མཚོ་སྨད་རྫོང་གིས་ས་བབ་དང་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་ལེགས་ཆར་གཞི་ཚུགས་ནས་འབྲོག་ལས་སྒྱུར་བཅོས་ཀྱི་ཚོད་ལྟའི་རྣམ་གྲངས་ལ་སྐུལ་འདེད་བཏང་བ།
ཁྱད་ལྡན་ཐོན་ལས་སྐྱེད་སྲིང་བྱས་ནས་མང་ཚོགས་ལ་འབབ་འཕར་ཡོང་བར་སྐུལ་ཁྲིད་བྱས་པ།
མི་རིང་བའི་གོང་། ཡར་ཀླུང་ཚོང་འདུས་མཚོ་སྨད་འགྲེམས་ཚོང་ཁུལ་དུ་མི་ཚོགས་ཆེ་ལ་འཁྲུག་ཆ་ཧ་ཅང་དོད་པོ་ཡོད།
ཤ་འདེམས་ཉོ་བྱེད་མཁན་སྐུ་ཞབས་ཀྲའོ་ལགས་ཀྱིས“མཚོ་སྨད་ཀྱི་ནོར་དང་ལུག་ནི་རྩྭ་ཆུ་ཁོ་ནས་གསོས་པ་ཡིན་པས། ཉོས་ན་བློ་བདེ་པོ་འདུག་ལ་ནང་མིས་ཀྱང་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱེད་ཀྱི་འདུག དེ་རིང་ངས་ལུག་ཤ་ཁོག་གཉིས་དང་གཡག་ཤ་གཙག་བཤགས་གཅིག་ཉོས་ནས་དགའ་ཉེ་སྤུན་མཆེད་ལ་བསྐུར་རྩིས་ཡོད”ཅེས་གསར་འགོད་པར་བཤད་བྱུང་།
ལོ་རེའི་ཡར་ཀླུང་ཚོང་འདུས་ཐོག་མཚོ་སྨད་རྫོང་གི་ཚགས་ཤ་དང་ལུག་ཤར་ཚང་མས་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ལུག་གི་རྐང་པ་དང་། ལུག་གི་རྩིབ་ཤ། འབྲི་གཡག་གི་ཉྭ་རིལ་སོགས་ཀྱིས་ཁྲོམ་རའི་མཁོ་སྤྲོད་གཏན་ནས་འདང་གི་མེད།
དགུན་ཐོག་མའི་དུས་སུ། སྒོ་བསྡུས་ཤང་གི་ཕྱུགས་འཚོ་སའི་གསེར་མདོག་གི་རྩྭ་རར་ཉི་འོད་འཕྲོ་སྐབས་འོད་ལྷག་པར་འཚེར། ལུག་རྫི་ཕུར་བུས་འུར་རྡོ་གཡུག་བཞིན་མུ་མེད་རྩྭ་ཐང་དུ་སྙན་པའི་གླུ་ལེན་བཞིན་ལུག་འཚོ་བཞིན་འདུག ཕུར་བུས“སྔོན་ཆད་རང་ཁྱིམ་གྱིས་ལུག་60ལྷག་ཙམ་གསོས་ནས་ལོ་གཅིག་རིང་དཀའ་བ་ག་ཚོད་སྤྱད་ཀྱང་ཡོང་འབབ་དེ་ཙམ་ཡོང་གི་མི་འདུག ད་ལྟ་གྲོང་ཚོའི་མཉམ་སྡེབ་དཔལ་འབྱོར་ནང་ཞུགས་ནས་ལུག་བརྒྱ་ཕྲག་ཁ་ཤས་འཚོས་ན་ཟླ་རེར་གླ་ཆ་ཡོད་པའི་ཁར་ལོ་མཇུག་ཏུ་བགོ་འགྲེམས་ལེན་རྒྱུ་ཡོད། དེས་ན་ཡོང་འབབ་མང་དུ་ཕྱིན་པ་མ་ཟད། ད་དུང་ཁྱིམ་ཚང་ལ་ལྟ་རྟོག་ཐུབ་ཀྱི་འདུག”ཅེས་འཛུམ་དམུལ་དམུལ་ངང་བཤད།
འགན་འཁུར་བ་ངག་དབང་དབང་ཕྱུག་གིས། “སྔོན་ཆད་ཁྱིམ་ཚང་སོ་སོས་ནོར་ལུག་ཁ་ཐོར་དུ་འཚོས་ན་ཡོང་འབབ་དེ་ཙམ་མང་པོ་མེད། ད་ཆ་འབྲོག་ལས་སྒྱུར་བཅོས་བྱས་པ་བརྒྱུད་གསོ་ཚགས་ཞིབ་ཚགས་ཅན་མངོན་འགྱུར་དང་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་གསོ་ཚགས་དོ་དམ་བྱེད་སྟངས་སྤྱད་པས། ཚགས་ཤ་དང་ལུག་ཤའི་སྤུས་ཀ་ལེགས་སུ་ཕྱིན་པ་དང་ཆབས་ཅིག ངལ་ནུས་ལྷག་མ་ཐོན་ནས་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཡོང་འབབ་གསོག་པའི་དུས་ཚོད་མང་དུ་ཕྱིན་ཡོད”ཅེས་ངོ་སྤྲོད་བྱས།
གྲི་གུ་སྡེ་ཁུལ་གྱི་མཉམ་སྡེབ་དཔལ་འབྱོར་གྱི“འབྲོག་ལས་སྒྱུར་བཅོས་རྣམ་གྲངས”ལ་2023ལོར་ཡོང་འབབ་སྒོར་ཁྲི་559.67བྱུང་བར། མང་ཚོགས་ལ་ཤ་གོང་དངུལ་སྨར་ལ་ཕབ་པའི་ཁེ་བཟང་སྒོར་ཁྲི་327.66བགོ་འགྲེམས་བརྒྱབ་པ་དང་། དངུལ་སྨར་སྒོར་ཁྲི་90.89བགོ་འགྲེམས་བརྒྱབ་ཡོད། ལོ་དེར་སྒོ་བསྡུས་ཤང་གི“ལུག་སྟོང་རྒྱུད་སྤེལ་རྟེན་གཞི”དང“འབྲི་གཡག་བརྒྱའི་རྒྱུད་སྤེལ་རྟེན་གཞིར”ཡོང་འབབ་སྒོར་ཁྲི་149ལྷག་ཙམ་བྱུང་ནས། མ་རྐང་འཇོག་མཁན་མང་ཚོགས་ལ་དངུལ་སྒོར་ཁྲི་5.55བགོ་འགྲེམས་བརྒྱབ་པ་དང་། གྲོང་ཚོ་ཡོངས་ཀྱི་མི་726ལ་དངུལ་སྒོར་ཁྲི་29.04བགོ་འགྲེམས་བརྒྱབ་པ་རེད།
ད་ཐེངས་ཀྱི་ཡར་ཀླུང་ཚོང་འདུས་ལ་མཚོ་སྨད་རྫོང་གི་ཚོང་པ་དང་མཉམ་ལས་ཁང་ཧུར་ཐག་ཞུགས་པར་ཚོང་དུད་859དང་མང་ཚོགས་2100ལྷག་ཙམ་ཟིན་ཞིང་། རིམ་རྩིས་བརྒྱབ་ན། ཚོང་འགྲིག་དངུལ་འབོར་སྒོར་ཁྲི་4587.13ཟིན་ཡོད་པ་རེད།