སྤུས་ཚད་དང་ཕན་འབྲས་མཐོ་པོས་ཞིབ་དཔྱོད་ལས་དོན་གྱི་རྒྱུགས་ལན་ཕུལ་བ།
—— གྲངས་གཞི་ནས་བོད་ཀྱི་ཞིབ་དཔྱོད་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ལོ་ལྔའི་འཕོ་འགྱུར་ལ་ལྟ་བ།
ལོ་ལྔའི་རིང་གྱོད་གཞི་70309བསྒྲུབས་པར་དེ་གོང་གི་ལོ་ལྔ་དང་བསྡུར་ན་ལྡབ་1.12འཕར་ཡོད། གྲུབ་འབྲས་ལྗིད་ཏིག་ཏིག་དེ་ནི“ལོ་ལྔ་ཚན་བཅུ་བཞི་པའི” རིང་བོད་ཀྱི་ཞིབ་དཔྱོད་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་ཁྲིམས་སྐྱོང་འགན་འཁྲི་ལག་ལེན་བསྟར་བའི་འགྱུར་མེད་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་རེད།
རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་དང་ཆེས་མཐོའི་མི་དམངས་ཞིབ་དཔྱོད་ཁང་གི་འགོ་ཁྲིད་བརྟན་པོའི་འོག ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་ཞིབ་དཔྱོད་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་དུས་རབས་གསར་པའི་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོཌ་རིང་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་པ་མཛུབ་ཁྲིད་དུ་བྱེད་པ་དང་། ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་ཁྲིམས་སྐྱོང་དགོངས་པ་སློབ་སྦྱོང་དང་ལག་བསྟར་གཏིང་ཟབ་བྱེད་པ། དུས་རབས་གསར་པའི་ཏང་གི་བོད་སྐྱོང་མཛད་ཇུས་ཞིབ་དཔྱོད་ལས་དོན་གྱི་བརྒྱུད་རིམ་ཧྲིལ་པོར་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ། “དོན་ཆེན་བཞིར”དམ་པོར་དམིགས་པ། “དོན་འཁྱོལ་བདུན”ཐུབ་པར་བྱེད་པ། སྤུས་ཚད་མཐོ་པོས་གྱོད་གཞི་རེ་རེ་བཞིན་ཡག་པོ་སྒྲུབ་པ་བཅས་བྱས་ནས་ཁྲིམས་སྐྱོང་གི་འོད་ཟེར་གངས་ལྗོངས་ས་མཐོའི་ཡུལ་གྲུ་ཀུན་ལ་འཕྲོ་བར་བྱས་ཡོད།
ཏང་འཛུགས་སྐྱོང་ལ་བརྟེན་ནས་བླ་སྲོག་བཏོད་པ།
ཐད་འབྲེལ་ཁ་པར་གྱིས་དམངས་སེམས་དྲོ་བར་བྱས་པ།
“‘གཡང་འཛོམས་ཐད་སྦྲེལ་ཁ་པར’ལ་བརྟེན་ནས་ངའི་གླ་ཆ་རག་བྱུང”ཞེས་ཧུའུ་པེ་ནས་ཡིན་པའི་ཝང་ཆེ་གེ་མོས་བཤད། 2023ལོར་ཁོང་དང་ལས་རོགས་ལ་གླ་ཆ་མ་རག་པར་ལོ་གཅིག་ཙམ་སོང་ཞིང་། ཁོང་གིས་ཚོད་ལྟ་དང་སྦྲགས་ཐད་སྦྲེལ་ཁ་པར་ཨང་གྲངས་12309ལ་ཁ་པར་བརྒྱབ་རྗེས་ཞིབ་དཔྱོད་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་ཞུ་གཏུག་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་པ་བརྒྱུད་འགྱངས་ཆད་བྱས་པའི་གླ་ཆ་སྒོར་ཁྲི་28འདེད་རོགས་བྱས་པ་རེད།
འདི་ནི“12309མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་གྱི་གཡང་འཛོམས་ཐད་སྦྲེལ་ཁ་པར”གྱིས་མང་ཚོགས་ལ་ཞབས་འདེགས་ཞུ་བའི་བསྡུས་རིས་ཙམ་རེད། རྒྱལ་ཡོངས་ཞིབ་དཔྱོད་ཀྱི་ཞབས་ཞུའི་ཐད་སྦྲེལ་ཁ་པར་གྱི་ཚོད་ལྟའི་དཔེ་མཚོན་ཞིག་ཡིན་པའི་ངོས་ནས། ཐད་སྦྲེལ་ཁ་པར་དེ་ཀྲུང་དབྱང་དྲིལ་བསྒྲགས་པུས་རྒྱལ་ཡོངས་ལས་གནས་ཀྱིས་ལེ་ཧྥུང་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པའི་དཔེ་དམག་མཉམ་སྡེབ་ཀྱི་ཐད་འབྲེལ་ཁ་པར་ལ་བདམས་ཤིང་། འབྲེལ་གཏུག་པ་819བསྡུས་པ་དང་ཁོང་ཚོས་སྐད་གཉིས་ཀྱི་ཁྲིམས་སྐྱོང་ལག་དེབ་ཁྱེར་ནས་མཐའ་མཚམས་འབྲོག་ར་དང་ཐག་རིང་ལུང་ཁུག་གྲོང་ཚོར་བསྐྱོད་དེ་ཞབས་ཞུ་ཐེངས་4000ལྷག་ཙམ་ཞུས་པ་དང་། བཅའ་ཁྲིམས་དང་ཞུ་གཏུག་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་ཡིག་འབུལ་ཞུ་བཅར་གྱོད་གཞི་5347བསྒྲུབས་པ།“དྲ་ཐོག་དང་དྲ་ཕྱི་ཟུང་འབྲེལ”གྱིས་ཡོངས་བསྒྲགས་གཟུ་ཉན་ཐེངས་2611བྱས་པ། དམངས་དོན་དུ་བྱ་བ་དངོས་3000ལྷག་ཙམ་དོན་འཁྱོལ་བྱས་པ་རེད།
ལོ་ལྔའི་རིང་། ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་ཞིབ་དཔྱོད་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་ཆབ་སྲིད་འཛུགས་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུ་དེ་གཙོ་བོར་བཟུང་ནས《དུས་རབས་གསར་པའི་ཞིབ་དཔྱོད་ལས་ཁུངས་ཀྱི་བཅའ་ཁྲིམས་ལྟ་སྐུལ་ལས་དོན་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་རྒྱུའི་སྐོར་གྱི་ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་གི་བསམ་འཆར》ཁྱོན་ཡོངས་ནས་ལག་བསྟར་བྱས་ཏེ། མཚོ་བོད་ས་མཐོའི་སྐྱེ་ཁམས་སྲུང་སྐྱོང་ས་ཁོངས་ལས་བརྒལ་བའི་མཉམ་ལས་སོགས་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་ཆེད་དོན་ལམ་སྲོལ་གྱི་ཡིག་ཆ་འདོན་པར་སྐུལ་འདེད་དང་ཞིབ་དཔྱོད་ལྟ་སྐུལ་ལམ་ལུགས་ཀྱི་འདེགས་སྐྱོར་མ་ལག་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་གཏོང་བར་སྐུལ་འདེད་བཏང་ཡོད།
ཤེས་ལྡན་པར་བརྟེན་ནས་གཞི་རིམ་སྟོབས་ཆེར་བཏང་བ།
རོགས་ཁྲིད་སྟོབས་ཤུགས་གཞི་རིམ་དུ་གཞི་ཚུགས་པ།
མངའ་རིས་ས་ཁུལ་སྒེར་རྩེ་རྫོང་ཞིབ་དཔྱོད་ཁང་གི་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་ན་གཞོན་ཞིབ་དཔྱོད་དཔོན་གྱིས་ཧོ་ནན་ཞིང་ཆེན་ལིན་ཀྲོའུ་གྲོང་ཁྱེར་མི་དམངས་ཞིབ་དཔྱོད་ཁང་གི་བོད་སྐྱོར་ལས་བྱེད་པ་ཝང་གོ་ཏུང་གིས་བཀོད་པའི་དཔྱད་མཆན་ལ་ལྟ་བཞིན་དུ“དེ་སྔ་སྤྱི་ཕན་གཏུག་བཤེར་གྱོད་ཚགས་ལྟ་སྐབས་གཙོ་གནད་བཟུང་ཐུབ་ཀྱི་མེད། ད་ཆ་རྒན་ཝང་ལགས་ཀྱི་མཛུབ་ཁྲིད་འོག་བློ་སྒོ་ཕྱེ་སོང”ཞེས་བཤད།
བོད་སྐྱོར་ལས་བྱེད་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་ཝང་གོ་ཏུང་གིས“ང་ཚོས་ལས་བྱེད་པ་དང་ཉེན་རྟོག་པར་གྱོད་ཚགས་ལྟ་བ་དང་གྲངས་གཞི་ཆེ་མོའི་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་ལྟ་སྐུལ་དཔེ་དབྱིབས་སྤྱོད་པ་སོགས་ཀྱི་བྱ་ཐབས་དམར་ཁྲིད་བྱས་ཏེ། ལྟ་སྐུལ་གྱི་འཇུག་གཞི་དང་འགག་རྩའི་གནས་འཚོལ་ཤེས་པ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན”ཞེས་བཤད།
ལོ་ལྔའི་རིང་། ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་མཉམ་སྡེབ་11དང་མི་སྒེར་9ལ་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་རིམ་པ་ཡན་གྱི་གཟེངས་བསྟོད་བྱ་དགའ་ཐོབ་པ་དང་། མི་1ལ་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཞིབ་དཔྱོད་ལས་སྒོའི་རིགས་གཅིག་མཁས་ཅན་གྱི་མཚན་སྙན་ཐོབ་པ། མི་1རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཞིབ་དཔྱོད་སློབ་གསོའི་གསོ་སྦྱོང་དགེ་རྒན་མཛོད་ནང་བཅུག་པ། མི་1རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སྲིད་གཞུང་གིས“ཁྲིམས་འཛུགས་བློ་འདྲིའི་རིགས་གཅིག་མཁས་ཅན”ལ་བསྐོས་པ། མི་24ཆེས་མཐོའི་མི་དམངས་ཞིབ་དཔྱོད་ཁང་གི་ལས་སྒོའི་འབྲེལ་ཁོངས་ཁག་གི་ཤེས་ལྡན་པའི་མཛོད་ནང་བཅུག་པ། ན་གཞོན་ལས་བྱེད་ཉེན་རྟོག་པ་3རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཞིབ་དཔྱོད་ལས་སྒོ་འགྲན་བསྡུར་གྱི་འཇོན་ཐང་ཅན་ལ་བདམས་པ། གནམ་ལྷ་འདམ་རའི་སྤྱི་ཕན་གཏུག་བཤེར་སྲུང་སྐྱོང་གྱོད་གཞི་སོགས་གྱོད་དཔེ་20ལྷག་ཙམ་ཆེས་མཐོའི་མི་དམངས་ཞིབ་དཔྱོད་ཁང་གིས་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་དཔེ་མཚོན་གྱོད་དཔེར་བརྩིས་ནས་ཁྱབ་གདལ་བཏང་བ་རེད།
རང་འགན་གཙང་སྒྲུབ་དང་དམ་བཅའ་ལག་བསྟར་བྱས།
ཁྲིམས་སྐྱོང་སྟོབས་ཤུགས་ལ་བརྟེན་ནས་འཕེལ་རྒྱས་ལ་གཡས་གཞོགས་གཡོན་འདེགས་བྱས་པ།
“ཞུ་གཏུག་མ་བརྒྱབ་ནའང་ངའི་ལས་ཀ་ཤོར་མ་སོང”ཞེས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་ར་བཟི་འཁོར་གཏོང་གི་གྱོད་གཞི་ཐག་གཅོད་བྱས་འབྲས་ཤེས་སྐབས་ཞིབ་དཔྱོད་དཔོན་གྱི་ལག་པར་དམ་པོར་འཇུས་ནས་དེ་ལྟར་བཤད། ཞིབ་དཔྱོད་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་ར་བཟི་འཁོར་གཏོང་ཞུ་གཏུག་མི་རྒྱག་པའི་དཔྱད་གཞིའི་ཚད་གཞི་སྤྱད་དེ་རང་ཉེས་ངོས་ལེན་བྱེད་ཚུལ་དང་ཁྱིམ་ཚང་གི་དོན་དངོས་དང་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས། ཞུ་གཏུག་མི་རྒྱག་པའི་ཐག་གཅོད་བྱས་པ་དང་དུས་མཚུངས་ཁོང་ལ་ཁ་ལོ་བའི་སློབ་གྲྭ་བཙལ་ནས་བདེ་འཇགས་གསོ་སྦྱོང་ནང་ཞུགས་སུ་བཅུག་པ་དེ་ནི་གུ་ཡངས་དང་དམ་ནན་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་ཉེས་དོན་སྲིད་ཇུས་ཀྱི་གསོན་ཉམས་དོད་པའི་ལག་ལེན་ཞིག་རེད།
ལོ་ལྔའི་རིང་། ལྗོངས་ཡོངས་སུ་མི་3374ཁྲིམས་ལྟར་བཟུང་མེད་པ་དང་། མི་5121ཞུ་གཏུག་བརྒྱབ་མེད་པ། བྱས་ཉེས་ངོས་ལེན་དང་ཆད་གཅོད་ཁས་ལེན་ཞུས་རྗེས་གུ་ཡངས་གཏོང་བའི་ལམ་ལུགས་ལག་བསྟར་བྱེད་ཚད་89%ཟིན་པ། འདྲི་ཞིབ་དང་པོའི་ཁྲིམས་གཅོད་ཁས་ལེན་བྱེད་ཚད་98.5%ཟིན་པ་བཅས་ཀྱི་ཐོག་ནས་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་བཙན་ནན་རང་བཞིན་མཚོན་ཡོད་ལ་ཁྲིམས་འཛིན་གྱི་བརྩེ་བ་དེ་བས་ཀྱང་བརྒྱུད་སྤྲོད་བྱས་ཡོད།
སྐྱེ་ཁམས་སྲུང་སྐྱོང་གི་གཡུལ་སར་ཞིབ་དཔྱོད་པ་ནི་ཆེས་མཛེས་ཤོས་དེ་ཡིན་ཞིང་། ལོ་ལྔའི་རིང་། ལྗོངས་ཡོངས་སུ་ཁོར་ཡུག་ཐོན་ཁུངས་ལ་གཏོར་བཤིག་བཏང་བའི་ཉེས་གསོག་པ་412ཞུ་གཏུག་བརྒྱབ་པ་དང་། སྐྱེ་ཁམས་སྤྱི་ཕན་གྱི་གཏུག་བཤེར་3197སྒྲུབ་གཉེར་བྱས་པ། ཞིབ་དཔྱོད་འབྲེལ་གཏུག་ས་ཚིགས་35ཡིས་རང་བྱུང་སྲུང་སྐྱོང་ཁུལ་དུ་གཞི་ཚུགས་ཏེ། “ཨེ་ཤེ་ཡའི་ཆུ་གསོག་མཐོ་ལྕོག”སྲུང་སྐྱོང་གི་ཆེད་དོན་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་རིང་ཞིབ་དཔྱོད་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས་དཀའ་སྤྱད་འབད་འཐབ་ངང་ས་མཐོའི་རི་སྔོན་ཆུ་དྭངས་སྲུང་སྐྱོང་བྱས་ཡོད།
ཁྲིམས་སྐྱོང་གིས་གཡས་གཞོགས་གཡོན་འདེགས་བྱེད་རྒྱ་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ཁག་ཏུ་སྣུར་སྲིང་བྱས་ཤིང་། ཁྲོན་བོད་ལྕགས་ལམ་གྱི་ཨར་སྐྲུན་བྱ་ཡུལ་དུ་ཞིབ་དཔྱོད་དཔོན་གྱིས་མངགས་བཟོའི་པར་གཞིའི་བཅའ་ཁྲིམས་ལག་དེབ་ཁྱེར་ཏེ་ངལ་ལས་བཀོལ་སྤྱོད་དང་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་སོགས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར་ལ་ལན་བརྒྱབ་པ་དང་། ལྷོ་རི་བྱང་རིའི་སྔོ་འགྱུར་ལས་གྲྭའི་ལམ་རྒྱུད་ཀྱི་སྤྱི་ཕན་གཏུག་བཤེར་ཞིབ་དཔྱོད་ཀྱིས་སྔོ་ཁེབས་སླར་གསོ་ཡག་པོ་བྱུང་མེད་པའི་གནད་དོན་བཅོས་སྒྲིག་བྱེད་པར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་དགོས་པའི་གྲོས་འགོ་བཏོན་པ། སློབ་གྲྭ་926ནང་ཁྲིམས་སྐྱོང་སློབ་སྤྱི་གཞོན་པ་487གྱིས་རྒྱུན་རྣམ་ཅན་གྱི་སྒྲོག་འགྲེལ་བྱས་པ། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་མི་དམངས་ཞིབ་དཔྱོད་ཁང་གི“དྲོ་སྐྱིད”ན་སོ་དར་ལ་མ་བབས་པའི་མིའི་ཞིབ་དཔྱོད་ཚོགས་པས་འགུལ་རིས་བརྙན་ཐུང་སློབ་གྲྭར་བསྟན་ནས་ན་སོ་དར་ལ་མ་བབས་པའི་མིའི་སྲུང་སྐྱོང་ཤེས་བྱ་མི་སེམས་སུ་གཏིང་ཟབ་ཟུག་པར་བྱས་ཡོད།
དེ་བས་ཀྱང་སེམས་འགུལ་ཐེབས་པ་ཞིག་ནི་ཞིབ་དཔྱོད་ཀྱི་འགན་སྒྲུབ་གྲུབ་ཆ་ལོ་རྒྱུས་རང་བཞིན་གྱི་བསྐྱར་བཅོས་བྱུང་བ་དང་། 2020ལོར་ཉེས་དོན་ཞིབ་དཔྱོད་ཀྱི“མངོན་གསལ་དོད་པའི་ཁྱད་ཆོས་གཅིག”གི་83:3:1:3དེ་2025ལོའི“ཞིབ་དཔྱོད་ཆེན་པོ་བཞི”དོ་སྙོམས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་65:14:9:12བར་ལེགས་སུ་ཕྱིན་པ། འགན་དབང་ལ་བརྟེན་ནས་རང་འགུལ་ངང་ལྟ་སྐུལ་བྱས་པའི་བསྡུར་གྲངས་18.6%ནས་43.1%བར་འཕར་བ། ཞིབ་དཔྱོད་དཔོན་མི་རེའི་ཆ་སྙོམས་གྱོད་གཞི་ཞིབ་གཅོད་བྱེད་ཚད་14ནས་22བར་མང་དུ་ཕྱིན་ནས་གྲངས་གཞི་རེ་རེའི་འགྱུར་ལྡོག་ལས་འགན་སྒྲུབ་ཀྱི་ཕན་འབྲས་ཆེ་རུ་ཏན་ཏིག་ཕྱིན་པ་མཚོན་ཡོད།
འབྲེལ་ཡོད་གསར་འགྱུར།