འདི་ནི་ཀྲུང་གོ་ཚ་ཁུལ་ཞིང་ལས་ཚན་རིག་ཁང་བེ་ཏ་ཞིབ་འཇུག་སུའོ་ཡི་བེ་ཏ་ཁ་སུར་སོན་སྤུས་ཐོན་ཁུངས་ར་བར་ཚན་ཞིབ་མི་སྣས་བེ་ཏ་ཁ་སུར་གྱི་སྐྱེ་འཚར་ལ་ལྟ་བཞིན་པ།

ཁམ་ཕུ་ཁྲེ་ལ་ཕོ་བ་རིལ་བུའི་ནད་ཀྱི་དཀའ་གནད་སེལ་རོགས་བྱེད་པ་དང་། སི་རི་ལན་ཁའི་ཚ་ཁུལ་གྱི་ཤིང་ཏོག་ཐོན་འབབ་ལྡབ་འཕར་ཡོང་རོགས་བྱེད་པ། ཨ་རབ་མཉམ་འབྲེལ་ཚོ་དཔོན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བེ་ཏ་ཁ་སུར་ལ་ནད་དང་གནོད་འབུ་ཐོན་ཚད་དམའ་རུ་གཏོང་རོགས་བྱེད་པ་སོགས། ཉེ་བའི་ལོ་ཤས་རིང་། ཀྲུང་གོ་ཚ་ཁུལ་ཞིང་ལས་ཚན་རིག་ཁང་དང“རྒྱུད་གཅིག་ལམ་གཅིག”མཉམ་སྐྲུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ཚ་ཁུལ་གྱི་ཞིང་ལས་ཚན་རྩལ་མཉམ་ལས་ཧུར་ཐག་བྱས་ཏེ། འདྲ་བཟོ་ཆོག་པ་དང་རྒྱུན་མཐུད་ཆོག་པའི་ལག་རྩལ་ཇུས་གཞི་ཁྱབ་སྤེལ་བཏང་བ་བརྒྱུད་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོར་དབུལ་པོ་ཉུང་གཏོང་དང་དབུལ་སྒྲོལ་ཐུབ་རྒྱུར་རོགས་རམ་བྱས་ནས་གོ་ལ་ཧྲིལ་པོའི་ཚ་ཁུལ་གྱི་ཞིང་ལས་ལྗང་མདོག་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་འདེད་བཏང་ཡོད།

ཁམ་ཕུ་ཁྲེའི་ཕོ་བ་རིལ་བུའི་སྐྱེ་འཚར་བཟང་བ།

ཞོགས་པ་ཀྲུང་གོ་ཚ་ཁུལ་ཞིང་ལས་ཚན་རིག་ཁང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་ལི་ཀྲི་ཀང་གི་ལག་ཐོགས་ཁ་པར་ནས་སྒྲ་གྲགས་ཤིང་། བརྙན་ལམ་ཁ་ཕྱེ་རྗེས། ཐག་རིང་ཁམ་ཕུ་ཁྲེའི་ཅུས་ཅིང་ཞིང་ཆེན་ཕོ་བ་རིལ་བུ་ཚད་ལྡན་ཅན་འདེབས་གསོ་དཔེ་སྟོན་རྟེན་གཞིར་ཡོད་པའི་ལའེ་ཝུན་ཚའེ་ཡིས་འཛུམ་དམུལ་དམུལ་ངང་ལག་པ་གཡུག་གཡུག་བྱེད་བཞིན“རྒན་ལི་ལགས། རྟེན་གཞིའི་ཕོ་བ་རིལ་བུའི་སྐྱེ་འཚར་ཡག་པོ་འདུག་གམ”ཞེས་དྲིས་ཏེ་ཁ་པར་གྱི་བརྙན་ཤེལ་ཐག་ཉེ་རུ་བཏང་བ་དང་། ལི་ཀྲི་ཀང་གིས་ཕོ་བ་རིལ་བུའི་ཡལ་ག་གཙོ་བོར་ཞིབ་ཕྲ་བལྟས་ནས་ལག་རྩལ་ཁྲིད་སྟོན་བྱས།

བསྡོམས་རྩིས་བརྒྱབ་པར་གཞིགས་ན། ཁམ་ཕུ་ཁྲེའི་ཕོ་བ་རིལ་བུ་འདེབས་འཛུགས་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ཆིང་7000ཙམ་ཟིན་མོད། འོན་ཀྱང་ནད་དང་གནོད་འབུ་སྔོན་འགོག་དང་ཚོད་འཛིན་གྱི་ལག་རྩལ་རྗེས་ལུས་དང་ཐོན་སྐྱེད་ཚད་ལྡན་ཅན་གྱི་ཚད་གཞི་དམའ་བ་སོགས་ཀྱིས་རྐྱེན་པས་ཕོ་བ་རིལ་བུའི་ཐོན་ལས་འཕེལ་རྒྱས་ལ་ཚོད་འཛིན་བཟོས་ཡོད། 2015ལོ་ཚུན་དུ། ཀྲུང་གོ་ཚ་ཁུལ་ཞིང་ལས་ཚན་རིག་ཁང་གིས་ཁམ་ཕུ་ཁྲེའི་ཀྲུང་གོའི་མ་འཇོག་ཁེ་ལས་དང་མཉམ་འབྲེལ་ཐོག་ཅུས་ཅིང་དང་། ཞི་ཧ་ནུའུ་ཁེ། ཀུང་པུའུ། པའེ་མཱ་སོགས་ཞིང་ཆེན་དང་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཕོ་བ་རིལ་བུ་འདེབས་འཛུགས་ཐོན་ལས་འཕེལ་རྒྱས་བཏང་བ་དང་། རིགས་གཅིག་མཁས་ཅན་ཁག་མང་པོ་ཁམ་ཕུ་ཁྲེ་རུ་ཕོ་བ་རིལ་བུའི་དཔེ་སྟོན་རྟེན་གཞི་འཛུགས་སྐྲུན་དང་ལག་རྩལ་དཔེ་སྟོན་ཁྱབ་གདལ་སོགས་ཀྱི་ལས་དོན་སྤེལ་བར་མངགས་ཤིང་། ལི་ཀྲི་ཀང་ནི་རིགས་གཅིག་མཁས་ཅན་ཚོགས་ཆུང་གི་ཁོངས་མིའི་གྲས་ཤིག་རེད། ལག་རྩལ་དཔེ་སྟོན་ཁྱབ་གདལ་རྣམ་གྲངས་ཐུགས་གྲ་ལེགས་འགྲིག་བྱུང་རྗེས་ཀྲུང་གོའི་རིགས་གཅིག་མཁས་ཅན་ཚོགས་ཆུང་གཞི་ནས་ཁམ་ཕུ་ཁྲེ་ནས་རྒྱལ་ནང་དུ་ལོག་པ་རེད། ལའེ་ཝུན་ཚའེ་དང་ལས་རོགས་ཚོར་དཀའ་ངལ་འཕྲད་སྐབས། སྔར་རྒྱུན་བཞིན་དུས་ཐོག་ཏུ་ལི་ཀྲི་ཀང་སོགས་ལ་འབྲེལ་བ་བྱས་ནས་རོགས་རམ་རེ་ཞུ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པས་ཕྱོགས་གཉིས་པོའི་དབར་འབྲེལ་བ་བྱེད་མཚམས་གཏན་ནས་ཆད་མེད་པ་རེད།

སི་རི་ལན་ཁའི་ཤིང་ཏོག་གི་རིན་ཐང་དེ་བས་མཐོ་རུ་གཏོང་རོགས་བྱས་པ།

སི་རི་ལན་ཁའི་བྱང་དབུས་ཞིང་ཆེན་དུ། ཤིང་ཏོག་འདེབས་མཁན་ཞིང་པ་ཏི་སཱ་ན་ཡཱ་ཁེ་ཡིས་ཞིང་སྨན་ཁྱེར་ནས་ཤིང་ཏོག་ལྡུམ་རའི་ནང་བསྐྱོད་དེ་ཡལ་བཞུར་ཞིབ་ཚགས་བརྒྱབ་པའི་ཤིང་ཏོག་ཨ་མྲའི་སྡོང་པོར་བལྟས་ནས་དགོད་འཚེར་འཚེར་ངང“ཀྲུང་གོའི་རིགས་གཅིག་མཁས་ཅན་གྱི་ཡལ་བཞུར་གྲོས་འགོ་ཉན་རྗེས། ངའི་ཁྱིམ་གྱི་ཤིང་ཏོག་ཨ་མྲའི་ལྡུམ་རའི་ཐོན་འབབ་མཐོ་རུ་སོང་བ་མ་ཟད། ཤིང་ཏོག་ཨ་མྲའི་སྤུས་ཚད་ཀྱང་ལེགས་སུ་ཕྱིན་སོང”ཞེས་བཤད།

2023ལོར། ཀྲུང་གོ་དང་། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་འབྲུ་རིགས་དང་ཞིང་ལས་རྩ་འཛུགས། སི་རི་ལན་ཁ་བཅས་ཀྱི་ལྷོ་ལྷོ་མཉམ་ལས་རྣམ་གྲངས་སྤེལ་འགོ་ཚུགས་པ་དང་། ཀྲུང་གོ་ཚ་ཁུལ་ཞིང་ལས་ཚན་རིག་ཁང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་གཞོན་པ་སུན་ཏེ་ཆོན་གྱིས་རིགས་གཅིག་མཁས་ཅན་ཚོགས་པའི་སྣེ་ཁྲིད་དེ་སི་རི་ལན་ཁར་བསྐྱོད་ནས་དཔེ་སྟོན་ཞིང་ར་འཛུགས་པ་དང་ཞིང་ནང་མཛུབ་ཁྲིད་བྱེད་པ་སོགས་ཀྱི་བྱ་ཐབས་བརྒྱུད་ས་གནས་དེ་གའི་ངང་ལག་དང་། ཤིང་ཏོག་ཨ་མྲ། ཐང་འབྲས་བཅས་ཀྱི་ཐོན་ལས་ལ་ཐོན་ལས་འཁོར་འབྲེལ་ཧྲིལ་པོའི་ལག་རྩལ་གྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་པ་རེད།

སུན་ཏེ་ཆོན་གྱིས་ངོ་སྤྲོད་བྱས་པར་གཞིགས་ན། ལོ་གཉིས་རིང་། ཀྲུང་གོའི་རིགས་གཅིག་མཁས་ཅན་ཚོགས་པས་སི་རི་ལན་ཁར་ངང་ལག་གི་གྲུབ་གཞི་གསོ་སྐྱོང་དང་། ཆུ་ལུད་གཞི་གཅིག་ཅན། ནད་དང་གནོད་འབུ་འགོག་བཅོས། འགྱུར་སྐུལ་དང་ཐུམ་གཡོགས་པ་སོགས་ཀྱི་ལག་རྩལ་ཁག་12དཔེ་སྟོན་ཁྱབ་གདལ་བཏང་བ་དང་ཞིང་དུད་དང་ཚན་རྩལ་པ་2200ལྷག་ཙམ་གསོ་སྦྱོང་བྱས་ཤིང་། དཔེ་སྟོན་ཁུལ་གྱི་ཐང་འབྲས་ཐོན་འབབ་ལྡབ་3མང་དུ་དང་ངང་ལག་ཐོན་འབབ་70%འཕར་རྒྱུར་རོགས་རམ་བྱས་པ་མ་ཟད། ས་གནས་དེ་གའི་ཞིང་རར་སི་རི་ལན་ཁའི་ཞིང་ལས་ལེགས་གཉེར་གྱི་ཁས་ལེན་རྣམ་གྲངས་300ལྷག་ཙམ་ཐོབ་རྒྱུར་རོགས་རམ་ཡང་བྱས་པ་རེད།

དེ་སྔ་ཀྲུང་གོའི་རིགས་གཅིག་མཁས་ཅན་དང་ལོ་གཉིས་མཉམ་དུ་ལས་ཀ་བྱེད་མྱོང་བའི་སི་རི་ལན་ཁའི་ཤིང་ཏོག་ཞིབ་འཇུག་དང་འཕེལ་རྒྱས་ཞིབ་འཇུག་སུའོ་ཡི་རིགས་གཅིག་མཁས་ཅན་ཕེ་ལེ་ལཱ་མིག་སྔར་ཀྲུང་གོར་ཟབ་སྦྱོང་བྱེད་པར་འགྲོ་བའི་གོ་སྐབས་རེ་འདུན་ཞུ་བཞིན་ཡོད་ཅིང་། ཁོང་གིས“ཀྲུང་གོའི་རིགས་གཅིག་མཁས་ཅན་གྱི་ཆེད་ལས་བྱང་ཚད་ལ་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཡི་རངས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཀྲུང་གོར་སྔར་ལས་ལྷག་པའི་སློབ་སྦྱོང་བྱས་ནས་སྔོན་ཐོན་ལག་རྩལ་དེ་བས་མང་བ་སི་རི་ལན་ཁར་འཁྱེར་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཐོབ་རེ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད”ཅེས་བཤད་པ་རེད།

ཨ་རབ་མཉམ་འབྲེལ་ཚོ་དཔོན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བེ་ཏ་ཁ་སུར་ཀྲུང་གོར་སྐྱེ་འཚར་ཡག་པོ་བྱུང་བ།

ནམ་མཁའ་གཡའ་དག་ཅིང་། ཧའེ་ནན་ཞིང་ཆེན་ཝུན་ཁྲང་གྲོང་ཁྱེར་དུ་གནས་པའི“ཀྲུང་གོ—ཨ་རབ་མཉམ་འབྲེལ་ཚོ་དཔོན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བེ་ཏ་ཁ་སུར་མཛའ་གྲོགས་གླིང”དེ་ཉིད་སྔོ་ཐིང་ངེར་གནས་ཡོད། ཚན་ཞིབ་མི་སྣའི་འབད་བརྩོན་འོག་ཐོན་ཡུལ་ས་ཐག་རིང་བའི་ཨ་རབ་མཉམ་འབྲེལ་ཚོ་དཔོན་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་ཡིན་པའི་བེ་ཏ་ཁ་སུར་རིམ་བཞིན་ཀྲུང་གོའི་སྐྱེ་འཚར་ཁོར་ཡུག་ལ་འཕྲོད་ནས། ཀྲུང་གོ་དང་ཨ་རབ་མཉམ་འབྲེལ་ཚོ་དཔོན་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་པོའི་དབར་གྱི་མཛའ་གཅུགས་ཟབ་མོར་བདེན་དཔང་བྱེད་བཞིན་ཡོད།

བེ་ཏ་ཁ་སུར་ལ“བྱེ་ཐང་དབུས་ཀྱི་རྒྱགས་ཆས”ཞེས་པའི་ཟེར་སྲོལ་ཡོད་ཅིང་། དེ་ནི་ཨེ་ཤེ་ཡ་ནུབ་མ་དང་ཨ་ཧྥེ་རི་ཁ་བྱང་མ་སོགས་ས་ཁུལ་ནས་ཐོན་པའི་དཔལ་འབྱོར་ལོ་ཏོག་གལ་ཆེན་ཞིག་དང་ཕྱིར་གཏོང་ཞིང་ལས་ཐོན་རྫས་གལ་ཆེན་ཞིག་རེད། 2019ལོར། ཀྲུང་གོ་དང་ཨ་རབ་མཉམ་འབྲེལ་ཚོ་དཔོན་རྒྱལ་ཁབ་དབར་ཐུན་མོང་གི་ངོས་འཛིན་བྱུང་སྟེ། ཨ་རབ་མཉམ་འབྲེལ་ཚོ་དཔོན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ཀྲུང་གོར་བེ་ཏ་ཁ་སུར་གྱི་སྡོང་ཕྲུག་ཞལ་འདེབས་སུ་ཕུལ་ནས། རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་པོའི་བེ་ཏ་ཁ་སུར་ཐོན་ལས་འཕེལ་རྒྱས་དང་སྟོབས་ཆེར་བཏང་བ་དང་འབྲེལ་མཉམ་ལས་ཀྱི་གོ་སྐབས་ཀྱང་འཚོལ་ཞིབ་བྱས་པ་རེད། 2021ལོ་ནས་2024ལོའི་བར། ཨ་རབ་མཉམ་འབྲེལ་ཚོ་དཔོན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་སྔ་རྗེས་སུ་ཁག་གཉིས་སུ་བགོས་ནས་ཀྲུང་གོར་ཁྱོན་བསྡོམས་བེ་ཏ་ཁ་སུར་གྱི་སྡོང་ཕྲུག་རྐང་ཁྲི་2.5སྤྲད་པ་རེད།

ཀྲུང་གོ་ཚ་ཁུལ་ཞིང་ལས་ཚན་རིག་ཁང་དང་ཨ་རབ་མཉམ་འབྲེལ་ཚོ་དཔོན་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་དབར་ལོ་བཅུའི་སྔོན་ནས་བེ་ཏ་ཁ་སུར་གྱི་ལས་འགྲོའི་མདུད་པ་ཐེབས་ཡོད། 2015ལོར་ཨ་རབ་མཉམ་འབྲེལ་ཚོ་དཔོན་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་སྦུར་དམར་གྱི་ནད་ཐོན་ནས་བེ་ཏ་ཁ་སུར་ཐོན་ལས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད། “ང་ཚོས་ལག་རྩལ་ཞབས་ཞུའི་ཚོགས་པ་ས་གནས་དེ་གར་སྦུར་དམར་གྱི་ནད་འབུ་སྔོན་འགོག་ཚོད་འཛིན་བྱེད་པར་མངགས་ཏེ། ས་ཁོངས་རང་བཞིན་གྱི་སྔོན་འགོག་ཚོད་འཛིན་ལག་རྩལ་མ་ལག་བཙུགས་ཡོད། གྲངས་གཞིའི་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་པ་བརྒྱུད་གནོད་འབུ་ཐོན་ཚད་1%ནས་0.1%ཡས་མས་བར་ཆག་ཡོད”ཅེས་ཀྲུང་གོ་ཚ་ཁུལ་ཞིང་ལས་ཚན་རིག་ཁང་བེ་ཏ་ཞིབ་འཇུག་སུའོ་ཡི་སུའོ་ཀྲང་ཧུའུ་ཝུའེ་ཡིས་ངོ་སྤྲོད་བྱས་པ་རེད།