ཉེ་ཆར། ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་ཧྲུའུ་ཅི་གཞོན་པ་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་ཆེ་དགྲ་ལྷས་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་དུ་རང་ལྗོངས་ཀྱི་སྨན་ཁང་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་གནས་ཚུལ་ལ་བརྟག་ཞིབ་གནང་བ་རེད། ཁོང་གིས་ནན་བཤད་གནང་དོན། བདེ་ཐང་ཀྲུང་གོའི་འཐབ་ཇུས་སྐོར་གྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་རྣམ་བཤད་གལ་ཆེན་སློབ་སྦྱོང་དང་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་གཏིང་ཟབ་དང་། ཀྲུང་དབྱང་གི་ཐབས་ཇུས་བཀོད་སྒྲིག་དང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་བླང་བྱ་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་ཏན་ཏིག མི་དམངས་ལྟེ་བར་འཛིན་པའི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་བསམ་བློ་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་མཐའ་འཁྱོངས། སྨན་བཅོས་ཀྱི་ཐོན་ཁུངས་བཀོད་སྒྲིག་སྔར་བས་ལེགས་སུ་གཏོང་བ་བཅས་བྱས་ཏེ་སྨན་བཅོས་འཕྲོད་བསྟེན་ཞབས་ཞུའི་སྤུས་ཚད་དང་ཆུ་ཚད་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་མཐོ་རུ་བཏང་ནས་མི་དམངས་མང་ཚོགས་ཀྱི་བདེ་ཐང་གི་དགོས་མཁོ་དེ་བས་ཡག་པོ་སྐོང་དགོས་པ་བཅས་རེད།
རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པ་ལུའོ་མེ་བརྟག་ཞིབ་གནང་སྐབས་མཉམ་དུ་ཕེབས་ཡོད་པ་རེད།
བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་བུ་བཙའ་དང་བྱིས་པའི་སྨན་ཁང(རང་སྐྱོང་ལྗོངས་མ་བུ་འཕྲོད་སྦྱོར་ཁང)གི་རྣམ་གྲངས་ནི་མ་བུ་འཕྲོད་སྦྱོར་སྨན་ཁང་དང་། བྱིས་པའི་སྨན་ཁང་། བུ་བཙའི་སྨན་ཁང་བཅས“ཕྱོགས་གསུམ་གཞི་གཅིག”གི་ཆེད་ཚན་སྨན་བཅོས་སྒྲིག་གཞི་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ནད་ཁྲི་ཁྱོན་650བཀོད་སྒྲིག་བྱས་ཡོད་ལ། ན་ནིང་གི་ལོ་མཇུག་ཏུ་བསྐྲུན་ཟིན་ནས་ཞིབ་བཤེར་རྩིས་ལེན་བྱུང་བ་རེད། ཆེ་དགྲ་ལྷས་སྨན་ཁང་གི་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་གཞི་ཁྱོན་དང་བྱེད་ནུས་བཀོད་སྒྲིག་ལ་མཁྱེན་རྟོགས་ཞིབ་ཕྲ་གནང་བ་དང་། སྨན་ཁང་ལས་འགོ་འཛུགས་པའི་དུས་འགོའི་གྲ་སྒྲིག་ལས་དོན་གྱི་སྐོར་ལ་འདྲི་རྩད་ཞིབ་ཕྲ་གནང་བ་དང་ས་གནས་ས་ཐོག་ཏུ་སྨན་ཁང་གི་མིག་སྔའི་མངོན་གསལ་དོད་པའི་དཀའ་ངལ་དང་གནད་དོན་སོགས་ཐག་གཅོད་གནང་བ་རེད། ཆེ་དགྲ་ལྷས་བསྟན་གནང་དོན། ལྗོངས་ཏང་ཨུད་དང་སྲིད་གཞུང་གིས་བུ་བཙའ་དང་བྱིས་པའི་སྨན་ཁང་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་ཚད་མཐོའི་མཐོང་ཆེན་བྱས་ཡོད་པས། འབྲེལ་ཡོད་སྡེ་ཚན་ཁག་གིས་ཁ་ཚ་དགོས་གཏུགས་ཀྱི་བསམ་པ་དང་ལས་འགན་སྒྲུབ་སེམས་ཟབ་ཏུ་ཏན་ཏིག་བཏང་ནས་ཕན་ཚུན་གཞོགས་འདེགས་དང་སྤྱི་འདོམས་བཀོད་སྒྲིག་གིས་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་བུ་བཙའ་དང་བྱིས་པའི་སྨན་ཁང་གི་ལས་འགོ་འཛུགས་པའི་དུས་འགོའི་གྲ་སྒྲིག་ཡག་པོ་བྱས་ཏེ་དུས་བཀག་ལྟར་གཉེར་སྐྱོང་ཐུབ་པའི་འགན་ལེན་བྱེད་དགོས་པ་དང་། ཆེད་ཚན་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་ནས་སྨན་བཅོས་འཕྲོད་བསྟེན་གྱི་ཞན་ཆ་སེལ་དགོས་པ། ཆེད་ལས་ཅན་གྱི་གནད་སྨིན་སྨན་བཅོས་ལ་བརྟེན་ནས་ནད་པའི་བདེ་ཐང་ལ་སྲུང་སྐྱོང་ཏན་ཏིག་བྱེད་དགོས་པ།
སྨན་ཁང་གི་དོ་དམ་གསར་གཏོད་བྱས་ཏེ་འཕྲོད་བསྟེན་ཆ་འཕྲིན་ལས་སྟེགས་འཛུགས་སྐྱོང་མགྱོགས་སུ་གཏོང་བ། བཀོད་སྒྲིག་ལུགས་མཐུན་བྱེད་པ་དང་སྨན་བཅོས་འཕྲོད་བསྟེན་ཐོན་ཁུངས་བེད་སྤྱོད་བྱས་ནས་སྨན་ཁང་གི་ནད་ཁྲིའི་ཐོན་ཁུངས་བཀོད་སྒྲིག་དང་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཚད་མཐོ་རུ་ཤུགས་ཆེན་གཏོང་བ། དྲང་གཞག་ངང་ས་གནས་དེ་གའི་མང་ཚོགས་ལ་སྤུས་ལེགས་དང་ཕན་འབྲས་ཆེ་བའི་སྨན་བཅོས་ཞབས་ཞུ་བཅས་བྱས་ཏེ་མི་དམངས་མང་ཚོགས་ཀྱི་དགོས་གཏུགས་ཆེ་ཤོས་དང་སེམས་ཁུར་ཆེ་ཤོས་བྱེད་པའི་སྨན་བཅོས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་བསྐངས་ནས་ནད་ཆེན་བོད་ནས་བཅོས་ཐུབ་པའི་དམིགས་ཚད་ཧུར་ཐག་མངོན་འགྱུར་བྱེད་དགོས་པ་བཅས་རེད།
ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ལྟེ་བའི་སྨན་ཁང་གི་རྣམ་གྲངས་དེ་རིམ་གསུམ་ཕྱོགས་བསྡུས་སྨན་ཁང་གི་ཚད་གཞི་ལྟར་བསྐྲུན་ནས་ནད་ཐོག་སྨན་བཅོས་དང་། གཟུགས་པོ་བརྟག་དཔྱད། འཕྲོད་སྦྱོར། བདེ་ཐང་སླར་གསོ་བཅས་དང་དེ་བཞིན་ཚན་ཞིབ་སློབ་ཁྲིད་སོགས་ཀྱི་ནུས་པ་ཚུད་ཡོད་པ་དང་། འདི་ལོའི་ཟླ་6པར་སྒོ་བསྟེན་སྨན་ཁང་གཉེར་སྐྱོང་བྱེད་འགོ་ཚུགས་པ་རེད། ཆེ་དགྲ་ལྷས་ལས་དོན་སྙན་སེང་ནན་ཏན་གསན་པ་དང་རྣམ་གྲངས་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་འཕེལ་རིམ་གནས་ཚུལ་མཁྱེན་རྟོགས་ཞིབ་ཕྲ་གནང་བ་རེད། ཆེ་དགྲ་ལྷས་བསྟན་དོན། སྨན་བཅོས་འཕྲོད་བསྟེན་ཞབས་ཞུའི་ལས་དོན་དེ་མང་ཚོགས་ཀྱི་བདེ་ཐང་དང་ཁྱིམ་ཚང་གི་བདེ་སྐྱིད་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་ལ་དམངས་ཡོངས་ཀྱི་བདེ་ཐང་མེད་ན་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་འབྱོར་འབྲིང་ཡོང་མི་ཐུབ། དུས་ཚོད་དང་ལས་འགན་གྱི་རྩིས་ཡག་པོ་བརྒྱབ་སྟེ་དུས་ཚོད་ཀྱི་མཚམས་ཚིགས་ལྟར་འབྲེལ་མཐུད་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་དགོས་པ་དང་། སྒྲིག་འཛུགས་ཞིབ་ཚགས་དང་ལས་ཡུན་ལྡོག་རྩིས་བྱས་ནས་སྔར་ཡོད་ཀྱི་ལས་ཀའི་རྨང་གཞིའི་ཐོག་ཨར་ལས་ཀྱི་མྱུར་ཚད་དམ་འཛིན་བྱས་ཏེ་གཉེར་སྐྱོང་གྲ་སྒྲིག་ལས་དོན་མགྱོགས་སུ་བཏང་ནས་རྣམ་གྲངས་བདེ་འཇགས་དང་དུས་བཀག་ལྟར་གཉེར་སྐྱོང་ཐུབ་པའི་འགན་ལེན་བྱེད་དགོས་པ་དང་། བོད་ཀྱི་དོན་དངོས་གནས་ཚུལ་དང་ཟུང་འབྲེལ་བྱས་ཏེ་མི་དམངས་ཀྱི་ཉིན་བཞིན་ཆེ་རུ་འགྲོ་བའི་བདེ་ཐང་གི་དགོས་མཁོ་རྒྱུན་མཐུད་སྒྱུར་བཅོས་གཏིང་ཟབ་བྱེད་པར་དམིགས་པ། སྒྱུར་བཅོས་དེ་སྨན་ཁང་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་བརྒྱུད་རིམ་ཧྲིལ་པོར་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ། སྒྲིག་སྲོལ་ལམ་སྲོལ་གསར་གཏོད་བྱེད་པ། སྨན་བཅོས་ཤེས་ལྡན་པའི“ཚོགས་སྒྲིག་རྣམ་པའི”བོད་སྐྱོར་གོ་སྐབས་སུ་བཟུང་བ། དོ་དམ་གཉེར་སྐྱོང་གི་དཔེ་དབྱིབས་གསར་པ་འཚོལ་ཞིབ་བྱེད་པ། རང་ངོས་ཀྱི་འཇམ་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་བ་བཅས་བྱས་ཏེ་ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྡུས་སྨན་ཁང་རྩེ་གྲ་ཞིག་ཧུར་ཐག་བསྐྲུན་ནས་བྱ་སྤྱོད་དངོས་ཀྱི་ཐོག་ནས་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཚེ་སྲོག་བདེ་འཇགས་དང་གཟུགས་གཞི་བདེ་ཐང་སྲུང་སྐྱོང་བྱས་ཏེ་རྒྱ་ཆེའི་མི་དམངས་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཐོབ་ཚོར་དང་། བདེ་སྐྱིད་ཚོར་སེམས། བདེ་འཇགས་ཚོར་སེམས་བཅས་ནུས་ཤུགས་ཡོད་རྒུས་ཆེ་རུ་གཏོང་དགོས།