ་མེད་པར་བཟོས་པ་དང་། དངོས་ཟོག་ཉོ་ཚོང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོ་ཨང་དང་པོའི་གོ་གནས་སྔར་བས་སྲ་བརྟན་དུ་བཏང་ཞིང་། སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི“རྒྱུད་གཅིག་ལམ་གཅིག”མཉམ་སྐྲུན་བྱེད་པ་གཏིང་ཟབ་དང་ཏན་ཏིག་ཡོང་བར་བྱས་པ། དམངས་འཚོའི་བདེ་རྩ་ཆུ་ཚད་གསར་པར་སླེབས་པ་དང་། སྡོད་དམངས་མི་རེའི་ཆ་སྙོམས་བཀོལ་སྤྱོད་ཆོག་པའི་ཡོང་འབབ་ལོ་རེར་ཆ་སྙོམས་5.4%འཕར་བ་དང་། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་རྡལ་གྱི་གསར་འཕར་ལས་ཞུགས་སྔ་ཕྱིར་སྡེབ་རྩིས་བྱས་ན་མི་ཁྲི་6000ལས་བརྒལ་ཡོད། དབུལ་སྒྲོལ་འགག་སྒྲོལ་གྱི་གྲུབ་འབྲས་སྲ་བརྟན་དང་རྒྱ་སྐྱེད་གཏོང་རྒྱུ་དེ་གྲོང་གསེབ་དར་རྒྱས་དང་སྦྲེལ་མཐུད་ནུས་ལྡན་བྱེད་པའི་ལོ་5ཡི་བར་བརྒལ་དུས་སྐབས་ཀྱི་ལས་འགན་ཡོངས་སུ་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་ཡོད། དབུལ་སྒྲོལ་ས་ཁུལ་གྱི་གྲོང་གསེབ་སྡོད་དམངས་ཀྱི་ཡོང་འབབ་འཕར་ཚད་རྒྱུན་མཐུད་ངང་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་ཆ་སྙོམས་ཆུ་ཚད་ལས་མཐོ་བ་ཡོད། གཞི་རྩའི་རྒན་གསོའི་འགན་བཅོལ་རྒྱལ་ཡོངས་སུ་གཅིག་གྱུར་འཆར་འགོད་དང་བརྟན་པོའི་ངང་ལག་བསྟར་བྱས་པ་དང་། ངལ་རྩོལ་ལོ་ཚད་ལོན་པའི་མི་འབོར་ལ་ཆ་སྙོམས་སློབ་གསོ་ཐོབ་པའི་ལོ་ཚད་ལོ་11.3བར་འཕར་ཡོད། མི་རེའི་ཆ་སྙོམས་སྔོན་དཔག་ཚེ་ཚད་ལོ་79.25བར་མཐོ་རུ་ཕྱིན་ཡོད། མི་དམངས་མང་ཚོགས་ཀྱི་རིག་གནས་འཚོ་བ་སྔར་བས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་གྱུར་ཡོད། སྐྱེ་ཁམས་དཔལ་ཡོན་འཛུགས་སྐྲུན་ཐད་ཡར་ཐོན་གསར་པ་བྱུང་ཡོད། ས་ཁུལ་རིམ་པ་དང་དེ་ཡན་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མཁའ་རླུང་སྤུས་ཚད་ལེགས་པའི་ཉིན་གྲངས་ཀྱི་བསྡུར་ཚད་89.3%བར་མཐོ་རུ་བཏང་ཡོད། ནགས་ཚལ་ཁེབས་ཚད་25%ཡན་བར་མཐོ་རུ་བཏང་སྟེ། གོ་ལ་ཧྲིལ་པོའི་ནགས་ཚལ་ཐོན་ཁུངས་འཕར་ཚད་མགྱོཌ་ཤོས་དང་མང་ཤོས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། གོ་ལ་ཧྲིལ་པོའི་ཆེ་ཤོས་དང་འཕེལ་རྒྱས་མགྱོགས་ཤོས་ཀྱི་བསྐྱར་སྐྱེས་ཐུབ་པའི་ནུས་ཁུངས་མ་ལག་བསྐྲུན་ཡོད། བདེ་འཇགས་འགན་སྲུང་བྱེད་ནུས་ལ་མཐོར་འདེགས་གསར་པ་བྱུང་ཡོད། འབྲུ་རིགས་དང་། ནུས་ཁུངས་ཐོན་ཁུངས། དངུལ་རྩ། དྲ་རྒྱ་སོགས་གཙོ་གནད་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་བདེ་འཇགས་ནུས་པ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་ཤུགས་མངོན་གསལ་དོད་པོས་ཆེ་རུ་བཏང་ཡོད། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྤྱི་ཡོངས་བརྟན་བརླིང་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ནས། མ་ལག་རང་བཞིན་གྱི་ཉེན་ཁ་མི་འབྱུང་བའི་མཐའ་ཚད་བརྟན་སྲུང་བྱས་ཡོད། དཀའ་སྤྱད་འབད་བརྩོན་དང་འབད་འབུངས་ལྷོད་མེད་བྱས་པ་བརྒྱུད། “ལོ་ལྔ་ཚན་བཅུ་བཞི་པའི”འཆར་འགོད《རྩ་གནད》ནང་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་དམིགས་ཚད་གཙོ་བོ་ཁག་20དང་། འཐབ་ཇུས་ཀྱི་ལས་འགན་གལ་ཆེན་ཕྱོགས་17 ལས་གྲྭའི་ལས་གཞི་གལ་ཆེན་ཁག་102བཅས་རྒྱལ་ཁའི་ངང་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་ཡོད།
(རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་འདུ་གཉིས་ཀྱི་དྲུང་ཡིག་ཁྲུའུ་ནས་མཁོ་འདོན་བྱས་པ་གཞིར་བཟུང)
འབྲེལ་ཡོད་གསར་འགྱུར།