[ English ] [ 中文 ]
0891-6325020
དབུ་ཤོག>ལོ་རྒྱུས་ས་ཁམས།>ལོ་རྒྱུས་བྱུང་རིམ།
  • བཀའ་བསྟན་བོད་དུ་བསྒྱུར་བའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་དཔྱད་པ།

  • ཡོང་ཁུངས།   ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་གསར་འགྱུར་དྲ་བ    |    རྩོམ་པ་པོ།   བློ་བཟང་།    |    སྤེལ་དུས།   2016-04-28

    དེ་ཡང་བཀའ་བསྟན་བོད་དུ་བསྒྱུར་བའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་དཔྱད་པ་གཏོང་ཚེ་ཐོག་མར་བོད་དུ་དམ་པའི་ཆོས་ཇི་ལྟར་དར་ཚུལ་སྐོར་མི་གླེང་ཀ་མེད་ཡིན་སྟབས་འདིར་བསྟན་པ་སྔ་དར་གྱི་དུས་སུ་བོད་ལ་ནང་བསྟན་དར་ཚུལ་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་ལུགས་དང་སྦྲགས་ཏེ་བོད་དུ་བཀའ་བསྟན་ཐོག་མར་བསྒྱུར་བའི་སྐོར་མདོ་ཙམ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།

    དང་པོ། འགྱུར་གྱི་སྲོལ་ཐོག་མར་ཕྱེ་བའི་སྐོར།

    ཐོག་མར་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབུ་བརྙེས་ཚུལ་ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡོངས་གྲགས་སུ་ལྷ་ཐོ་ཐོ་རིའི་རིང་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབུ་བརྙེས་ཞེས་འབྱུང་ལ། ཚུལ་དེ་ནི་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས﹙1508---1566﹚མཛད་པའི་《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》དུ།“དེ་ནས་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབུ་བརྙེས་པ། །རྒྱལ་སྲས་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་རྣམ་སྤྲུལ་ནི། །སྤྲུལ་པའི་རྒྱལ་པོ་ཐོ་ཐོ་རི་གཉན་བཙན།། །……དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུ་བཞེས་པ་སྐུ་མཁར་ཆེ། །ཡུམ་བུ་བླ་སྒང་རྩེ་ལ་བཞུགས་པའི་ཚེ། །ནམ་མཁའ་འཇམ་ཚོན་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་བཀྲ།

    །མེ་ཏོག་ཆར་དང་ལྷ་ཡི་རོལ་མོ་བྱུང་།   །གདུགས་ཤར་ཚེ་ན་ཉེ་ཟེར་དང་འགྲོགས་ནས། །གསེར་ཤོག་ངོས་ལ་བེ་ཌཱུརྱས་བྲིས་པའི།   །པང་ཀོང་ཕྱག་རྒྱ་མདོ་སྡེ་ཟ་མ་ཏོག། ཡིད་དུ་འོང་བའི་གླེགས་བམ་རྣམ་གཉིས་དང་།

    །གསེར་གྱི་མཆོད་རྟེན་མུ་དྲའི་ཕྱག་བརྒྱ་དང་། ཙིནྡ་མ་ཎིའི་སྐོས་ཕོར་རྣམ་དྲུག་བབ། །་་་་་་་།།ཆོས་སམ་བོན་དུ་མཁྱེན་ཚུལ་མ་བསྟན་ཡང་། །གསེར་སྐྱེམས་གཡུ་སྔོན་ལ་སོགས་ཀྱིས་མཆོད་དེ། །་་་་་་གཉན་པོ་གསང་བ་ཞེས་པར་མཚན་གསོལ་ནས། །རྒྱལ་པོས་ཕྱག་སྐོར་བཀུར་སྟི་རྒྱ་ཆེར་བྱས། །”①ཞེས་བཀོད་ཅིང་། དེ་མིན་《བུ་སྟོན་ཆོས་འབྱུང་》དང་《སུམ་པ་ཆོས་འབྱུང་》《གུ་བཀྲའི་ཆོས་འབྱུང་》《བདུད་འཇོམས་ཆོས་འབྱུང་》སོགས་སུའང་གླེགས་བམ་གྱི་གྲངས་གཅིག་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཙམ་ལས་མདོ་སྡེ་དང་མཆོད་རྟེན་བཅས་“གཉན་པོ་གསང་བ”བབ་ཚུལ་ཕལ་ཆེར་ཞལ་མཚུངས་སུ་བཀོད་འདུགཡང་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་ཅུང་སྔ་བར་གྲགས་པ་《བཀའ་ཆེངས་ཀ་ཁོལ་མར》གཉན་པོ་གསང་བའི་བྱུང་ཚུལ་ཐད་ལྷ་སྒྲུང་དང་འདྲེས་པ་རྒྱས་ཙམ་ཞིག་བཀོད་ཡོད་ཀྱང་བསྟན་བྱ་ནང་དོན་ནི་མདོ་སྡེ་བཞིའི་གླེགས་བམ་དང་གསེར་གྱི་མཆོད་རྟེན་བཅས་བཞུགས་པར་བཤད་པས་ཕྱིས་ཀྱི་མཁས་པ་མང་ཕྱོགས་ཀྱིས་ལོ་རྒྱུས་བརྩམས་སྐབས་དེ་དག་ཇི་བཞིན་འཁོད་པ་མང་མོད།  འོན་ཀྱང་དེ་རྣམས་ལས་དོན་དངོས་ཐོག་འབབ་པ་ཞིག་ནི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བའི་དབང་པོ་འགོས་ལོ་གཞོན་ནུ་དཔལ་﹙1392-1481﹚གྱིས་མཛད་པའི་《དེབ་ཐེར་སྔོན་པོའི》ནང་དུ།“ནེལ་པ་པནྜི་ཏ་ན་རེ། བོན་པོ་ནམ་མཁའ་ལ་དགའ་བས་ནམ་མཁའ་ནས་བབས་ཟེར་བ་བོན་གཏམ་ཡིན་གྱི་དོན་ལ་པཎྜི་ཏ་བློ་སེམས་འཚོ་དང་ལོ་ཙཱ་བ་ལི་ཐེ་སེས་ཆོས་དེ་དག་ཁྱེར་འོངས་པ་ལ། རྒྱལ་པོས་ཡི་གེ་མི་ཤེས་ཤིང་དོན་མི་གོ་བས་པཎྜི་ཏ་དང་ལོ་ཙཱ་བ་ཕྱིར་ལོག་ཟེར་བ་འདི་དག་པ་འདྲ་སྟེ”②ཞེས་གླེག་བམ་དང་མཆོད་རྟེན་དེ་དག་གནམ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པར་སྐབས་དེའི་རྒྱ་གར་གྱི་པཎྜི་ཏ་བློ་སེམས་འཚོ་དང་བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་ལི་ཐེ་སེ་ཞུ་བ་གཉིས་ཀྱིས་བསྣམས་ཡོང་བར་བཞེད་ཅིང་ནེལ་པའི་གསུང་ཐུགས་ལ་བབས་ཏེ་ཇི་བཞིན་དྲངས་ཡོད་པ་འདི་ཡིན། ཡང་དེའི་འཕྲོར་བློ་སེམས་འཚོ་དང་ཕྱིས་ཀྱི་མཁན་པོ་ཞི་བ་འཚོ་གཉིས་གང་ཟག་གཅིག་ཏུ་གསུངས་ཡོད་པ་ནི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་བ་ཁོ་ནས་བཙན་སྦྱར་གནང་བ་མ་གཏོགས། བོད་ལ་ནང་པའི་ཆོས་གཞུང་དང་རྟེན་རྣམས་ཐོག་མ་ནས་སྐད་བསྒྱུར་ལ་བརྟེན་ནས་མིས་ཁྱེར་ཡོང་བར་གསུངས་པ་ནི་དོན་ལ་གནས་པའི་པཎྜི་ཏའི་བཞེད་དགོངས་ཡང་དག་པ་ཤ་སྟག་རེད། དེས་ན་མཐར་ཐུག་བཙན་པོའི་ཕོ་བྲང་དུ་ཆོས་དང་རྟེན་གང་དང་ཇི་ཙམ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པའི་ཐད་ལ་སྔོན་བྱོན་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱང་བཞེད་པ་མི་མཐུན་དེ།   གོང་གསལ་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བའི་གསུང་ལྟར་ན་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི《དཔང་སྐོང་ཕྱག་བརྒྱ་པ་》③དང་།《མདོ་སྡེ་ཟ་མ་ཏོག་》གསེར་གྱི་མཆོད་རྟེན་《འདི་བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ་དང་ལོ་རྒྱུས་ལ་ལར་བང་རིམ་བཞི་ཅན་ཞེས་འབྱུང་》དང་།མུ་དྲའི་ཕྱག་རྒྱ་(འདི་ཆོས་འབྱུང་རང་དུ་ཁྲུ་གང་ཙམ་གྱི་ནོར་བུའི་རིགས་ཀྱི་རྡོ་ལ་ཡིག་དྲུག་རང་བྱུང་ཅན་ཡོད་ཅེས་གསུངས)ཙིནྡ་མ་ཎིའི་བརྐོས་ཕོར﹙འདི་བདུད་འཇོམས་ཆོས་འབྱུང་དུ་ཙིནྡ་མ་ཎིའི་གཟུངས་ཀྱི་བརྐོས་ཕོར་ཏེ་བཅུ་གཅིག་ཞལ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུའི་གཟུངས་ཀྱི་བརྐོས་ཕོར་ཞེས་ར་བརྐོས་ཅན་གསུངས་པ་དག་འདུག་﹚བཅས་ཁྱོན་རྣམ་དྲུག་ཡོད་པར་གསུངས་མོད། ཙིནྡ་མ་ཎིའི་གཟུངས་དང་གཟུངས་ཡིག་བརྐོས་ཡུལ་གྱི་ཕོར་པ་གཉིས་སོ་སོར་བགྲང་བ་མིན་ན་དྲུག་མི་ཚང་བས་བརྟག་པར་བྱ་བའི་གནས་སོ། །ཡང་ཆོས་འབྱུང་མང་ཆེ་བར《དཔང་སྐོང་ཕྱག་བརྒྱ་པ་》དང་གསེར་གྱི་མཆོད་རྟེན། ཙིནྡ་མ་ཎིའི་བརྐོས་ཕོར་གསུམ་བྱུང་ཚུལ་ཐུན་མོང་དུ་བཀོད་པ་ཁྱབ་ཆེ་ལ། དེ་མིན་གཞན་ཁ་ཤས་གླེགས་བམ་སྐོར་ལ་ཡང་《མདོ་སྡེ་ཟ་མ་ཏོག》དང་། ཁ་ཤས་སུ《མདོ་སྡེ་དཀོན་མཆོག་སྤྲིན》དང་། ལ་ལར་《ཟ་མ་ཏོག་གི་སྙིང་པོ་ཡི་གེ་དྲུག་པ》བཅས་ཆོས་ཚན་མིང་མི་འདྲ་བ་ཅི་རིགས་ཤིག་བཀོད་པ་ཡོད་དོ། །གང་ལྟར་སྐབས་འདི་ལ་བོད་བཙན་པོའི་ཕོ་བྲང་དུ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་གསུང་གི་རྟེན་གླེགས་བམ་དང་ཐུགས་ཀྱི་རྟེན་མཆོད་རྟེན་མ་ཟད། གཟུངས་ཡིག་བརྐོས་པའི་དངོས་རྫས་ཕོར་པའམ་ཅ་ག་གང་རུང་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། སྐབས་དེར་བོད་བཙན་པོའི་ཆབ་སྲིད་དང་བོད་འབངས་བྱིངས་ནི་གཡུང་དྲུང་བོན་ལ་བརྟེན་ནས་བསྐྱངས་པ་ཡིན་སྟབས། རྟེན་དེ་རྣམས་མཆོད་བཀུར་གྱི་གནས་ཙམ་ལས་ཆོས་སྤེལ་གྱི་ནུས་པ་མ་ཐོན་པ་ཡིན་འདུག《མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》དུ་“སྤྱིར་ཐེག་ཆེན་གྱི་མདོ་སྔགས་གཉིས་དང་ལྟ་བ་བཀར་བཏགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་མཚོན་བྱེད་དུ་རྟེན་དེ་རྣམས་བྱུང་བ་ལ་་་་་”④ཞེས་དང་།《བུ་སྟོན་ཆོས་འབྱུང་》དུའང་“……དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབུ་བརྙེས་ཤི་དེ་ཡན་ཆད་ནི་ཆབ་སྲིད་བོན་གྱིས་བསྐྱངས་སོ། །”⑤ཞེས་གསུངས་ཏེ་དུས་འདི་ནས་བཟུང་དམ་པའི་ཆོས་བོད་ཡུལ་དུ་དར་བའི་འགོ་བརྩམས་པར་ངོས་འཛིན་གནང་བའི་སྲོལ་བྱུང་བ་ཡིན་ནའང་། དོན་དུ་དེབ་སྔོན་མཁན་པོས། “དེ་ལ་ལྷ་ཐོ་ཐོ་རི་གཉན་བཙན་གྱི་རིང་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབུ་བརྙེས་པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་གླེགས་བམ་ཙམ་བྱུང་བ་ཡིན་གྱི། བྲི་བ་དང་བཀླགས་པ་དང་འཆད་པ་སོགས་ནི་མེད་དོ།   །”⑥ཞེས་དང་། སུམ་པ་མཁན་པོས“འདིའི་དུས་སུ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབུ་བརྙེས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ཙམ་འགྲིག་ཅིང་”⑦ཞེས་སོགས་གསུང་པ་བཞིན་དེ། སྐབས་དེར་བོད་ཁམས་སུ་དམ་ཆོས་དར་བའི་སྔོན་འགྲོའི་ཆ་རྐྱེན་དུ་རྒྱ་གར་ནས་ཨཱ་ཙཱ་རའམ་པཎྜི་ཏ་བློ་སེམས་འཚོ་བྱ་བ་དང་བོད་མི་སྐད་གཉིས་སྨྲ་ཤེས་པའི་ལོ་ཙཱ་བ་ལི་ཐེ་སེ་བྱ་བས་སྐད་བསྒྱུར་ལ་བརྟེན་ནས། སྐབས་དེའི་བོད་ཀྱི་ཆེས་མཐོའི་དབང་སྒྱུར་མི་སྣ་བཙན་པོ་ལྷ་ཐོ་ཐོ་རི་དང་མཇལ་ཏེ་འཚམས་རྟགས་སམ་མཇལ་རྟེན་དུ་གླེགས་བམ་དང་མཆོད་རྟེན་བརྐོས་ཕོར་བཅས་དངོས་པོ་འགའ་ཕུལ་བ་ལ། བཙན་པོས་ཕྱི་ནས་འོངས་པའོ་སྔོན་ཐོན་གྱི་རིག་གནས་མཚོན་པའི་དངོས་པོ་དེ་དག་ངོ་མཚར་དུ་བཟུང་ནས་གཙིགས་སུ་བཀུར་ཏེ་མཆོད་གནས་སུ་བཞུགས་པ་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང་བཙན་པོའི་འཁོར་དང་བོད་འབངས་བྱིངས་ནི་བོན་ལུགས་ཁོ་ནར་དད་པ་བྱེད་སྟབས་བཙན་པོས་བོན་འཁོར་རྣམས་ཀྱིས་དང་ལེན་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་བློ་ཐབས་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་དག་གནམ་ནས་བབས་པར་བསྒྲགས་པ་མ་ཟད། མིང་ཡང་གཉན་པོ་གསང་བ་ཞེས་བཏགས་ཏེ་རེ་ཞིག་བཀའ་རྒྱའི་ཚུལ་དུ་མཆོད་བཀུར་གྱི་གནས་བཙན་པོ་ཞིག་ཏུ་བསྒྱུར་པ་མ་གཏོགས་ཆོས་སྤེལ་གྱི་ནུས་པ་མ་ཐོན་ཏེ་ལུས་པར་མངོན་ནོ།།

    དེ་ནས་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྲོལ་དངོས་སུ་ཕྱེ་བའི་ཚུལ་ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས⑧ཡོངས་གྲགས་སུ་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་རིང་བོད་ལ་ཡི་གེ་མེད་པས་ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊ་སོགས་བྱིས་པ་བློ་གསལ་ཅན་བཅུ་དྲུག་མངགས་པ་ལས་ཐོན་མིས་ཚ་གྲང་དཀའ་ཐུབ་མང་པོ་སྤྱད་ནས་རྒྱ་གར་ནས་སློབ་དཔོན་དུ་མ་བསྟེན་ཏེ་སྒྲ་བྱང་བར་བསླབས་ཤིང་། ཕྱིར་བོད་དུ་ལོག་ནས་བོད་ཡིག་གསར་རྩོམ་མཛད་པ་མ་ཟད། བོད་སྐད་དང་མཐུན་པའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞུང་ཁ་ཤས་བརྩམས་ཏེ་དམ་ཆོས་རྣམས་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་ཐུབ་པ་མཛད་ཅིང་ཐོན་མི་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་གསུང་རབ་མང་པོ་བསྒྱུར་ཞེས་བརྗོད། ཚུལ་དེའང་《མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》དུ་“རྒྱ་བལ་མཁས་པ་དུ་མ་སྤྱན་དྲངས་ཏེ། །གསུང་རབ་དུ་མ་བསྒྱུར་ཅིང་དར་བར་མཛད། །རྒྱ་གར་གྱི་སློབ་དཔོན་ཀུ་ས་ར་དང་བྲམ་ཟེ་ཤང་ཀ་ར་དང་། །ཁ་ཆེ་ཏ་ནུ་དང་། བལ་པོ་ཤྲི་ལ་མཉྫུ་དང་། རྒྱ་ནག་ཧ་ཤང་མ་ཧ་དེ་ཝ་ཆེ་རྣམས་བྱོན། ལོ་ཙཱ་བ་ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊ་དང་། དེའི་མཆན་བུ་དྷརྨ་ཀོ་ཥ་དང་ལྷ་ལུང་རྡོ་རྗེ་དཔལ་སོགས་ཀྱིས་འདུས་པ་རིན་པོ་ཆེ་ཏོག་གི་གཟུགངས། ཟླ་བ་སྒྲོན་མ། དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་སོགས་བསྒྱུར་ཅིང་ཤེར་ཕྱིན་སྟོང་ཕྲུག་བརྒྱ་པ་ཡང་བསྒྱུར་བར་གྲགས།གཙོ་བོ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་མདོ་རྒྱུད་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་བསྒྱུར་ཏེ་”⑨ཞེས་མདོ་རྒྱུད་ཉེར་གཅིག་གི་དྲངས་འདྲེན་བཀོད་རྗེས།“འདི་ལས་འོད་ཟེར་རྣམ་བཀོད། ཆུ་ཀླུང་སྣ་ཚོགས། སྣང་བ་རོལ་པ། མཚན་རབ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་རྣམས་དེང་སང་གི་བཀའ་འགྱུར་ན་མི་སྣང་ལ་གཞན་དོན་ཞགས་ཆོ་ག་ཞིབ་མོ་ལ་ཆོ་ག་སྔགས་ཀྱི་རྒྱུད་ཅེས་པ་ལྟ་བུ་འགྱུར་ཁྱད་མ་མ་གཏོགས་དེང་སང་བཞུགས་ལ། མདོ་རྒྱུད་ཉེར་གཅིག་པོ་འདི་སྤྱན་རས་གཟིག་ས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།། ”⑩ཞེས་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ་ལྟར་ན་སྐབས་དེར་བོད་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་པནྜི་ཏ་གཉིས་དང་། ཁ་ཆེ་བལ་པོ་བཅས་ཀྱི་པཎྜི་ཏ་རེ་རེ་དང་རྒྱ་ནག་གི་ཧ་ཤང་བཅས་ཕེབས་ཏེ་དེ་དག་དང་བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་ཐོན་མི་དང་ཁོང་གི་ཕྱག་རོགས་པའམ་སྒྱུར་བྱེད་མཆན་བུ་བ་མི་གཉིས་བཅས་བཞུགས་ཚུལ་བཀོད་འདུག་ལ། ཁོང་ཚོའི་འགྱུར་ཆོས་ལའང་《འདུས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་ཏོག་གི་གཟུངས》དང་།《ཟླ་བ་སྒྲོན་མ》《མདོ་སྡེ་དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་》《ཤེར་ཕྱིན་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ》སོགས་དང་གཙོ་ཆེ་བ་མདོ་རྒྱུད་ཉེར་གཅིག་བསྒྱུར་བར་གསུངས་སོ། །ཡང་བུ་སྟོན་རིན་པོ་ཆེས་ཐོན་མིས་ཡི་གེ་གསར་སྐྲུན་དང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞུང་མཛད་ཚུལ་བཀོད་རྗེས་“མདོ་ཟ་མ་ཏོག་བཀོད་པ་དང་། དཔང་སྐོང་དང་། མདོ་སྡེ་དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་ལ་སོགས་པ་བསྒྱུར་རོ།། ”⑾ཞེས་སོགས་སྒྲས་བསྡུས་ཏེ་སྔར་གྱི་ལྷ་ཐོ་ཐོ་རིའི་དུས་སུ་བྱུང་བའི་རང་ལུགས་ཀྱི་གླེགས་བམ་གསུམ་མ་བཀོད་པ་མ་གཏོགས་མདོ་རྒྱུད་ཉེར་གཅིག་སྒྱུར་ཚུལ་དང་དྲངས་འདྲེན་བཅས་དངོས་སུ་བཀོད་མི་འདུག དེ་མཚུངས་《གུ་བཀྲའི་ཆོས་འབྱུང་》དུ་“སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་དུས་འཕྲུལ་བློན་མཛངས་མི་བཞི་པ་ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊ་བྱུང་སྟེ། དེ་ཡན་ཆད་བོད་ན་ཡི་གེ་དང་ཆོས་ཀྱི་ཉན་བཤན་བཤད་མི་ཤེས་པར་ཆོས་བློན་འདིས་བོད་ཡིག་ཀ་ཁ་འབྲུ་སུམ་ཅུ་ལ་སོགས་པའི་ཡི་གེའི་གཟུགས་དང་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་བརྩམས། ཆོས་སྒྱུར་བའི་སྲོལ་བཏོད།”⑿ཅེས་གསུངས་ལ་སྲོལ་བཏོད་པའི་བསྒྱུར་བྱའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་བཀོད་མེད། ཡང་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ་རང་གི་གསུང་དུའང་“ཡང་རྒྱལ་པོས་ཐོན་མི་ལ་ཐུགས་དམ་གཉན་པོ་གསང་བ་དེར་ཅི་འདུག་ཀློགས་དང་གསུངས་པས་པང་ཀོང་ཕྱག་རྒྱ་པ་དང་མདོ་སྡེ་ཟ་མ་ཏོག་བྱུང་སྐད། ལ་ལ་ནས་ཙིནྡ་མ་ཎིའི་གཟུངས།   ཟ་མ་ཏོག པང་ཀོང་། མདོ་སྡེ་ལས་རྣམ་འབྱེད་དེ་བཞི་བྱུང་ཞེས་ཀྱང་སྣང་།”⒀ཞེས་ཐོན་མིས་བཙན་པོའི་བཀའ་བཞིན་སྔོན་ཡབ་མེས་རིང་གི་ཐུགས་དམ་གཉན་པོ་གསང་བ་གཟིགས་པས་གོང་གསལ་མདོ་སྡེ་རྣམས་བྱུང་བ་མ་གཏོགས་མདོ་རྒྱུད་ཉེར་གཅིག་གི་སྐོར་སྐབས་འདིར་གླེང་མི་འདུག བཙན་པོས་གཉན་པོ་གསང་བ་ལ་ཅི་འདུག་ཐོན་མིར་ཀློགས་གསུངས་པ་ལ་དཔག་ན་སྐབས་དེར་ཐོག་མར་ངག་སྒྱུར་གྱི་ལམ་ནས་དམ་ཆོས་དར་བའི་སྲོལ་བཙུག་པ་ཡིན་འདུག་སྙམ། གོང་ཞུས་ཆོས་འབྱུང་མང་ཆེ་བར་དཔང་སྐོང་ཕྱག་བརྒྱ་པ་དང་མདོ་སྡེ་ཟ་མ་ཏོག་གཉིས་ཞལ་མཚུངས་སུ་ཐུན་མོས་བསྒྱུར་བར་བཞེད་ཅིང་། སྒོས་སུ་སི་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་﹙1700--1774﹚ཀྱིས་མཛད་པའི་《སྡེ་དགེའི་བཀའ་འགྱུར་དཀར་ཆག》ཏུའང་“ཡ་པ་ལ། དཔང་སྐོང་ཕྱག་བརྒྱ་པ་ཐུ་མི་སཾ་བྷོ་ཊའི་འགྱུར། ”⒁ཞེས་དཀར་ཆག་ཏུ་ཐོན་མིའི་མཚན་དངོས་སུ་བཀོད་གནང་འདུག་མོད། འོན་ཏེ་བཀའ་འགྱུར་དཔར་ཁག་རྣམས་⒂ཀྱི་འགྱུར་བྱང་དུ་ཐོན་མིའི་མཚན་བཀོད་ཡོད་ས་གཅིག་ཀྱང་མི་འདུག་ལ། སྡེ་དགེ་བཀའ་འགྱུར་རང་གི་མཇུག་བྱང་དུའང་“དཔང་སྐོང་ཕྱག་བརྒྱ་པ་རྫོགས་སོ།། བོད་དུ་དམ་པའི་ཆོས་འབྱུང་བའི་སྔ་ལྟས་སུ་ལྷ་ཐོ་ཐོ་རི་སྙན་ཤལ་གྱི་སྐུ་རིང་ལ་ཕོ་བྲང་ཡུམ་བུ་བླ་མཁར་དུ་ནམ་མཁའ་ལས་བབས་མི་རབས་ལྔ་ན་འདིའི་དོན་ཤེས་པ་འོང་ཞེས་རྨི་ལམ་དུ་ལུང་བསྟན་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་དབུ་བརྙེས་སོ།།”⒃ཞེས་གླེགས་བམ་བྱུང་ཚུལ་དང་མི་རབས་ལྔ་ན་འདིའི་དོན་ཤེས་པ་འོང་བར་ལུང་བསྟན་ཞེས་ལོ་རྒྱུས་ཡོངས་གྲགས་དང་མཐུན་པའི་བཤད་ཚུལ་མ་གཏོགས་གཞན་ཚིག་རིས་ཅི་ཡང་མི་འདུག   འདིར་མི་རབས་ལྔ་ན་ཞེས་པ་ནི་ཕྱིས་ཀྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོར་དམིགས་ཏེ་བཀོད་པ་ཡིན་ལ་ཞར་དུ་གླེགས་བམ་དེ་སྲོང་བཙན་སྐབས་བར་དུ་ནང་དོན་འགྱུར་བ་ཕར་ཞོག ཅི་ཡིན་གོ་མཁན་ཞིག་ཀྱང་མ་བྱུང་བ་ཤུགས་སུ་བསྟན་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། དེ་མིན《མདོ་སྡེ་དཀོན་མཆོག་སྤྲིན》དང་《ཟ་མ་ཏོག་བཀོད་པ》སོགས་ཀྱི་འགྱུར་བྱང་ཡང་ཕྱིས་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་འབའ་ཞིག་མ་གཏོགས་ཐོན་མི་དང་སྐབས་དེའི་ལོ་པཎ་སུ་ཞིག་གི་མཚན་ཟུར་ཙམ་ཡང་བཀོད་ན་མ་མཐོང་ལ། དེས་ན་གོང་ཞུས་ལྟར་ཁོ་བོའི་བསམ་པར་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་དུས་ཆོས་བློན་ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊས་དེང་སང་སྤྱོད་པའི་ཡི་གེ་འདི་གསར་བཅོས་གནང་སྟེ་ཐོག་མར་རྒྱལ་པའི་མདུན་དུ་ནང་པའི་ཆོས་གཞུང་《དཔང་སྐོང་ཕྱག་བརྒྱ་པ》 སོགས་ངག་བསྒྱུར་གྱིས་བསྟན་པ་སྤེལ་བ་ཡིན་ཞིང་རིམ་གྱིས་ཡི་གེ་འཐུས་ཚང་དུ་སོང་རྗེས་ཡིག་ཐོག་ཏུ་བསྒྱུར་བ་ཡིན་སྟབས་སྔོན་བྱོན་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྲོལ་ཕྱེ་ཞེས་དམ་ཆོས་སྤེལ་བའི་དབུ་བརྩམས་པར་གསུངས་པ་ནི་དོན་ལ་གནས་པའི་གཏམ་ཡིན་པས། སྐབས་དེར་ཐོན་མིས་མདོ་རྒྱུད་ཉེར་གཅིག་ལ་སོགས་པ་བསྒྱུར་བར་བཤད་པ་ནི་ཅུང་ཟད་བསམ་མནོ་བཏང་དགོས་པ་ཡོད་དེ། སྤྱིར་བསྟན་པ་ཕྱི་དར་མ་གཏོགས་སྔ་དར་གྱི་སྐབས་སུ་གསུང་རབ་རྣམས་དཀར་ཆག་ཏུ་བཀོད་པ་ལ་མཛད་བྱང་དང་འགྱུར་བྱང་འགོད་པའི་སྲོལ་མི་འདུག་མོད། འོན་ཀྱང་རྗེས་སུ་ཕྱི་དར་སྐབས་གཞུང་དངོས་སུ་འགྱུར་བྱང་བསྣན་ཡོད་ལ་སྔ་དར་སྐབས་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་སུམ་ཅུ་ཁ་གྲངས་ཀྱི་མཚན་ཁ་ཚང་བཀོད་ཡོད་ན་བཀའ་དྲིན་གཞལ་དུ་མེད་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་དང་པོ་ཐོན་མིའི་མཚན་མི་འགོད་མི་སྲིད་པས། ཕལ་ཆེར་ཐོན་མིས་གཞུང་ཚང་བ་ཞིག་བསྒྱུར་མེད་ལ་དམ་ཆོས་ཀྱི་ནང་དོན་རྣམས་བོད་ཡིག་ཐོག་འགོད་ཐུབ་པ་ཙམ་གནང་བ་མ་གཏོགས་ཆོས་གཞུང་དེ་འདྲ་མང་པོ་ཞིག་བསྒྱུར་ཡོད་ཐབས་མེད་པས་ན་འགྱུར་བྱང་དུ་མ་བཀོད་པ་ཡིན་སྙམ་སྟེ། གང་ཞེ་ན་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྔ་ཤོས་ཀྱི་གྲས་ཉང་ཉི་མ་འོད་ཟེར﹙1124---1192﹚གྱིས་མཛད་པའི་《ཆོས་འབྱུང་མེ་ཏོག་སྙིང་པོ་སྦྲང་རྩིའི་བཅུད》 ཅེས་པར་ཐོན་མིས་བོད་ཡིག་བཅོས་ཚུལ་སྐོར་ལ། “དེར་རྒྱ་གར་ལ་མེད་པའི་ཡི་གེ་དྲུག་གིས་ཁ་བསྐངས་ཏེ།    ཀ་མད་སུམ་ཅུ་ཐམ་པ་བྱུང་སྟེ་ད་གཟོད་བོད་སྐདུ་དུ་བསྒྱུར་བཏུབ་ནས་རྒྱ་ཡིག་ལ་བོད་ཡིག་ཏུ་བྲིས་ནས་རྒྱ་གར་ལས་བོད་སྐད་དུ་བསྟན་ནས་སྒྲ་བསྒྱུར་ནས་གཏན་ལ་ཕབ། བཤད་ཉན་དང་སྒོམ་སྒྲུབ་ཀྱི་སྲོལ་ནི་མ་ཐོད་འབྲི་བ་དང་ཀློག་པའི་སྲོལ་ནི་མ་ཐོད་དེ།།”⒄ཞེས་བཀོད་པ་དོན་ལ་འབབ་ཅིང་། དེའི་འཕྲོར་མདོ་སྡེ་མང་པོ་བསྒྱུར་ཚུལ་གསུངས་པ་ནི་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པ་ཙམ་ལས་དོན་དངོས་སུ་ཐོན་མིའི་བཀའ་དྲིན་ནི་རྒྱ་ཡིག་ལས་བོད་ཡིག་ཏུ་བྲིས་ནས་རྒྱ་གར་སྐད་ལས་བོད་སྐད་དུ་བསྟན་པ་ནི་དགོངས་གཞི་གཙོ་བོ་ཡིན་པ་གསལ་བ་ལྟར་རོ།

    --    --

    འགན་འཁུར་རྩོམ་སྒྲིག་པ། སྐལ་བཟང་གྲགས་པ།